2*Тиімді және үйлесімді тамақтану негіздері*4*40*1*

#393

*!«ТАМАҚТАНУ ТӘРТІБІ» ТҮСІНІГІН ҚҰРАЙТЫНДАР

*азық-түлік қауіпсіздігі

*рационның қуаттылығы

*+тамақ қабылдау аралығы

*макронутриенттердің үйлесімділігі

*микронутриенттердің үйлесімділігі

*+тамақ қабылдау уақыты мен қысқалығы

*витаминдік құрамы бойынша адекваттылығы

*+жеке қабылдау бойынша рацион қуаттылығын бөлу

#394

*!ТӨРТ РЕТТІК ТАМАҚТАНУДА ЭНЕРГИЯ ҚҰНДЫЛЫҒЫ БОЙЫНША КЕЛЕСІ ТАҒАМ ҚАБЫЛДАУ УАҚЫТТАРЫ ҚАРАСТЫРЫЛАДЫ

*кешкі ас 30%

*таңғы ас 30%

*+таңғы ас 25%

*түскі ас 25-30%

*түскі ас 40-45%

*+түскі ас 35-40%

*бесіндік ас 20%, кешкі ас 20%

*+бесіндік ас 10-15%, кешкі ас 25%

#395

*! ТАМАҚТАНУ КЕЛЕСІ ТАЛАПТАРДЫ САҚТАУДА ТИІМДІ БОЛЫП ЕСЕПТЕЛЕДІ

*+рационның химиялық құрамы организмнің ферментативті статусына сәйкес келу керек

*+рационның энергетикалық құндылығы организмнің энергия шығынын жауып отыруы керек

*рационның энергетикалық құндылығы организмнің энергия шығынынан 10%-ға төмен болуы керек

*+рационда тағамдық заттектердің ара қатынасы оңтайлы болуы керек

* рационның энергетикалық құндылығы организмнің энергия шығынынан 15%-ға жоғары болуы керек

*рацион тек толыққұнды белоктан тұру керек

*азық-түлік жоғары сапалы болуы керек

*тамақтану тәртібі 3 реттік болу керек

#396

*!АЗ МӨЛШЕРДЕ КЕЛЕСІ АЗЫҚ-ТҮЛІКТІ ТҰТЫНУ («ДҰРЫС ТАМАҚТАНУ ПИРАМИДАСЫНЫҢ ҰШЫНДА») ҚАЖЕТ

*ет

*сүт

*+қант

*балық

*көкөністер

*дәні-дақылдар

*+кондитерлік өнімдер

*+тәтті салқындатқыш сусындар

#397

*!АЗ МӨЛШЕРДЕ КЕЛЕСІ АЗЫҚ-ТҮЛІКТІ ТҰТЫНУ («ДҰРЫС ТАМАҚТАНУ ПИРАМИДАСЫНЫҢ ҰШЫНДА») ҚАЖЕТ

*ет

*сүт

*+қант

*балық

*көкөністер

*дәні-дақылдар

*+кондитерлік өнімдер

*+тәтті салқындатқыш сусындар

#398

*!НЕГІЗГІ АЛМАСУҒА КЕТЕТІН ЭНЕРГИЯ КЕЛЕСІ ЖОЛМЕН ЖҰМСАЛАДЫ

*жүру

*үй жинау

*ақыл-ой еңбегі

*спортпен шұғылдану

*+өкпе, бүйрек жұмысы және т.б.

*негізгі мамандық бойынша жұмыс

*+қажетті бұлшық ет тонусын қамтамасыз ету

*+жүрек жұмысы және қан айналымының ұдайы қызметі

#399

*!Адамның тағамдық заттектерге және энергияға қажеттілігінің физиологиялық нормалары келесілерді есепке ала отырып өңделеді

