12.Бейдәстүрлі және жаңартылмалы көздері қоры.

Жаңартылмалыэнергия - күнжарығы, жел, су, сутолқыны, геотермиялық жылусекілдісарқылмас, қайта қалпынакелетінтабиғиресурстардантүзілетінэнергия.

Желэнергиясыатмосферадағыауамассаларының кинетикалық энергиясынэлектрэнергиясы, жылунемесебасқадаэнергиятүрлерінеайналдыру үшін қолданылады. Энергияның біртүрденекіншітүрге өзгеруіжелгенераторлары, желдиірмендеріжәнебасқадаагрегаттаркөмегіменжүзегеасады. Желгенераторларының қуаттылығыгенератор қалақтарының ауданынатәуелді. Мысалы, даниялық компанияВестасшығарған қуаттылығы 3 МВттурбинаның жалпыбиіктігі 115 метрболса, мұнарабиіктігі 70 метржәне қалақ диаметрі 90 метрді құрайды Желэнергиясын өндірудің ең тиімді жерлері ретінде жағалау аймақтары және биіктау шыңдары қарастырылады. Теңізде, жағадан 10-12 км қашықтықтаофшорлық желэлектрфермаларысалынады. Желгенераторларының мұнараларытереңдігі 30 метргедейін қағылған қадалыіргетастарға қондырады. Желгенераторларыісжүзінде қазбалыжанар-жағармай қолданбайды. Қуаттылығы 1 МВтжелгенераторы 20 жылбойғы қолданысымен 29 мың тоннакөмір, 92 баррельмұнай үнемдеугемүмкіндікбереді.

13.Дүние жүзіндегі экологиялық проблема және Киот протоколы

Қазіргі әлемде экологиялық проблемалар өзінің қоғамдық мәні жағынан алдыңғы қатардағы мәселелердің біріне айналады, тіпті ядролық соғыс қауіпі де оның көлеңкесінде қалып қойды. Адамның табиғатқа әсері мыңдаған жылдар бойында қалыптасқан табиғи жүйелерді өзгерту, сондай – ақ, топырақты, су көздерін ауаны ластау арқылы жүзеге асуда. Бұл табиғат ахуалының күрт төмендеуіне әкеліп соқты, көп жағдайларда орны толмас зардаптар қалдырды. Экологиялық дағдарыс шын мәніндегі қауіпті төндіріп отыр; іс жүзінде тез өндіріс алып бара жатқан дағдарыстық жағдайларды кез келген аймақтардан көруге болады.

Киота хаттамасы - халықаралық-құқықтық акт, БҰҰ-ның Рио-де-Жанейрода (1992) өткен Қоршаған ортаны қорғау мен даму Конференциясында қабылданған климаттың өзгеруі жөніндегі Конвенцияға қол қойған елдер арасындағы келісім. Ол 1994 жылы 21 наурызда БҰҰ-на мүше 50 елдің бекітуінен кейін күшіне енді. РККӨ жоғарғы органы тараптардың Конференциясы, 1997 жылы 10 желтоқсанда өткен үшінші сессиясында Киото (Жапония) қаласында Киота хаттамасы қабылданды. Климаттың өзгеруінің алдын алу стратегиясы атмосферадағы газдардың булануы қарқынын баяулатуға негізделеді.

14. Күн энергетикалық қондырғылардың классификациясы

Жерге түсетін күн энергиясын күн электрикалық қондырғылар арқылы пайдаланамыз. Күн энергетикалық қондырғылардың классификациясы келесі белгілері бойынша: - Күн энергиясын басқа энергияға түрлендіруі байланысты;

-Энергияны концентрациялауына байланысты;

-Техникалық күрделілігі бойынша – жай (қарапайым суды жылыту, сушилка, опреснитель) және күрделі түрі.Күрделілерді 2 турге бөлінеді:

1. Күн сәулесін жылуға айналдыратын құрылғылар, қарапайым жылу станцияларында қолданылады. Мұндай қондырғылар: мұнаралық күн электрика-лық қондырғы, пароболоцилиндрлік концентратор-лы күн электрикалық қондырғы және суды күн сәулесімен жылытатын күн коллекторлары.

2. Күн сәулесін тікелей электр энергиясына түрлендіретін қондырғылар, оған фотоэлектрикалық қондырғылар мен термоэлектрикалық қондырғылар жатады.

Қазіргі таңда әлем елдерінде күн электрикалық қондырғылардың екі түрі көп қолданылады және ыңғайлы. Олар: күн коллекторлары мен фотоэлектрикалық түрлендіргіш қондырғылар.