3.28 Сурет Ван-Атт қабылдағышы

Ван-Атт торы бұрыштық және линзалық шағылыстырғыштарда мынадай сипаттамаларға ие:1.Шашыраудың диаграммасы бұрыштық шағылыстырғышқа қарағанда ені кең болып келеді.2.Шағылысқан сигнал модуляцияланған болуы мүмкін.3.Торда шашыраудың бағытын өзгертуге мүмкіндік бар.4.ШБЭ(шашырау бетінің эффективтілігі) белгілі көбею-күшейткішті жалғайтын сызықта кедергінің пайда болуынан болуы мүмкін.5.Өңделген сигналдың поляризациясын өзгертуге болады.6.Шашырау диаграммасының бұрыштық көшіруі қамтамасыз етілуі мүмкін.

Жазық параллельді толқынды Ван-Атт торы

44.Как обеспечивается противорадиолокационная маскировка?Ең жақсы қорғаныс жоюды табу болып табылады, қорғалатын ауалы немесе сулы объект бірінші ретте радиожиілікті, инфрақызыл және оптикалық түрде болу мүмкіндігін ескере, қарсыластың іздестіру жүйесіне қатысты өзінің көрінуін минизирлеу керек.Радиолокационды көрінуін төмендету үшін келесі әдістер қолданылады:Композитті материалдарды қолдану;өткір пұшпақтарды, тегіс емес үстіңгі қабатты және шағылыстыру бұрышын төмендету;РЛС бағытталған жаққа шағылған сигналдарды тоқтату;Сәйкес бағытталған шағылуды тоқтату;Бұрыштық өткелдерді алып тастау;ЭМР антенналарды төмендету ;Радиожұтқыш композитті материалдар.Бұл әдістер қорғалатын объекттің ЭПР –дің төмендеуіне бағытталған.

45.Опишите методы противорадиолакацоинная маскировка.Радиолокациондыға қарсы маскировка маскировканың әдістерінің бірі болып табылады,жалған мақсаттар құруға,қарсыластың радиолокационды станциясының жұмысына шуыл жіберуге,сондай-ақ өздерінің объектілерін қарсыластың радиолокационды бақылауынан дұрыс қорғау үшін қарсыластың радиолокационды бақылауын қиындату мақсатында жүзеге асатын жүйелер болып табылады.Танымал принциптерге сүйенетін болсақ,қорғалып отырған ауалық немесе теңіздік объект қарсыластың издеу жүйелеріне қатысты ең алдымен өзінің көрінушілігін минимизация жасауы керек,олар радиожиілікті,инфрақызыл және оптикалық болуы мүмкін.Радиолокационды байқалғыштықты азайту үшін келесі әдістер қолданылады:жұтатын материалдарды қолдану:композитті материалдарды қолдану;беткі қабатындағы біркелкі еместікті және бұрыштық шағылтқыштарды кішірейту;шағылдырғыш сигналдарды РЛС-ға қарай бұру;бұрыштық өткелдерді жою;антеннаның ЭПР азайту;радиожұтқыш композитті материалдар.Бұл әдістер қорғалып отырған объектің ЭПР азайтуға бағытталған.

