2. Жәрдемақы түрлері.

Мүгедектік бойынша жәрдемақы. Мүгедек деген дене немесе ақыл кемшіліктері салдарынан тіршілік әрекетінен шектеулі болғандықтан әлеуметтік көмек және қорғауға мұқтаж адам.

Адамның тіршілік әрекетінің шектеулі өзіне қызмет көрсету алмау, дербес түрде жылжу, бағытталу, қарым-қатынас жасау, өзінің тәртібін бақылау және еңбек қызметімен айналысуға толық немесе жартылай қабілеттігін немесе мүмкіндігін жоғалтуда көрінеді. Мүгедектің әлеуметтік көмекке құқықтарының көлемі мен сипаты тіршілік әрекетінің шектелуіне байланысты, тұлғаны мүгедек ретінде таңу кезінде мүгедектіктің тобын айқындауда көрінеді.

Тіршілік әрекетінің шектеулі дәрежесіне, соның ішінде еңбекке жарамдылығын жоюына байланысты, мүгедектік үш топқа бөлінеді.

Мүгедектіктің себептері, топтары, еңбекке жарамдылығын жою дәрежесі және мүгедектікті анықтау уақыты халықты әлеуметтік қорғау саласындағы орталық атқарушы органның аумақты бөлімшелерімен орнатылады.

Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша жәрдемақы. Асыраушысынан айырылу деген оның өлімі немесе хабар ошарсыз жоғалып кетуі түсіндіріледі. Өлім фактісі тіркеуші органдарда берілген куәлікпен расталады немесе сотпен айқындалады, ал хабар-ошарсыз жоғалып кету – сотпен.

Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша жәрдемақы – өліп қалған асыраушының қарауындағы еңбекке жарамсыздарға тіршілікте тұрақты және негізгі қайнар көзі болған көмекті жартылай өтеу ретінде тағайындалатын ай сайынғы төлемдер.

Жасына байланысты жәрдемақылар. Бұл жәрдемақы азаматтарға зейнетақы төлемдеріне құқығы болмаған жағдайда «ҚР-да зейнетақымен қамсыздандыру туралы» ҚР-ның Заңында белгіленген жасқа жеткен кезде Орталықтан, жинақтаушы Зейнетақы қорларынан тағайындалады. Жасына байланысты айлық жәрдемақы 0,50 ең төмен күнкөріс деңгейі мөлшерінде тағайындалады.

Жұмыс берушінің қаражаты есебінен жәрдемақылар. ҚР-сы Үкіметіның 1999 жылғы 11 маусымдағы қаулысымен бекітілген «Жұмыс берушінің қаражаты есебінен жәрдемақыларды тағайындау және төлеу тәртібі туралы нұсқау», жұмыс берушінің қаражаты есебінен жәрдемақыларды тағайындау және төлеу барысындағы қалыптасқан қатынастарды реттейді.

Жәрдемақылардың басқа да жекелеген түрлері, яғни атаулы әлеуметтік көмекті тағайындау мен төлеу ҚР-ның тиісті заңдарына сәйкес ҚР-ның Үкіметі белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады. Атаулы әлеуметтік көмекті тағайындау мен төлеудің дұрыстығын бақылау тиісті бюджеттің атқарылуын бақылау шегінде жүзеге асырылады.

Қолданылатын әдебиеттердің тізімі:

Негізгі әдебиеттер:

1. Абузярова Н.А. Трудовое право [Текст]: Учебник / - Алматы: Юрист, 2002.

2. Айымханова Н. Қазақстан Республикасының еңбек құқығы [Мәтін]: Оқу құралы / - Алматы: Жетi жарғы, 2002.

3. Ахметов А. Еңбек құқығы [Мәтін]: Оқулық / - Алматы: Заң әдебиеті, 2008.

4. Ғ.Б. Жұмағұлов, А. Ахметов, Г. Ахметова. Әлеуметтік қамсыздандыру құқығы [Мәтін]: Оқу құралы / - Алматы: Заң әдебиеті, 2007.

