57.Нарық қатынас жүйесі ретінде, нарықтық қатынастардың субьектілері.

Нарықтың экономиканың негізгі шаруашылық субьектілеріне уй шаруашылығын, фирма мен үкіметті жатқызамыз.бұл субьектілер бір-бірімен ресурс нарығында, қаржы мен тұтыну нарығында өзара іс-әрекет жасап, шығыс пен кірісті айналым жасайды.

Үй шаруашылығы материалдық және адами ресурстарды өткереи отырып, оларды фирмаларға нарық ресурстары арқылы ұсынады.

Фирмалар өндіріс ресурстарын біріктіреді және қозғалысқа келтіріп, өнім шығарады, қызмет көрсетеді және тауарды ұсынады.

Үкімет фирмалардан салық алып, жеке кәсіпорындарға дотация, субсидия береді және кәсіпкерлерден қажетті ресурстарды сатып алады.

58.Нарықтағы табыс пен шығын айналымындағы субьектілердің қарым-қатынасы?

Тауардың құнын құрайтын еңбек шығындарын нақты шығындар деп атайды. Табыс өнімге бағаның төмендеуге ақшалай табыс мөлшері бұрынғы кездегідей қалып, тұтынушыға өнімді сандық мөлшермен көбірек сатып алуға жағдай жасайды.

59.нарықтың артықшылықтары мен кемшіліктері ?

Нарықтың артықшылықтары:

• Экономикалық жағдайлардың тез бейімделгіштігі

• Өндіріс шығындарын азайту және пайданы көбейту үшін жаңа техниканы пайдалану

• Өндірушілер мен тұтынушылар шешімдер қабылдау,

• Әртүрлі қажеттіліктерді қажетті мөлшерде және жоғарғы сапамен қанағаттандыру қабілеті.

• Бағаның еркін қозғалысы

Кемшіліктері:

• Еңбек пен табысқа кепілдік бермейді.

• Құрылымдық дағдарыстар

• Нарық экоомикасы және өте күрделі әлеуметтік проблемаларды тудырады. Оған жұмыссыздық, табыстардың күрделі жіктелуі, инфляция

60. Өтпелі экономиканың мәнімен оның негізгі формалары , проблемалары?

Ғаламдық адамзаттың бір дәірден екінші дәірге өтуімен байланысты: индустриялдық дәуірге дейінгіден индустриялдыққа өту немесе индустриялдықтан постиндустриялдыққа; екі өркениетіліктен біркелкі әлемдік өркениетке өту.Ғаламдық өту процесі өтпелі эк-ның локалды нышанымен типтеріне қатты әсер етеді:

Иннерциялы экономика. Қоғам мен оның эк-сы қысқа мерзімде өзінің сипатын , түрі және жағдайын өзгерте алмайды.Иннерциондық өтпелі эк-да ұзақ мерзім кезіне бүрынғы ескі эк-лық түрлерді сақтауды жүзеге асырады.

Өтпелі эк-ның тұрақсыздығы. Бұл жағдайда кез-келген ең жаңа эк-лық түр мен қатынастартез жойылады.

Өтпелі эк-дағы ескі және жаңа эк-лық элементтер, түрлер, бөлшектердің бір мезгілде болуы.

Өтпелі эк-ның тарихилығы.

• Өту белгілі тарихи мерзім кезінде жүзеге асады.

• Өтудің өзі белгілі мемлекетте болады.

Өтпелі эк-ның өзіне тән арнайы құбылысы, тіршілігі және ерекшілігі бар. Себебі бұл кезенде барлық әлемдік қауымдастықтағы елдер әртүрлі даму баспалдағында болып, экономикалық жүйенің біркелкі емес моделін қолдануда.

61.Нарықтық қайта құрудың қазақстандық моделі

Қазақстан ел ішінде біртіндеп нарықтық экономиканы тудыруға бағытталған институционалдық, құрылымдық реформалардың кешенді бағдарламасын жүзеге асырды. Алғашқыда бұрынғы Кеңес Одағы шеңберінде жүзеге асырыла бастаған Қазақстандағы экономикалық реформа тәуелсіздік жарияланғаннан кейін қарқынды түрде жүргізілді. Тәуелсіздік жарияланған сәт пен қазіргі уақытқа дейінгі аралықтағы негізгі экономикалық өзгерістер: 1992ж. 7 қаңтарда бағаны ырықтандыру (либерализациялау) басталды. 1993ж. қабылданған Ата заңда жеке меншік құқығын мойындайтын бап еңгізілді, жеке меншік институтын қалыптастыратын реформа жүргізіле басталды және ол төрт кезеңді қамтыды. Жекешелендіру — азаматтардың немесе олардың барлық бірлестіктерінің немесе акционерлік қоғамдарының, серіктестіктерінің акциялар (пай) бөлігін жекеменшікке алу болып табылады. Меншікті мемлекет иелігінен алу дегенді мемлекеттік кәсіпорындарды меншіктің басқа түрлеріне (мемлекеттік емес) негіздеп қайта құру деп анықтауға болады. 1993ж. 15 қарашада Ұлттық валюта — теңге айналымға енгізілді; 1993-1994 ж.ж. экономикалық дағдарысқа қарсы бағдарлама қабылданып, оны іске асыру басталды; 1994-1996 ж.ж. қатаң ақша-несие саясаты жүргізілді; 1997-2000 ж.ж. аралығында реформалар ары қарай жүргізілді. Түбегейлі жүргізілген реформалардың нәтижесінде елімізде нарықтық экономиканың негізі қаланды және ол қазіргі кезеңде нәтижелі жұмыс істеп жатыр.