46.Опишите методы снижения радиолокационной заметности.Радиолокациялық көрінгіштікті төмендетудің үш жолы белгілі:радиожұтатын материалдарды(РПМ) және жетілдірілген бүйір радиоэлектронды құрал-жабдықтардың аз шағылыстыратын формаларды қолдану.Аз шағылыстыратын формаларға бірқалыпты қабысу конструкциялы элементтері бар ұшатын аппараттардың үйлестірулері жатады(жекелеп айтканда «ұшатын қанаттар»),қозғалтқыштың компрессорының радиолокациялық сәулеленуі үшін жазық бетінің нақты ориентациясымен(мысалы,«фасеттік» беткі қабат),шашыраудың беткі қабатының максимумдар санын эффективті азайту(ЭПР) және олардың шағылудың ең ықтимал секторынан шығуы,қозғалтқыштардың ішкі орын ауыстырылуымен,тоннелдік немесе жылулық ауақорғаныстарымен немесе экрандармен және бүгілген каналдармен болуы керек. Радиожұтатын материалдардың(РПМ) көптеген түрі бар,олар жұтуды,жарқырауды және электромагнитті толқындардың энергиясының интерференциясын қамтамасыз етеді.Ұшатын аппараттарда ферромагнитті,резонансты,интерференциялық(электрлік экран) радиожұтатын қабықшалар қолданылуы мүмкін.Конструкциялық РПМ және радиожұтатын конструкциялар қолданылады.ЭПР мағынасы объектің формасымен анықталады,сондай-ақ оның геометриялық өлшемімен және толқын ұзындығымен анықталады.Төбесінен сәулелендіргенде ең аз ЭПР-ге конус ие екені белгілі болған.Объектің геометриялық өлшемімен құлаған толқынның ұзындығының қатынасы бойынша целдер үшке бөлінеді:1.Толқын ұзындығынан өте кіші целдер (l<<λ), 2.Толқын ұзындығымен шамалас өлшемді целдер (l≈λ), 3.Толқын ұзындығынан өте үлкен целдер (l>>λ). l<<λ кезінде ток барлық беткі қабатында бірдей фазаға ие болады.Мұндай дипольдің шашыраудың беткі қабатының максимумдар санын эффективті азайтуы: . Шашыраудың беткі қабатының максимумдар санын эффективті азайтудың осындай мәніне ребер l_max өлшемді кубта ие.Егер кубтың көлемін V деп белгілесек,онда . Егер l≈λ болса,ЭПР-дің тәуелділігі толқын ұзындығына тәуелді.Цель максимальды ЭПР-ге l_max=0,5λ кезінде ие болады . l>>λ кезінде оптикалық шашырау орны болады.Ол беттік токтармен пайда болады.Әрбір элемент суммарлы ЭПР-ге өз үлесін қосады.Оның мағынасы төмендегі формуладан анықталады. (3.59)

Мұндағы S-дененің жарықтандырылған бетінің бөлігі; dS’ –жазықтыққа dS беттік элементінің проекциясы; ∆r– беткі қабаттың екі элементінің қабылдау нүктесіне кіріс айырмасы;

47.Как работает интерференционные противорадиолокационные покрытия. Радиолокациондыға қарсы қабықшалар(ПРЛП) деп ЭПР-ді көзге көрінерліктей азайту мақсатында қолданылатын маскирлейтін арнайы материалдар (арнайы химиялық және физикалық сипаттамалары бар) айтылады. Радиолокациондыға қарсы қабықшалар(ПРЛП) жұмыс істеу принципі интерференцияға,дифракцияға,материалдардағы толқындардың жұтылуына негілделген,оладың физикалық және химиялық құрамы күрделі болып табылады.Қазіргі таңда радиолокациондыға қарсы қабықшалардың (ПРЛП) төрт түрі белгілі:1) интерференционды, 2)жұтатын, 3) шағылыстырмайтын,4) қосылған.

Интерференциялық қабықшалардың әрекеті шағылыстырғыштан қабылдағышқа әртүрлі қашықтықта өтетін,көптеген когерентті толқын пучоктары есебінен ЭВМ энергиясынан шағылған эффектке негізделген.Осындай пучоктарды суммалау нәтижесінде интерференционды картина пайда болады.Интерференциялық картинаның максимумы мен минимумы арасындағы ара қашықтық өте үлкен болады.Осындай жолмен шағылған сигналды минимум бағытында әлсіздендіруге болады. Интерференциялық қабықшаның екі негізгі түрі бар:екі сәулелі және көп сәулелі.Екі сәулелі қабықшаның негізінде екі сәулелі интерференция жатыр.Сәуленің интерференциясы арқасында осы қабықшалардан шашырау болады.Антенналық сұлба А_н Рнүктесінде фокустейді.Тұрақты фазамен ажыратылатын екі монохроматты толқындарды интерференциялау есебінен Е₁ және Е₂, интенсивтілігі I_Р δ фазалар айырмасына тәуелді болады:

,

Мұнда –интерференциялық пучоктардың интенсивтілігі

.

а б

1 сурет.Интерференциялық қабықшалардың әрекет ету принципін анықтау мақсатында: а–екі сәулелі; б – көп сәулелі.