5. Жампейісов Д.Ә. Еңбек құқығы және әлеуметтік қамсыздандыру құқығы [Мәтін]: Оқулық / - Астана: Фолиант, 2007.

6. Колосов В.К. Трудовые споры [Текст]: Справ. пособие / - М.: Профиздат, 1986.

7. Қағазов О. Қазақстан Республикасының еңбек құқығы [Мәтін]: Оқу құралы / - 3-ші басылым, толықт., өзгертілген.- Тараз: М.Х.Дулати атындағы ТарМУ, 2006.

8. Нургалиева Е. И. Комментарий к Трудовому кодексу Республики Казахстан. Общая и Особенная части [Текст] / - Алматы: Жеті жарғы, 2009.

9. Панина, А.Б. Трудовое право [Текст]: Схемы, комментарии / - М.: Новый Юрист, 1998.

10. Тимошенко, Л.С. Трудовые отношения [Текст]: Учеб.пособ / - Алматы: Экономика, 1998.

11. Кузярина А.С. Труд и социальное обеспечение. Нормативные правовые акты Республики Казахстан.(Сборник).Том 1 [Текст] / - Алматы: Vivat, 2005.

12. Кузярина А.С.Труд и социальное обеспечение. Нормативные правовые акты Республики Казахстан.(Сборник) Том 2 [Текст] / - Алматы: Vivat, 2005.

13. Скала В.И. Трудовые отношения в Республике Казахстан. Комментарии, нормативные акты, образцы корпоративных актов, рекомендации по применению Трудового кодекса РК от 15.05.07г. №251-ІІІ [Текст]: -Алматы: LEM, 2008.

14. Идрисова С.Б. Договор как метод регулирования социально-трудовых отношений [Текст] / - Астана: Фолиант, 2003.

Нормативтiк-құқықтық актілер:

15. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 жылғы 30 тамыз (02.02.2011ж. өзгертулер мен толықтырулар енгізілген).

16. Қазақстан Республикасының Конституциясы 14-бабының 1 және 2 тармақтарына, 24-бабының 2 тармағына, 77 бабы 3-тармағының 51 тармақшасына ресми түсiндiрме беру туралы. ҚР Конституциялық Кеңесiнiң 1999 жылғы 10 наурыздағы 212 Қаулысы // ҚР Конституциялық Кеңесiнiң жаршысы, З басылым 32-бет.

17. Қазақстан Республикасындағы Еңбек кодексі 15 мамыр 2007ж. // Егемен Қазақстан 2007 ж. 22 мамыр. 18. «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 23 қаңтар 2001 ж. (29.04.2010ж. өзгерістер мен толықтырулар енгізілген). 19. «Кәсiптік одақтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 9 сәуiр 1993 ж. 2107-ХІІ (ҚР Президентiнiң Жарлығымен 5 қазан 1995 ж. №2489 өзгертулер мен толықтырулар енгiзiлген).

20. «Қазақстан Республикасының әрiптестiк туралы» Заңы, 18 желтоқсан 2000 ж. №129-ІІ // Егемен Қазақстан. 2000. 23 желтоқсан.

21. Қазақстан Республикасының 1999 ж. 23 шiлдедегi «Мемлекеттiк қызмет туралы» Заңы // Егемен Қазақстан. 1999ж. 6 тамыз. 04.06.2001 ж. №2О4-II Қазақстан Республикасының Заңымен өзгертулер мен толықтырулар енгiзiлген.

22. Қазақстан Республикасының 1998ж. 29 шiлдедегi «Қазақстан Республикасының әйелдерге қатысты кемсiтушiлiктiң барлық түрлерiн жою туралы Конвенцияға қосылуы туралы» Заңы // ҚР Парламентiнiң Ведомосы. 1998.

23. Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодекс, 30 қаңтар 2001 ж. // Егемен Қазақстан. (05.07.2014ж. өзгертулер мен толықтырулар енгізілген).

