- •1 Тәжірибелік жұмыс Қос күй диаграммасының құрамы және жіктелуі
- •1.3 Жалпы мәлімет
- •1.3.1 Қос күй диаграммаларының «керемет» нүктелері
- •1.3.2 Қос күй диаграммаларының жіктелу ұстанымдары
- •1.4 Жұмысты орындау тәртібі
- •1.5 Есептің мазмұны
- •Бақылау сұрақтары
- •1.7 Ұсынылатын әдебиеттер
- •2 Тәжірибелік жұмыс Берілген пайдалану жағдайлары үшін илемділік пен құнының шектеулі талаптарын ескеру арқылы конструкциялық материалдардың негізін таңдау
- •2.1 Жалпы мәліметтер
- •2.1.1Материалды таңдау нысанасы
- •2.1.2 Конструкциялық қорытпалардың негізгі таңдау алгоритмі
- •2.2 Жұмыстың орындалу тәртiбi
- •2.2.1 Есептеу бөлімі
- •2.3.2 Жалпы мәлімет
- •Тәжірибелік жұмыс 3 берілген пайдалану температура аралығында ыстыққа берік қорытпаның негізін таңдау
- •3.3 Жалпы мәліметтер
- •3.4 Тәжірибелік жұмысты орындау мысалы
- •3.5 Жұмысты орындау тәртібі
- •3.6 Есептің мазмұны
- •3.7 Бақылау сұрақтары
- •3.8 Ұсынылатын әдебиеттер
- •Алюминий негізіндегі екі жүйелі күй диаграммасының критерийлерін анықтау. Легірлеу кешенін таңдау
- •4.3 Жалпы ақпараттар
- •4.4 Тәжірибелік бөлім
- •4.4.1 Қорытпаны синтездеу тапсырмасы
- •4.4.2 Күй диаграммасының критерийін есептеу
- •4.4.3 Алюминий қорытпаларының легірлеуші кешендерін таңдау
- •4.4.4 Алынған нәтижелерді талдау
- •4.4. Алюминий қорытпаларының қос күй диаграммасы
- •4.5 Жұмыстың орындалу реті
- •Есептеу мазмұны
- •4.6.2 Жалпы мәлімет
- •4.7 Бақылау сұрақтары
- •4.8 Ұсынылған әдебиеттер
- •5 Тәжірибелік жұмыс көп циклді жүктеме жағдайында жұмыс атқаратын конструкциялық болатты таңдау әдістемесі
- •5.3 Жалпы мәлімет
- •Механикалық
- •Коррозиолы-механикалық
- •Абразивті
- •Селективті аудару
- •Адгезиялы
- •5.6 Тапсырма
- •5.7 Есептің мазмұны
- •5.8 Бақылау сұрақтары
- •5.9 Ұсынылған әдебиеттер
- •6 Тәжірибелік жұмыс аспапты ыстыққа төзімді болатты таңдау әдістемесі
- •6.3 Жалпы мәлімет
- •6.3.1 Аспаптық болаттарға қойылатын талаптар
- •6.3.2 Қыздыруға төзімділік пен жылуға төзімділікті арттыру тәсілдері
- •6.4 Жұмысты орындау тәртібі
- •6.4.3 Термиялық өңдеу тәртібі:
- •6.4.4 Термоөңдеуден кейінгі микроқұрылым:
- •6.4.5 Дайын аспапты кезекті өңдеу:
- •6.5 Есептің мазмұны
- •6.6 Бақылау сұрақтары
- •6.7 Қосымша әдебиеттер тізімі
- •7 Тәжірибелік жұмыс күй жүйелерін болжау және химиялық элементтер метажүйелерінің түсінігі
- •7.3 Жалпы мәліметтер
- •7.5Сурет Алюминий күйінің бастапқы уческелік метажүйе диаграммасы.
- •7.4 Жұмысты орындау тәртібі
- •7.5 Есептің мазмұны
- •7.6 Бақылау сұрақтары
- •7.7 Қосымша әдебиеттер тізімі
6.4 Жұмысты орындау тәртібі
6.4.1 Мақсаты: Аустенитты қызуға берік болаттарды өнімді кесуге жарамды, қыздыруға төзімділігі жоғары тез кескіш болатты таңдау, оның маркасын, химиялық құрамын, термиялық өңдеу тәртібі мен дайын аспаптағы микроқұрылымды көрсету. Р12 мен р6М5 болаттарының және таңдалған болаттың жылуға төзімділігін салыстыру [2].