48.Как работает поглащающие противо-радиолокационные покрытия. Радиолокациондыға қарсы қабықшалар(ПРЛП) деп ЭПР-ді көзге көрінерліктей азайту мақсатында қолданылатын маскирлейтін арнайы материалдар (арнайы химиялық және физикалық сипаттамалары бар) айтылады. Радиолокациондыға қарсы қабықшалар(ПРЛП) жұмыс істеу принципі интерференцияға,дифракцияға,материалдардағы толқындардың жұтылуына негілделген,оладың физикалық және химиялық құрамы күрделі болып табылады.Қазіргі таңда радиолокациондыға қарсы қабықшалардың (ПРЛП) төрт түрі белгілі:1) интерференционды, 2)жұтатын, 3) шағылыстырмайтын,4) қосылған.Жұтатын қабықшалардың әрекет ету принципі құлаған толқынның энергиясын жылулық немесе энергияның басқа түріне түрлендіру болып табылады.Және де жұтатын қабықшаның беткі қабатының формасы сыртқы шекарадан ішкі шекараға өзгеруін қамтамасыз етуі қажет.Ең көп тараған пирамидалар және конустар түріндегі қабықшалар болып табылады.λ/L және Т/λ,аз болған сайын сәйкестендіру жақсы болады.Шағылыстыру коэффиценті λ өскен сайын азаяды.Жұтатын қабықшалардың ені үлкен болады,және олар магниттік және диэлектрлік өткізгіштікті ε_r=μ_r=1 мәнінен қабықшаның ішкі шекарасына ε_n(z) және μ_n(z)мәніне дейін, сондай-ақ құлаған толқынның толық жұтылуын қамтамасыз ететуі керек,және де бұл өзгерістер үлкен толқын ұзындығы интервалында жүзеге асуы тиіс.

1 сурет.Жұтатын қабықшағын беткі қабатының бір түрі

49.Как строится неотражающие структуры. Шығалдырмайтын құрылымдар дифракциялық элементтердің үлкен санынан тұратын конструкциялар және шағылыстыратын қабықшалардың формасын қиындататын антеналық решотка базасында құрылуы мүмкін.Олар шашырау диаграммасын минимумдардан қабылдау бағытында жасайды.Шағылыстырмайтын құрылғыға қарапайым мысал ретінде өткізгіш материалдан жасалған радиолокацияға қарсы экранды айтсақ болады. Шағылыстырмайтын құрылғының тағы бір танымал түрі толқын ұзындығының төрттен біріндей қылып кесілген өткізгіш дене болып табылады.Егер баспалдақтар жарты толқынның жалпы санына жақын ұзындыққа ие болса,онда мұндай құрылым мінсіз айна секілді толқындарды шағылыстырады,бұл кезде электрлік вектор баспалдақ қабырғасына перпендикуляр болады.

1 сурет. Кесілген канавкалары бар шағылыстырмайтын құрылғының конструкцияысы.

Жақсы нәтиже шағылыстыратын бетте дифракциялық элементтер жартылай сфералық бетпен шахматтық ретпен тұрғанда алынады.Мұндай қабықшалар дифракциялық элементтердің подложкадан әртүрлі биіктікте орналасуына байланысты жақсы диапазондық сипаттамаларға ие.

Резонансты қабықша аз массаға және габариттерге ие.Олар антаналық решоткалардың және интерференциялық көпқабатты қабықшалардың комбинациясы болып табылады.

2 сурет.Жартылай сфералық басты дифракциялық элементтері бар шағылыстырмайтын конструкция.

50-51.Почему малозаметен самолеты типа “Стелс”. “Стелс” типті ұшақтар аз байқалады?Радарда байқалуды азайтатын технологиялар(англ. stealthtechnology) – арнайыдайындалғангеометриялық формалар және радиожұтқыш материалдар және жапқыштар арқылы радиолокационды, инфрақызыл және басқа спектрді анықтау облыстарында жаугер(боевая)  машиналардын байқалуын азайтатын комплекс. Ол байкалу радиусын азайтады. Байқалуды азайтатын технологиялар әскери – ғылыми дисциплинаның арнайы бөлімі болып табылады.