*бойы

*ұлты

*+жасы

*+жынысы

*дене салмағы

*+еңбек түрінің сипаты

*организмнің жеке ерекшеліктері

*зат алмасу процесстерінің қарқындылығы

#400

*!ОРГАНИЗМНІҢ ТАМАҚТАНУЫНЫҢ БІРІНШІЛІК БҰЗЫЛУЫ МЕН ЖЕТКІЛІКСІЗ ЖӘНЕ АРТЫҚ ТАМАҚТАНУЫНЫҢ БІРІНШІЛІК АУРУЛАРЫНА ЖАТАДЫ

*подагра

*+семіздік

*анорексия

*остеопороз

*атеросклероз

*тағам жақпауы

*+темір тапшылықты анемия

*+йод жетіспеушілік аурулары

#401

*!ПАТОЛОГИЯ ДАМУ ҚАУІПІ БАР АЛИМЕНТАРЛЫҚ ФАКТОРЛАРМЕН БАЙЛАНЫСТЫ АУРУЛАР

*семіздік

*анорексия

*+остеопороз

*+қант диабеті

*+атеросклероз

*тағамдық псевдоаллергия

*темір тапшылықты анемия

*йод жетіспеушілік аурулары

#402

*!ҰЙЫМДАСТЫРЫЛҒАН ҰЖЫМНЫҢ НАҚТЫ ТАМАҚТАНУЫН БАҒАЛАЙТЫН НЕГІЗГІ ӘДІСТЕР

*өлшеу

*анкеталық

*сұрау

*кестелік - хронометраждық

*+есеп бойынша тағамды талдау

*+жайма мәзір бойынша талдау

#403

*!ҰЙЫМДАСТЫРЫЛҒАН ҰЖЫМНЫҢ ТАМАҚТАНУЫН ЗЕРТТЕУДЕ ДАСТАРХАН МӘЗІРІН ТАЛДАУДЫ БАҒАЛАУҒА

*таратылатын тағамның температурасын сақтау

*+рационда липотроптық заттектерді көбейту

*+рационның энергетикалық құндылығы

*азық-түлік пен тағамды тарату уақыты

*+рационның биологиялық құндылығы

*дайын тағамның сапалылығы

*тамақтану тәртібін сақтау

*өнімдердің сапалылығы

*+тағамның әр түрлілігі

#404

*!ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ

*жазбалар

*анкеталық

*еске түсіру

*+баланстық

*+бюджеттік

*азық-түлікті тұтыну жиілігі

#405

*!Халықтың нақты тамақтануын зерттеудІҢ негізгі бағыттары

*баланстық

*биохимиялық

*индивидуалды

*ұйымдастырылмаған

*+әлеуметтік-гигиеналық

*+әлеуметтік-экономикалық

#406

*!ТАМАҚТАНУДЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ

*еске түсіру

*анкеталық

*+баланстық

*+бюджеттік

*сұрау-өлшеу

*лабораториялық

#407

*!Халықтың нақты тамақтануы жағдайына байланысты тамақтану статусы

*+артық

*оңтайлы

*қолайлы

*қолайсыз

*+мөлшерлі

*+жеткіліксіз

*энергетикалық

*биологиялық белсенді заттар

*+көпқанықпаған май қышқылдары

#408

*!ЖЕКЕ АДАМНЫҢ НАҚТЫ ТамақтануЫНЫҢ әлеуметтік - гигиеналық негіздерін зерттеу әдістері

*+анкеталық

*+сұрау-өлшеу

*лабораториялық

*тікелей калориметрия

*кестелік-хронометражды

*баланс бойынша есеп беру

#409

*!ҰЙЫМДАСТЫРЫЛҒАН ҰЖЫМНЫҢ НАҚТЫ ТАМАҚТАНУЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІНЕ

*анкеталық

*бюджеттік

*баланстық

*+есеп беру бойынша

*+дастархан мәзірі бойынша

*өлшеу

#410

*!ХАЛЫҚТЫҢ ТАМАҚТАНУЫНДА ЖАНҰЯЛЫҚ НЕМЕСЕ ЖЕКЕ ТАМАҚТАНУЫН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ

*дастархан мәзірі бойынша зерттеу

*тікелей калориметрия

*+сұрау-өлшеу

*лабораторлық

*баланстық

*+анкеталық

#411

*!АҚЫЛ-ОЙ ЕҢБЕГІМЕН АЙНАЛЫСАТЫН АДАМДАРДЫҢ ТАМАҚТАНУЫНЫҢ НЕГІЗГІ ҰСТАНЫМДАРЫ

*қанттың үлесін ұлғайту

*цитрусты өнімдерді шектеу

*+тамақтануды орташа шектеу

*тамақтануды минималді шектеу

*рационда сұйықтықтың үлесін ұлғайту

*тамақтануды құндылығы есебінен күшейту

*+төмен молекулалы көмірсуларды шектеу

*+рационда липотропты заттарды көбейту

#412

*!ХАЛЫҚТЫҢ НАҚТЫ ТАМАҚТАНУЫ ЖАҒДАЙЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ТАМАҚТАНУ СТАТУСЫ

*+артық

*қолайлы

*+оңтайлы

*қолайсыз

*+жеткіліксіз

*жеткілікті

*энергетикалық

#413

*!Ақыл-ой еңбегімен айналысатын адамдардың үйлесімді толыққұнды тамақтануында майлар шынайы тасымалдаушысы ретінде қарастырылады