28. Қазақстан Республикасы Президентiнiң № 2534 18 қазан 1995 жылғы заңды күшi бар «Қазақстан Республикасындағы Мереке күндерi туралы» Жарлығы // ҚР Жоғарғы Кеңесiнiң Ведомосы. 1995. №21. 125-6.

24. «Мемлекеттiк наградалары туралы» ҚР-ның Заңы 12.12.1995ж.

(14.06.2010ж. өзгертулер мен толықтырулар енгізілген).

25. ҚР-ның «Жұмыстылық саласындағы саясат туралы» 1964 ж. Конвенцияға қосылуы туралы» ҚР Заңы, 9 қараша 1998 ж. // Егемен Қазақстан. 1995 14- желтоқсан.

26. «Еңбектiң қауiпсiздiгi және тазалығы туралы» 1981 жылғы ХЕҰ 155 Конвенциясын мақұлдау туралы» ҚР Заңы, 13 шiлде 1996 ж. // Вопросы труда. Бюллетень Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан. 1996. №15.

27. «Еңбекшілерді жұмыс орындарындағы ауаның ластануы, шу мен тербелiс салдарынан болатын кәсiби қауiптерден қорғау туралы» «Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) 1977 жылғы №148 Конвенциясын бекiту туралы» Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 26 маусымдағы Заңы // Қазақстан Республикасы Парламентiнiң жаршысы 1996 ж. №11-12 254-б.

28. «Жұмыстылық және еңбек саласында кемсiтушілiк туралы» 1958 жылғы Қазақстан Республикасының Конвенциясын мақұлдау туралы Қазақстан Республикасының Заңы, 20-шiлде 1999 ж.

29. Қазақстан Республикасының «Еңбекшiлер өкiлдерi туралы» 1971 жылғы Конвенцияны бекiтуi туралы» Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 30 желтоқсандағы №13-II ҚР Заңы II Қазақстан Республикасының Парламент жаршысы 1999 ж. №24 1085-б.

30. Қазақстан Республикасының «Үш жақты консультациялар (халықаралық еңбек нормалары) туралы» 1976 жылғы Конвенцияны бекiтуi туралы» Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 30 желтоксандағы №12-II ҚР Заңы // Қазақстан Республикасының 1999 ж. №24 1084-б.

31. «Еңбектi қорғау саласындағы ынтымақтастық туралы» келiсiмдi бекiту туралы Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1995 ж. 4-қыркүйектегi Жарлығы // Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесiнiң Жаршысы 1995 ж. №17-18 111-б. 37. «2010-2012 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» 7- желтоқсан 2009 ж. ҚР Заңы.

32. «Құндылығы бiрдей еңбек үшiн еркектер мен әйелдерге бiрдей сыйақы беру туралы» Конвенциясын бекiту туралы» Қазақстан Республикасының 14.12.2000 жылғы заңы. // Қазақстан Республикасы Парламетiнiң жаршысы 2000 ж. №21 387-б.

33. «Жұмысқа қабылдау үшiн ең төменгi жас туралы» Конвенцияны бекiту туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 14 желтоқсандағы заңы // Қазақстан Республикасы Парламентiнiң жаршысы 2000 ж. №21 388-б.

Қосымша әдебиеттер тізімі:

34. Абайдельдинов Т.М. Стороны коллективных соглашений // Конституция Республики Казахстан и вопросы совершенствования законодательства о труде: Сборник материалов международной научно- теоретической конференции. - Алматы: Общественный фонд политико-правовых исследований «Интерлигал» в Казахстане, 2001. С. 11-16.

35. Абузярова Н.А. Обеспечение законности в трудовых отношениях. Алматы, 1997г.

36. Ашитов Б.З. Проблемы предупреждения преступных нарушений правил охраны труда [Текст]: Монография /- Алматы: Жетi жарғы, 2007.43. Баткаев С., Земляков В. Принципы регулирования трудовых отношений /1 Человек и труд.1992,№1.

37. Власов В.К. Социальная защита в условиях банкротства предприятия //Государство и право.1995.№8.

38. Гусов К.Н., Курилин М.Н. Международно-правовое регулирование труда (в конвенциях и рекомендациях (МОТ). М.,1993.

