23. Полимердің құрылымдық модификациялау әдісі ретінде пластификацияны түсіндіріңіз

Пластификациялауды материалдың иілгіштігін, пластикалық деформациясын, суыққа төзімділігін, беріктілігін жоғарылату үшін, тұтқырлығын төмендету мақсатында полимерлерді модификациялау әдісі.

Пластификацияда молекулааралық әрекеттесулер азаяды және полимер-пластификатор жаңа байланысының түзілу нәтижесінде молекуланың қозғалғыштығы артады. Пластификация нітижесінде серпімділік модулі азаяды, полимерлердің ағу температурасы және тұтқырлығы төмендейді. Бұл қатаң тізбекті полимерлерді жай әдістермен бұйымдарға өңдеуге мүмкіндік береді. Полимер мен пластификатордың химиялық құрылысы, құылымы және физикалық күйі, олардың үйлесімділігіне, пластификация үрдісіне тиімділігіне әсерін тигізеді. Аморфты полимерлерді пластификациялағанда ең жоғарғы тиімділікке жетеді. Кристалданатын полимерлерде тек аморфты бөлігі пластификацияланады және пластификация тиімділігі кристалдану дәрежесіне тәуелді болады.

Пластификатор полимермен шексіз және шекті араласа алады. Жақсы үйлесімді пластификатор полимерде молекулалқ деңгейде таралып, шын ерітінді түзеді. Полимердегі пластификатордың шын ерітіндісінің қаныққан концентрациясы компоненттердің термодинамикалық ынтықтылығына, пластификация режиміне, өңдеу әдісіне және тасымалдау жағдайларына тәуелді. Полимердегі пластификатордың артық мөлшері жақпа май рөлін атқарады. Пластификтордың полимерде үйлесімділігіне және таралуына байланысты пластификацияны молекулалық және пластификатордың шекті үйлесімді пластификациясы деп бөледі.

Молекулалық пластификацияда полимерге енгізілген пластификатор полимерде молекулааралық әрекеттесуді төмендетеді, макромолекуланың иілгіштігін және қозғалғыштығын арттырады. Бұл шынылану,ағу,морттылық темп-ның сон.қатар,тұтқырлықтың, беріктілігінің, қаттылығының төмендеуіне әкеледі. Дайын бұйымдардың физика-механикалық сипаттамаларын төмедетпей, полимердің өңделуін жақсарту мақсатында уақытша пластификацияны қолданады. Уақытша пластификацияда полимерге енгізілген модификаторлар тек өңдеу сатысында ғана пластификатор рөлін атқарады. Химиялық айналулар нәтижесінде торлы немесе гетерогенді құрылымды физика-механикалық сипаттамалары жоғары модифицирленген полимер түзіледі.

24.Пластификаторларды қолдану мен полимердің шынылану және ағу температуралары арасындағы байланысты көрсет

Полимердің шынылану Тш ж/е ағу Та температурасы пластификатордың концентрациясын арттырған сайын төмендейді. Пластификатодың аз мөшеріне шынылану температурасы Тш аққыш температурасына Та қарағанда бірден төмендейді. Сонда Та-Тш айырымы өседі, әрі қарай пластификатордың концетрациясын арттырғанда аққыш температурасы Та төмендейді, ал Та – Тш айырымы кемиді. Кейбір пластификатолардың қатысында Та- Тш айырымы белгілі бір пластификатордың клнцентрациясына дейін өзгермейді, сосын төмендей бастайды. Кейде пластификаторың белгілі мөлшерінде Та-Тш айырымы нөлге тең болады. Бұл ағу температурасы мен шынылану температурасының тең екенін көрсетеді. Тш= Та, яғни пластифицирленген үлгі ешқандай температурада жоғары эластикалық күйде болатынын дәлелдейді.

Температураныңпластификатордың концетрациясына тәуелділік графигі

Осы бойынша полимерге қажет мөлшерлі пластификатор енгізу керек, яғни Та-Тш айырымы азаймауы қажет. Әдетте, бұл пластификатордың концентрациясы полимер салмағының 20-30%-ын құрайды.

Кристалды полимерге пластификаторды енгізу, оның шынылану температурасын Тш төмендетіп, ал аққыш температурасына Тш онша әсер етпейтінін көрсетеді. Аморфты полимер пластификаторға өте сезімтал. Олардың аққыш Та ж/е шынылану Тш температуралары бірден біршама төмендейді.