16. Халықаралық менеджментке анықтама беріңіз және халықаралық ортаның негізгі факторларын атап өтіңіз

Халықаралық менеджмент деп компанияның қызметiмен басқару бірнеше елде жүзеге асыралатын компанияны түсiнеміз. менеджменттің негiзгi тапсырмалары азын-аулақ өзгередi(қаржы, өндiрiс, тауарларды үлестiру және қызметтер), ал жоспарлау, бақылау , ұйым жетекшiлiк сияқты негiзгi оның функциялары ұйымның қызметiнiң ауқымдарынан бағынышты болмайды. Бiрақ халықаралық менеджмент тәуекелге бел буған.

Халықаралық менеджменттің негізгі факторлары: Экономикалық:

♦ Экономикалық даму

♦ нарық Ресурстары және тауарлары

♦Жан басына шаққандағы табысы

♦ Инфрақұрылым

♦ Валюта айырбасының бағамдары

♦ Экономикалық шарттар

Әлеуметтiк мәдениеттік:

♦ әлеуметтік құндылық

♦тіл

♦ дін

♦ туыстық қатынастар

♦ Бiлiм, сауаттылық

♦ уақытша ориентация

Заңды- политикалық

♦ Саяси тәуекелдiктер

♦ Заңдар, шектеулер

♦ ұлттандыру мүмкіндіктері

♦Тариф, квота, салық

♦Терроризм, политикалық тұрақсыздық

17. «Бақару этикасы» түсінігіне анықтама беріңіз және адам мінез-құлқының үш саласын сипаттаңыз

Этика – жеке адамның немесе адамдар тобының өздерін өзі ұстауына бағыт беретін моральдық принциптер мен құндылықтар жинағы.

Этика адам өзін ұстауда және шешім қабылдағанда нені дұрыс не дұрыс емес екенін есептеу керектігіне бағыт беретін нормалар.

Адам мінез-құлқының үш саласы:

Кодификацияланған заңдар саласы (Құқық нормалары)

Этика саласы (Қоғам нормалары)

Еркін таңдау саласы (Жеке адам нормалары)

Бірінші - мемлекеттің сот жүйесі үшін қорғаныс болып табылатын нормалар мен құндылықтар құжаттарында бекітілген заң жүйесі. Заң жүзінде ұйымның және оның мүшелерінің іс-әрекетері белгілі көлемде шектелген. Электрондық бизнесті дамыту барысында авторлық құқықты қорғау сияқты авторлық сұрақтар пайда бола бастады. Осылайша, тегін музыка бөлісуге арналған Napster сервисіне қарақшылық айып тағылған болатын. Сот шешімімен авторлық құқықпен қорғалған материалды таратуды тоқтату керек деген шешім қабылдады.

Бұл әрекетке тікелей контраст - таңдау еркіндігімен анықталатын жеке тұлғаның іс-әрекеттері (ұйымдар). Бұған заңда ол туралы ештене айтылмаған және адам немесе ұйым толық еркіндікке ие әрекеттер кіреді.

Осы екі жеке тұлғалар мен ұйымдардың әрекетін анықтайтын облыстардың арасында этикалық стандарттар бар болып табылады. Мұнда қағазға жазылған заңдар жоқ, бірақ жалпы қағидаттар мен құндылықтардың ортақ қоғамда негізделген мінез-құлық ережелері бар. Еркін таңдау кезінде адам тек қана өзіне бағынышты болады, заңнамалық салада заңға бағынышты. Жеке тұлғаның әдеп жағдайында оған (немесе компанияның) белгілі нормаларды сақтауға тиіс, ережелерді бұзғаны үшін, алайда, нақты санкциялар қамтамасыз етпейді. Көріністің этикалық тұрғысынан қолайлы болып табылады шешімі, (көптеген компаниялар үшін) қолайлы және заңды моральді болып табылады.

18. Басқаруда этикалық шешімдерді қабылдауға негізді қамтамасыз ететін төрт көзқарасты суреттеп беріңіз

Нормативті этикада құндылықтар системасын және сәйкесінше менеджмент практикасында қолдануға болатын күрделі шешімдерді қабылдауды бөліп көрсетеді: пайдакүнемшілдік көзқарас, жеке көзқарас, морльды-құқықтық көзқарас және әділдік концепциясы.

Пайдакүнемшілдік көзқарас. Иеремей Бентамом және Джон Стюарт Миллмен XIX ғасырда жасалған пайдакүнемшілдік көзқарастың басты қағидалары, моральдық нормаға сәйкес келетнін әрекеттер мейлінше жоғары пайданы мейлінше коп адамдарға тигізетінін айтады. Шешім қабылдаушы жеке тұлға оның барлық мүдделі жақтардың әрбір нұсқасын қарастырып оның мейлінше көп адамдарды қанағаттандыратыннын таңдауы қажет. Шын мәнінде, сөз мәселенің тиімді шешімін табу жайлы болып жатыр.

Жеке көзқарас, моральдық тиімділік ретінде оның пайдасына келешекте ұзақ мерзімде іске асатын адамның іс әрекетін қарастырады. Басты қозғаушы күш болып өзін-өзі басқару болып саналады, ал барлық шектеп отырған сыртқы күштер қиылысуы тиіс. Әрбір адам өзіне, келешекте ұзақ мерзімді шешімнің ең тиімдісін таңдайды. Осылардың негізінде өзінің әрекеттреінің сапасына талдау жасайды.

Морльды-құқықтық көзқарас, адам бастапқыда басқа адамдардың шешімімен бұзылуы немесе шектеу қойылуына жол берілмейтін негізгі құқықтар мен бостандықпен қамтамасыз етілген. Бұл дегеніміз этикалық әдепті шешім болып мейлінше тиімді жолмен адамдардың өзіне қатысты құқығын шешу болып табылады.

Әділдік концепциясы, Этикалық тиімді шешім теңдік, адалдық және алдын ала пішімделгендік принциптеріне негізделуі тиіс .