39. Голенко Е.Н. Трудовое право [Текст]: Схемы, комментарии. Учебное пособие /- М.: Юриспруденция, 1999.

40. Димитрова С.А. Правовые проблемы труда и занятости населения. - Алматы: Жеты Жарғы,1997.

41. Димитрова С.А. Закон РК о труде: достоинства и недостатки // Мир закона. 2000. №1.

42. Ершов В. Защита трудовых прав работника в процессе расторжения трудового договора по инициативе администрации // Социалистический труд. 1991. №11.

43. Зенгер А. Права человека и контроль за их осуществлением в Международной организации труда // Советское государство и право. 1991. №10.

44. Зуб И. Реформа трудового законодательства в условиях перехода к рыночной экономике // Советское государство и право 1991. №1.

45. Иванов С.А., Лившиц Р.3., Орловский Ю.П. Советское трудовое право: вопросы теории. - М.:Наука,1978.

46. Иванов С.А. Трудовое право и рыночная экономика // Вестник МГУ. Серия11.«Право».1992.№4.

47. Колосов В.К. Материальная ответственность рабочих и служащих. - М., 1990.

48. Колосов, В.К. Трудовые споры [Текст]: Справ. пособие / - М.: Профиздат, 1986. 49. Киселев И.Я. Трудовое право в условиях рыночной экономики: опыт стран Запада. - М., 1992.

50. Куренной А.М. Производственная демократия и трудовое право. - М.: МГУ, 1989.

51. Квалификационный справочник должностей руководителей, специалистов и других служащих [Текст].- Алматы: LEM, 2005.

52. Лившиц Р.З. Трудовое законодательство: настоящее и будущее. - М., 1989.

53. Маврин С.Я. Реализация права на труд в условиях перехода к рыночной экономике // Правоведение.1991.№3.

54. Молодцов М.В. Система советского трудового права и система законодательства о труде.- М.:Юридическая литература,1985.

55. Никитинский В.И., Коршунова Т.Ю. Правовое регулирование трудовых отношений работающих собственников//Государство и право.1992.№6.

56. Нургалиева Е.Н. Механизм правового регулирования труда. - Алматы: Жеты Жарғы, 1996.

56. Нургалиева Е.К, Хохлов Е.Б. Проблемы трудового права в современных условиях. - Караганда,1994.

58. Нурмагамбетов А.М. Рынок труда: правовые проблемы и перспективы. - Алматы: ТОО «Баспа»,1998.

59. Попов В.И. Предупреждение трудовых споров [Текст] / - М.: Юрид.лит., 1981.

60. Право социальной защиты РК: Сборник нормативных правовых актов [Текст]. - Алматы: Данекер, 2001.

61. Рабочее время и время отдыха [Текст]: Сборник нормативных актов.- М.: Юрид.лит., 1986.

62. Севостьянов Г.М. Охрана труда. Труд женщин. Труд молодежи [Текст] /- М.: Профиздат, 1991.

63. Сыроватская Л.А. Ответственность за нарушение трудового законодательства. - М.: Юридическая литература,1990.

64. Сыроватская Л. А. Трудовые отношения и трудовое право / Государство и право. 1996.№7.

65. Толкунова В.Н. Трудовые споры и порядок их разрешения: Учебное пособие. - М.: МОИ,1991.

66. Шеримова Н.Ш. Трудовое право в вопросах и ответах [Текст] / - Алма-Ата: Данекер, 2001.

67. Фатуев А.А. Трудовое право в жизни человека. - М.:Юридическая литература, 1991. 68. Хрусталев Е.Ф. Трудовая правосубъектность кооперативных предприятий /Правоведение.1991.№3.

69. Магницкая Е.В. Трудовое право. 2-е изд. Изд. Питер. / 2010.

70. Оробец В.М. Трудовое право: Учебное пособие. 2-е изд. Изд. Питер. / 2011.

Ескерту: студент ұсынылған әдебиеттерден басқа да басылым материалдарын қолдануына құқығы бар.