*қажет энергияның

*микроэлементтердің

*В тобы витаминдерінің

*+фосфолипидтер, стериндердің

*қаныққан май қышқылдарының

*биологиялық белсенді заттардың

*+көп қанықпаған май қышқылдарының

*+токоферолдар, А және Д витаминдерінің

#414

• !ТИІМДІ ТАМАҚТАНУ - БҰЛ

• қан айналысын толықтыратын тамақтану

• мүгедек балаларға арналған тамақтану режимі

• организмді темірмен қамтамасыз ететін тамақтану

• +организмнің энергия шығынын толықтыратын тамақтану

• +организмді пластикалық материал ретінде қамтамасыз етуге арналған тамақтану

• +организмді макро- және микроэлементтермен қамтамасыз етуге арналған тамақтану

• науқас адамдар үшін арнайы құрастырылған тағам рациондары мен тамақтану режимі #415

• !ЖЕҢІЛДЕТІЛГЕН КҮНДЕР ТАҒАЙЫНДАУ МАҚСАТЫ

• +организмнен зат алмасу бұзылыстарының қалдықтарын шығару

• +ағзалар мен жүйелердің қызметін қысқа уақытқа жеңілдету

• зақымданған ағзаларды химиялық аялау

• асқазан – ішек ағзаларының қызметін ынталандыру

• организмді уақытша ашықтыру

• дене салмағын төмендету

• #416

*!ҰЗАҚ БЕЛОК ЖЕТІСПЕУШІЛІГІ НӘТИЖЕСІНДЕ ДАМИДЫ

*инфакт

*семіздік

*эпилепсия

• қант диабеті

• +дистрофия

• +квашиоркор

• +алиментарлық маразм

#417

*!ОРГАНИЗМГЕ МАЙДЫҢ АРТЫҚ ТҮСУІ КЕЛЕСІ АУРУЛАРДЫҢ ЖИІ ҚАУІП ФАКТОРЫ БОЛЫП ТАБЫЛАДЫ

*жарақаттар

*остеопороз

*қан аурулары

*+қант диабеті

*АІЖ аурулары

*+буын аурулары

*жұқпалы аурулар

*+тамырлардың атеросклерозы

#418

*!КӨПҚАНЫҚПАҒАН МАЙ ҚЫШҚЫЛДАРЫНА

*+арахидон

*миристин

*+линолен

*стеарин

*+линоль

*каприл

*лаурин

*олеин

#419

*!ХОЛЕСТЕРИННІҢ АРТЫҚ МӨЛШЕРІН ОРГАНИЗМНЕН ШЫҒАРУҒА ҚАТЫСАТЫН ЗАТТЕК

*қаныққан май қышқылдары

*+лецитин

• көмірсулар

• витаминдер

• +метионин

• +холин

• майлар

#420

*!ҰЗАҚ УАҚЫТ АҚТАЛҒАН КҮРІШПЕН ТАМАҚТАНҒАНДА ПАЙДА БОЛАДЫ  +В₁ авитаминозы  С авитаминозы + бери-бери  пеллагра

