4. Көне заманындағы ұйымдар мен заманауи ұйымдары арасындағы

айырмашылықтарды суреттеп айтыңыз.

Бұрынғы патшалықтар, империялар көне заманғы ұйымдарға жатқызсақ болады.

----------Өз ойыңды жаз қазіргімен салыстырып!--------------

Көне ұйымдардың заманауи ұйымдардан айырмашылығы:

• Көне замандағы ұйымдар кіші болды, ал қазір – үлкен. (мелкая в древний период – крупная сейчас;)

• Көне заманда орта буын басшыларының саны аз болды, ал қазір уақытта олардың саны көп; (малое количество руководителей среднего звена в древности – большое их количество сейчас;)

• Көне замандағы басқару орындау жұмыстарынан бөлінбеді, ал қазір бөлек; (управление у древних не отделено от исполнения – сейчас отделено;)

• Көне замандағы басқару ол басып алудың арқасында жүзеге асты, ал қазір тәртіп пен заңның шеңберінде жүзеге асады; (управление у древних – это результат захвата власти, а теперь – результат выдвижения, соблюдения при этом законности и порядка;)

• Көне заманда шешім қабылдай алатын адамдардың саны аз болды, ал қазіргі уақытта олардың саны көп. (принимающих решение людей у древних мало – сегодня их много;)

• Көне заманғы басқару қатып қалған бұйрық тірелгені белгілі, ал қазір коллективті жұмыс пен рациональдыққа байланысты. (у древних в управлении очевиден упор на приказ и интуицию – сейчас на коллективную работу и рациональность.)

5. Басқарудың концептуалдық, адами және техникалық дағдыларының өзара байланысы мен менеджмент деңгейлерін суреттеп беріңіз.

Ғалымдар басқарудың категорияларын 3-ке бөліп қарастырады: концептуалдық, адами, техникалық.

Концептуалды дағдылар – ол ұйымды бір тұтас ретінде және әр бөлігінің арасында өзара байланыстарын анық белгілеп көру қабілеті.

Концептуалды дағдылар барлық менеджерлерге қажет, әсіресе оның жоғарғы деңгейдегі басшыларға ерекше маңызы бар, олар пайда болатын әр жағдайдың мәнін түсінуі, маңызды факторларды анықтауы және жағдайдың ары қарай қалай дамитына күні бұрын көзі жетуі керек.

Адамгершілік дағдылар – ол адамдар арасында және адамдармен тиімді жұмыс істеу қабілеті.

Менеджер бағынышты адамдарды өзін өзі көрсетуге, оларды ұйым қызметіне қызықтыруға ынталандырады.

Техникалық дағдылар – ол білім мен ерекше операцияларды орындау қабілеттері, яғни зерттеу мен әзірлеме, өндіріс немесе қаржы сияқты нақты функцияларын атқаруға қажет әдістер, технология және жабдықты пайдалану дағдылары.

Иерархия сатысымен жылжыған сайын техникалық дағдыларға деген қажеттілік азаяды, ал қызметкерлермен жұмыс істеу және концептуалды дағдылардың маңыздылығы өсе түседі.

Басқру деңгейлері:

1) Жоғарғы менеджерлер

2) Орта буын менеджерлері

3) Төменгі буын менеджерлері

4) Басқарумен айналыспайтын қызметкерлер (персонал)

6-7-8. Менеджер рөлі түсінігіне анықтама беріңіз. Менеджердің ақпараттық рөлдерін суреттеп беріңіз.

Менеджердің рөлдері үш концептуалды категорияға топтастыруға болады: - ақпараттық (ақпаратты басқару); - тұлғааралық (адамдарды басқару); - шешімдерді қабылдаумен байланысты (әрекеттерді басқару).

Ақпараттық:

• Бақылаушы: ақпаратты іздеу және алу, мерзімді баспа мен есепті қарап шығу, жеке жалғасу;

• Таратушы: ұйымның басқа мүшелеріне ақпаратты аудару; ескертулер мен есепті жіберу, телефон арқылы сөйлесу;

• Шешен: сыртқы субъектілерді хабарлау; сөз сөйлеу, есеп беру, қызмет бабындағы хат.

Тұлғааралық:

• Басшы: салтанатты шараларды жүргізу; қонақтарды қарсы алу; заң құжаттарына қол қою;

• Көшбасшы: бағынышты адамдарды басқару және ынталандыру, қызметкерлерге кеңес беру және олармен қатынаста болу;

• Байланыстырушы звено: ұйым ішіндегі және оның сыртындағы ақпараттық байланысты қолдау; пошта, телефон арқылы әңгіме, кездесулер.

Шешімдерді қабылдаумен байланысты:

• Кәсіпкер: Жаңа жобаларды бастаушы; жаңа идеяларды іздеу, жақтаушылар санын көбейту;

• Өрт сөндіруші: Дауларды және басқа мәселелерді реттеу; бағынышты адамдар арасындағы келіспеушілікті шешу, сыртқы ортадағы дағдарысқа бейімделу;

• Ресурстарды таратушы: Ресурстарды беру туралы шешім қабылдау; графиктерді, бюджеттерді құру, басымдылықтарды дұрыс орналастыру;

Келіссөздерге қатысушы: Кәсіподақ ұйымымен контракт, жалақы, сатып алу мен бюджет туралы жүретін келіссөздерге қатысу; бөлім мүдделерін көрсету.