15.Пкм үшін арналған армирлеуші базальтталшықты және керамикаталшықты элементтердің негізгі сипаттамалары және қолдануына мысал келтір.

Армирлеуші элементтердің негізгі сипаттамалары:

1)Талшықтардың таралуының құрылымы

2) Талшықтүзуші материалдың түрі

Жиі қолданатың армирлеуші толтырғыштар:

Шыныталшықты; Көміртекталшықты; Органоталшықты

Арнаулы армирлеуге арналған толтырғыштар: Борталшықты;Базальтталшықты; Керамикаталшықты

Армирлеуші базальт талшықтары

Шыны Т >Базальт Т-ның көрсеткіштері <көміртекті Т

Базальт Т (БТ) артықшылықтары:

Жоғары беріктік

БТ меншікті беріктігі легирленген болаттың беріктігінен 2.5 есе және шыныталшықтың беріктігінен 1.5 есе жоғары

 Жоғары химиялық тұрақтылық

Металлмен салыстырғанда БТТ коррозияға ұшырамайды; Шыны талшыққпен салыстырғанда сілтілердің әсеріне тұрақты; ТТ коррозияға және химияға: тұздардың, сілті, қышқылдардың әсеріне төзімді

Жоғары термотұрақтылық

БТТ ұзақ қолдану диапазоны -200°С –тен +600°С-ке дейін; Қысқа қолдану температурасы 700 °С-ке дейін; Бір рет әсер ету температурасы 1000°С –ке дейін.

БТТ пластиктер, пластмассалар, желімдер, шыны және көміртек талшықтарымен қатар өте жақсы қолданылады

Базальт маталары (БМ)

БМ асбест, кремнезем маталарың олардың қолдану салаларының көбінде қолдануға болады . БМ өте жақсы - изоляциялық, армирлеуші жіне фильтрлеуші материал.Осы қызмет ету мерзімі ұзақ, өндірістік объектің қауыпсіздігін арттырады . БМ-рығ ровингтан өру және тоқумен өндіріледі. Тоқылу түрлері : сатин, мата, атлас және астарлы мата.

Артықшылықтары: канцерогенді емес ( асбест маталары);жақсы жылу изоляторлардың бірі термотұрақтылығы жоғары, жанбайды температура постоянного применения - 700°С;материал вибротұрақты, турбиналар изоляциясына қолдануға болады;

БМ теніз платформаларыңың конструкцияларының , порт құрылғыларының қорғауында қолданады.

16. Пкм үшін арналған армирлеуші шыныталшық және көмірталшық.

Шыны талшықты кремний диоксиді SiO2 мен әртүрлі металл оксидтерінен тұратын шынылы массадан алады. Шыныталшықтың қасиеті оның құрамымен, сыртқы ортаға әсерімен, сынау температурасымен анықталады. Конструкциялық және электротехникалық мақсаттағы шыны пластиктерді дайындауда алюмоборсиликатты шыныталшықтар қолданылады. Шыныталшықтың беріктілігіне ылғал әсер етеді, неғұрлым ылғал көп болса, соғұрлым беріктілігі төмендейді. Ылғалды вакуумды жолмен кетіреді. Сонымен қатар шыныталшықтың беріктілігіне сыртқы ортаның температурасы әсер етеді. Температура төмендеген кезде беріктілік артады. Оған себеп- төмен темп-да ылғал тоңазытылады. Шыныталшықты маталар ширатылған жіптерден немесе ровингтерден тоқымалы әдіспен өндіріледі. Конструкциялық мақсаттағы маталар шынының барлық түрінен жасалынады, ал электротех-қ мақсаттағы маталар – сілтісіз алюмоборосиликатты құрамды талщықтардан жасалынады. Ленталар тоқымалы және тоқымалыемес талшықтарға келетін болсақ, тоқымалы емес ленталар – ретсіз орналасқан штапельді талшықтардан жасалынған, рулондалған байланыстырушымен сіндірілген және ұзыннан комплексті жіптермен армирленген материал. Тоқымалы талшықты элементтер - қатпарлы армирленген полимер алуға арналған. Тоқыма станоктарда көлденен және бойлық орналасқан жіптерді тоқу арқылы алынған. Маталардың құрылымы жіптердің жуандығымен, өрілудің түрімен, тығыздығымен иілуімен сипатталады .

Көмірталшықты армирлеуші элементтер.

XIX ғ. өзінің жоғары электрөткізгіштігіне байланысты электрлі лапмалар жасауда пайдаланған. Ал ХХ ғ.бастап жоғары механикалық және термиялық сипаттамаларына байланысты композициялық материалдардың армирлеуші элементі ретінде қолданылды. Қазіргі таңда көміртекті талшықтар акрилонитрильді және вискозды талшықтар,сонымен қатар пектер негізінде шығарылады. Көміртекті талшықтарды алу технологиясы бірнеше сатылы термоөңдеуді қарастырады. Олар: тотығу, карбонизация, графитизация . Көмірпластиктерді армирлеуге арналған көміртекті талшықтар 1960ж аяғында қолдана бастады. Көмірталшықты армирлеуші элементтердің көптеген түрлері бар. Жіп, маталар құрамындағы үздіксіз бағытталған талшықтар- көмірталшық өндірісінде, маталы ленталар – көміртекстолиттер өндірісінде қолданылады. Армирленген жіптер бірбағытты көмірталшықтың комплексінен түзіледі.Оларды жоғарыберік, аса жоғары берік, төмен модульді, жоғары модульді, ультражоғары модульді деп бөледі. Көмірталшықтардың жоғары қаттылығы мен төмен деформациясының арқасында барлық көмірпластиктердің жылжығыштық касиеттері төмен болады.