V. Бағалау:

1. Аңдасова Қ. - ________;

2. Рамазанов А. - ________.

VI. Үйге тапсырма: 13 параграф, оқу.

Сынып: 8 «а». Сабақ №:____________ Күні:_______________

Пән: Дүниежүзі тарих.

Сабақтың тақырыбы: Ұлыбритания.

Сабақтың мақсаты:

• ХІХ-ХХ ғасырлардағы Ұлыбритания саяси-экономикалық дамуына сипаттама беріа елдегі негізгі партиялар мен саяси топтардың және парламенттік реформалардың мәнін ашып көрсету;

• Жаңа материалдың мәселелерімен таныстыру арқылы, алдын-ала проблемалық, логикаық тапсырмалар беріп оқушылардың ойлау қабілетін дамыту;

• Ұыбританияның сыртқы саясатына баға беру, «Британ» империясы терминінің мәнін ашып көрсету арқылы оқушыларды тарихи фактілерге сын көзбен қарауға баулу.

Сабақтың түрі: аралас.

Әдісі: жаңа сабақты баяндау, дәріс.

Негізгі ұғымдар: «Британ империясы», тори, виги, мүліктік ценз.

Сабақтың жоспары : I. Ұйымдастыру кезеңі.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

III. Жаңа сабақ.

IV. Жаңа сабақты бекіту.

V. Бағалау.

VI. Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

• Оқушылармен амандасу.

• Оқушыларды түгендеу.

• Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II Үй тапсырмасын тексеру.

1. Шығыс елдерін отарлау үшін Еуропаның қандай мемлекеттері арасында күрес болды ?

2. «Жабық есік» саясатын ұстанған елдер ?

3. Африканы алғаш отарлаушы еуропалық елдерді атандар ?

4. Қытай, Үндістан елдері қай еуропалық елдің отары болды ?

5. ХVIІІ ғасырда Үндістан үшін қай мемлекеттер бақталасты ?

Жаңа сабақ жоспары.

1. Саяси партиялар.

2. ХІХ ғасырдың 2 жартысындағы парламенттік реформалар.

3. Ұлыбритания экономикалық даму ерекшеліктері.

4. ХІХ-ХХ ғасырдағы Ұлыбритания.

III. Жаңа сабақ.

Англияның саяси сахнада бірнеше саяси партиялар әрекет етті.

Англиядағы саяси партиялар мен саяси топтар	Кімдердің мүддесін қорғады
Консервативтік (тори)	Ірі жер иеленушілердің, кеме еиелері мен саудагерлердің мүддесін қорғады
Либералдық (виги)	Оның басында ірі ақсүйектер болды. Сауда-өнеркәсіп буржуазиясынның мүддесіне қызмет етті.
фритредерлер (саяси топ)	Өнеркәсіп буржуазиясының басын біріктірді
чартистер (бурж. партиясының тармағы)	Буржуазия мен ақсүйек саясатына қарсы болды.

Англияда жұмысшы қзғалысының саяси күшке айналуы буржуазияның олардан қолдау іздеуге мәжбүр етті. Жұмысшылардың сайлау кезінде дауыс алуды көздеген партиялар парламенттік реформалар жобаларын ұсына бастады. 1868 жылы либералдардың басшысы Уильям Гладсон мүліктік цензді төмендетуді ұсынып, соның негізінде жұмысшыларға дауыс беруді ұсынды. Алайда осы заң жобасы қолдау таппай бекітілмей қалды. 1866 консерваторлар кабинетінің басшысы Бенджамин Дизраэли парламенттік реформаның өз нұсқасын ұсынды. Оның заң жобасы консерваторлардың қатарынан қана емес либералдардың арасында қолдау тапты. 1867 жылы парламентм реформасы қабылданды. Мүліктік ценз төмендетілді. Сайлаушылар саны 2,5 млн адамға жетті. Реформа жаңа өнеркәсіп орталықтарына тиімді болды. Жұмысшылардың көпшілігіне сайлау құқығы берілді. Бірақ 1868 жылғы сайлауда үкіметті либералдар басқарды. Премьер-министр У. Гладсон болды.

70-шы жылдарда Англияның Еуропадағы барлық елдерден экономикалық даму дәрежесі басып озды, сөйтіп күшті мемлекетке айнала бастады. ХІХ ғасырда Англия «әлемдік банкирге» айналды.Империализм дамыған сайын банктердің шоғырлануы, ірі банк монополияларын құру үрдістері басталды. Ағылшын кәсіпкерлері Еуропа көптеген елдерінде әр түрлі өнеркәсіп орындарын салған болатын. Сөйтіп Англия өзінің капиталын сыртқа еңгізді. Алайда техникалық даму жөнінен Германия мен АҚШ Англиядан оза бастады. ХІХ ғасырдың 90-шы жылдардан бастап неміс тауарларының Англияға енуі күшейді. Яғни экономикалық даму озықтылығынан Англияға Германнияға мен АҚШ-қа берді.

ХІХ ғасырдың соңғы ширегінде Британияның отарлық империясы кеңейді. «Британ империясы» атауы ХІХ ғасырдың 70-шы жылдардың соңында патшайым Виктория Үндістан императоры алғаннан кейін пайда болды.

ХХ ғасырдағы Англияның жағдайы сәл ауырлау болды. Ауыл шаруашылығының жағдайы ауыр болды. Ұлыбританияның «ғаламат бейтараптық» жағдайынан шығып, әлем жетекшілігін сақтап қалудағы талпынысы, елді Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуға итермеледі.

Тапсырма кезеңі.

Партия, саяси топ	Ұсынған, жүргізген реформалар