*подагра

рахит #421

• !АДАМ ТАМАҚТАНУЫНДАҒЫ КАЛЬЦИЙДІҢ ЕҢ ЖАҚСЫ КӨЗІ

• саумалдақ және қымыздық

• жұмыртқа

• +сүзбе

• жарма

• нан

*+сүт

• ет

#422

• !ОРГАНИЗМДЕ ТЕМІРДІҢ РӨЛІ

• +тіндік тыныс алу

• белоктарды ыдырату

• майларды ыдыратушы

• +оттек тасымалдаушы

• витаминдер тасымалдаушы

• көмірсуларды ыдыратушы

#423

*!ЕМДӘММЕН ЕМДЕУДЕ МЕХАНИКАЛЫҚ АЯЛАУДЫҢ МАҚСАТЫ

• + асқазан – ішек жолдарының тітіркенуін болдырмау

• ұйқы безінің ферментті белсенділігін төмендету

• + асқазан ішек жолдарына жүктемені азайту

• ішектін жиырылуын жоғарылату

• жүрек қызметін ынталандыру

• өт бөлінуін болдырмау

#424

*!ЕМДӘММЕН ЕМДЕУДЕ ХИМИЯЛЫҚ АЯЛАУДЫҢ МАҚСАТЫ

• өт бөлінуін күшейту

• жүрекке жүктемені азайту

• жүрек қызметін ынталандыру

• ішектін жиырылуын жоғарылату

• +асқазанның секреторлық белсенділігін болдырмау

• ұйқы безінің ферменттік белсенділігін күшейту

• +ұйқы безінің секреторлық белсенділігін төмендету

#425

*!ЕМДӘММЕН ЕМДЕУДЕ ТЕРМИЯЛЫҚ АЯЛАУДЫҢ МАҚСАТЫ

• асқазанда тағам қорытылуын күшейту

• асқазанның моторлық қызметін күшейту

• асқазанның секреторлық қызметін төмендету

• асқазанның секреторлық белсенділігін жоғарылату

• +асқазанның сілемейлі қабатына термиялық әсерді азайту

• +сфинктірлер мен тамыр тонустарына температураның әсерін азайту

#426

• !БЕЛОКТЫҢ НЕГІЗГІ ҚЫЗМЕТІ

*тосқауылдық

• +қорғаныстық

• +пластикалық

• энергетикалық

• құрысуға қарсы

• оттегін тасымалдаушы

• +ферменттер құрамына кіреді

#427

*!ЕМДІК-ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТАМАҚТАНУДА ЖЕМІСТІ СУСЫНДАРДЫ ПЕКТИНМЕН ҚҰНАРЛАНДЫРУ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛАДЫ

*жұмыс аптасына әкімшіліктен беріледі

*+аусым соңында, кессон жұмыстары кезінде

*жұмыс күнінің уақытында

*+жұмыс басталардан алдын

*кешкі астың кезінде

#428

*!Тағаммен емдеу

*созылмалы аурулардың асқынудан тыс кезінде тамақтануы

*шипажай – сауықтыру мекемелерінде тамақтану

*шипажай- курорттық мекемелерінде тамақтану

*+созылмалы аурулардың асқынуы кезінде тамақтану

*мектепке дейінгі мекемелерде тамақтану

*+жіті аурулар кезінде тамақтану

#429

*!ПЕЛЛАГРА – КЕЛЕСІЛЕРДІҢ жеткіліксіздігімен байланысты болатын ауру

*ретинол

*пангам қышқылы

*аскорбин қышқылы

*+никотин қышқылы

*+триптофан амин қышқылы

*көпқанықпаған май қышқылы

#430

*!ОРГАНИЗМДЕ ФТОРДЫҢ ЖЕТКІЛІКСІЗ НЕМЕСЕ АРТЫҚ БОЛУЫН ОСЫ АУРУЛАРМЕН БАЙЛАНЫСТЫРАДЫ

*цинга

*подагра

*бери-бери

*+флюороз

*+тіс жегісі

*+остеопороз

*Адисон-Бирмер анемиясы

*тропикалық іштің көбіктеніп өтуі

#431

*!ЕМДІК – ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТАМАҚТАНУДЫҢ НЕГІЗГІ ТҮРЛЕРІ

*ет

*+сүт

*тағамдық концентраттар

*+витаминдік препараттар

*биологиялық белсенді қоспалар

*емдік – профилактикалық рациондар

#432

*!ЕМДІК-ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТАМАҚТАНУДА ВИТАМИНДЕР КЕШЕНІН БЕРУ

*күнде аусылым бастығы береді

*мекеменің қарауылы таратады

*+жұмыс аусылымы басталар алдын

*жұмыс аусылымы аяғында беріледі

*жұмыс аптасына әкімшілік таратылады

*+майда еритін витаминдер 2-ік тағаммен асханада беріледі

*+суда еритін витаминдер 3-лік тағаммен асханада беріледі

#433

*!ҚОРҒАСЫН ӨНДІРІСІМЕН БАЙЛАНЫСТЫ ЖҰМЫСШЫЛАРҒА ЕМДІК – ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТАМАҚТАНУ РЕТІНДЕ ҰСЫНЫЛАТЫН ӨНІМДЕР

*газдалған сусындар

*+ашыған сүт өнімдері

*газдалмаған сусындар

*+көкөністер мен жемістер

*пепси-кола

*+пектин

*фанта