6.4.2 Шешімі: Тез кескіш болаттардың ерекшелігі олардың мартенситты құрылымды және кескіш жиекте пайда болатын 500-650°С дейінгі температураларда жоғары қаттылықты сақтау қабілетінен тұрады. Алайда осындай болаттардан жасалған аспаптардың төзімділігі тек олардың химиялық құрамымен, құрылымымен және кесу тәрбімен ғана анықталып қоймай, сондай-ақ өңделетін материалдардың қасиеттеріне де тәуелді болады.
Жылуға төзімділігі бірқалыпты тез кескіш болаттардан жасалған бұрғылар мен фрезалардың төзімділігі қаттылығы 180-200НВ құрылымдық болаттарды өңдеу үшін жеткілікті. Алайда ол аустенитты қызуға берік болаттарды өңдеу кезінде кенет төмендейді. Бұл, ең алдымен, берілген топқа жататын болаттардың жылуөткізгіштігі төмен болуымен байланысты, сондықтан кесу кезінде бөлініп шығатын жылу азғантай дәрежеде пайда болатын жоңқа мен бөлшекпен жұтылады, ал негізінен кесу жиегімен қабылданады.
Осыдан басқа, олар өңдеу барысында кесу жиегінде қатты нығаяды, нәтижесінде кесу күші айтарлықтай жоғарылайды. Өңделуі күрделі деп аталатын осындай материалдарды кесу үшін жылуға төзімділігі бірқалыпты тез кескіш болаттар жарамсыз, себебі олар 58НRC тәртіпті және мартенситты құрылымды 615-620°С температураға дейін ғана жоғары қаттылықты сақтайды.
[1, 3] сәйкес, жылуға төзімділігі жоғары тез кескіш болаттарға қосымша кобальтпен қосындыланған болаттар жатады. Қатты карбит түзгіш вольфрам, молибден және ванадий элементтеріне қарағанда кобальт жұмсарту кезінде коагуляцияға анағұрлым тұрақты интерметалды фазалардың бөлетін карбидтермен қатар бастамашылық етеді. Олар анағұрлым жоғары қыздыру температуралары – 640-645°С дейін 58НRC қажетті қаттылықты сақтамайды, алайда кобальттың арқасында 68 НRC дейін өседі, ал жылуөткізуіштік шамамен 30-40% жоғарылайды. Нәтижесінде кескіш жиектегі температура төмендейді, және де кесу тәртібі жақсарады.
Қорытынды 1: Аустанитты болаттарды кесумен өңдеу үшін Р12Ф4К5 және Р9М4К8 маркалы тез кескіш кобальтты болаттарды пайдалану ұсынылады.
6.4.3 Термиялық өңдеу тәртібі:
• Р12Ф4К5 болатын қыздырудағы шынықтыру температурасы – 1240-1250°С;
• Р9М4К8 болатын қыздырудағы шынықтыру температурасы – 1230°С;
Қыздырудың жоғары температуралары карбидтерді еріту мен алдымен аустенитты, содан кейін мартенситты вольфрам, молибден, ванадий, хром қосындыланған элементтерімен байыту үшін қажет. Қыздырудың анағұрлым жоғары температурасына жол берілмейді, себебі бастапқы карбидтердің анағұрлым қатты еруінен түйірдің өлшемі үлкейеді, беріктілік пен тұтқырлық төмендейді.
6.4.4 Термоөңдеуден кейінгі микроқұрылым:
• Шынықтырудан кейін – мартенсит + қалдық аустенит (15-30%) + аустенитте ерімей қалатын және түйірдің өсуін тежейтін артық карбидтер. Қызған күйдегі қаттылық 60-62НRC
• 550-560°С кезінде 60 минуттан 3 рет жұмсартудан кейін –мартенситтен бөлінген дисперсиялық карбидтер мен интерметалдар. Қаттылық 66-69НRC дейін артады, қалдық аустенит мартенситке айналады, және де ішінара мартенситты өзгерістен туындаған кедергі жойылады.