1.3. Қозғалтқыштардың техникалық деректері

Қозғалтқыштың паспортында және анықтамалық әдебиетте тұрақты ток қозғалтқыштарына келесі техникалық деректері көрсетілген: номиналдық кернеу U_и, қуаттылығы P_н, айналым жиілігі n_н, ток I_н, ПӘК.

Номиналдық деп U_н зәкір орамы мен коллектор, сонымен қатар көп жағдайда қоздырудың параллельді орамы шамаланған кернеуі деп түсінеді. Номиналды кернеуді ескере отырып, қозғалтқыштың электр оқшаулағыш материалдарын таңдайды.

Номиналды ток I_н –қозғалтқыш ең жоғары рұқсат етілетін температураға дейін қызатын, шамаланған тәртіпте (ұзақ, қайталанбалы-қысқа мерзімді, қысқа мерзімді), жұмыс жасай отырып, максималды рұқсат етілген ток (желіден тұтынылатын):

(6)

мұндағы I_ян — номиналдық жүктеме кезіндегі зәкір тогы; I_вн – номиналдық кернеу кезіндегі қоздыру орамының тогы.

Параллельді қоздыру қозғалтқышының I_вн қоздыру тогы салыстырмалы кіші екенін атап өту керек, сондықтан, номиналдық жүктеме кезінде әдетте қабылдайтыны:

(7)

Номиналдық қуаттылық Р_н – бұл номиналдық жүктемемен (сәтімен) және номиналдық айналым жиілігімен n_н жұмысы кезінде білікте қозғалтқышпен дамитын қуаттылығы.

Айналым жиілігі n_н, мен ПӘК I_н, тогымен U_н кернеуімен қозғалтқыш тізбектерінде қосымша резисторларынсыз қозғалтқыш жұмысына сәйкес келеді.

Жалпы жағдайда біліктегі қуаттылық P₂, сәті М және айналым жиілігі n ара қатынасымен байланысты:

(8)

Қозғалтқыштың желіден тұтынылатын қуаттылығы Р₁, шамасы P_2, ПӘК, U, I ара қатынастарымен байланысты:

(9)

(10)

мұндағы

Бұл ара қатынастар қозғалтқыш жұмысының номиналдық тәртібіне де әділ екені анық.

1.4 Тұрақты ток қозғалтқыштарының пәк

Пайдалы әсер коэффициенті тұрақты ток қозғалтқыштарының маңызды көрсеткіші болып табылады Ол неғұрлым үлкен болса, соғұрлым бірдей механикалық қуаттылығы кезінде қозғалтқышпен желіден тұтынылатын қуаттылығы Р және ток I аз болады. Жалпы түрде тәуелділік  осындай:

(11)

мұндағы  - зәкір орамындағы шығындар;  - қоздыру орамындағы шығындар;  - зәкір магнит өткізгішіндегі шығындар;  - механикалық шығындар. Қуаттылық шығындары  тәуелді емес,  және  қозғалтқыш жүктемесіне аз тәуелді.

Қозғалтқыштар ПӘК максималды мәні номиналдық қуаттылыққа жақын саласында болатындай етіп есептеледі. Қозғалтқыштардың шағын жүктемелердегі қолданысы шағын мәндердің r_я салдарынан тиімсіз. Номиналдық жүктеме кезінде қуаттылығы 1 ден 100 кВт дейін және қоздырудың түрлі тәсілдерімен қозғалтқыштардың ПӘК мәндері әр түрлі және орташа есеппен 0,8 құрайды.