Радитолқындардың жұтылуын тек қана сантиметрлік диапазонда жетуге болады, одан аз дециметрлік диапазонда. Физиканың күшіне байланысты толқын ұзындығы обьекттің өз өлшемімен салыстыруға болған кезде обьект метрлік диапазонда аз байқалады, оның формасын өзгерту мүмкін емес. Сонымен қатар толықтай кез келген радиошағылудың жұтылуын қамтамасыз ету мүмкін емес.

Аз байқалатын ұшақтар – планердің конструкциясында радиожұтылу материалдар және жапқыштар, двигательдің компрессорын экранирлеу. . “Стелс” технологияларын қолану – жаугер ұшақтарын жасаудағы және проекттағы көрнекті тенденя болып келеді. Радиолокаторда байқалуы азайту үшін арнайы жасалған материалдар мен сәйкес таңдалған ұшақ планерінің формасы арқылы қол жеткізуге болады. Бұның негізгі мақсаты энергия және шағылудың көп бөлігін ыдырату, ал қалғанын жұту. Алғашқы аз байқалатын ұшақ АҚШ та Lockheed F-117 A.

“Стелс” технологияларының кемшілігі. Радиолокационды байқалудың негізгі көрсеткіші – ыдыраудың эффективті аумағы тұстаманы ашқан кезде бірден 20 – 100 есе артуы мүмкін. Радиолокационды байқалудың

3 жолы бар: азшағылу формасын қолдану, радиожұтқыш материал және борттық радиоэлектронды жабдықты жетілдіру. Қиыны – шағылған борттық радиоэлектронды системаларды басу, негізінде радиоэлектронды құрылғы шағылу көзі болп табылады және кез келген антенна оған түске нэнергияны қайта шағылдырады. Бұны шешу үшін пассивті опто – электронды системаларды максималды қолдану және шағылмайтын навигационды системалар, сигналдарды ұстап қалу аз мүмкіндігі бар радиолокационды станциялар.

52.Приведите классификацию методов и средств радиоэлектронного противодействие.Радиоэлектронды қарсы әрекеттің әдістері мен құрылғылар классификациясын көрсетіңіз. Радиоэлектронды қарсы әрекет – радиоэлектронды құрылғыларды функционирлеуге кедергі болатын және олар арқылы орындалатын тапсырмалардың сапасын төмендететін әрекеттердің құрамы. Радиоэлектронды қарсы әрекет радиоэлектронды құрылғыларды функционирлеу кезінде бөлшекті және толық қиындық туу мүмкін. Бұл физикалық немесе ақпараттық әсер ету арқылы болады. Радиоэлектронды қарсы әрекет негізгі әдістері: радиоэлектронды шуылдарды жасау, жалған радиолокационды мақсаттар мен қапқандарды қолдану, электромагнитті толқындар таралуының шарттарын өзгерту, радиоэлектронды құрылғыларды істен шығару және арнайы программалы құрылғылар қолдану. Кей кездері радиоэлектронды қарсы әрекетке қарсыластың обьектісін жеңу болып табылады. Радиоэлектронды қарсы әрекетке сонымен қатар қаруды қолдану арңылы істен шығару ғана емес, электромагнитті өріс арқылы функциональды істен шығару. Бұл сонымен қатар радиоэлектронды құрылғылар сипаттамаларын өзгертеді. Радиоэлектронды қарсы әрекеттің әдістері мен құрылғылар классификациясы төменде көрсетілген.

Радиоэлектронды қарсы әрекеттің радиоэлектронды шуылдарды қолданудағы активті әдістерін қарастырамыз. Пассивті әдістер электромагнитті толқындардың таралу ортасын модификациялау және жалған мақсаттарды қолдану арқылы сигналды бұрмалау үшін қолданады. Құрамы бойынша кедергілер шулы немесе сигналды ұқсату болып келеді. Шулы кедергілер сигналды жасырады. Шулы кедергілер қолдануы әр түрлі. Кедергіні энергетикалық сигналдан көтеру барысында оар кез келген сигналды баса алады. Кедергіні арттыру барысында олардың жасыру қабілеті артады. Ұқсату кедергілер жалған ақпарат беру үшін қолданады. Құрылымы бойынша олар радиоэлектронды құрылғылардың пайдалы сигналдарына ұқсас болып келеді сондықтан олар жалған сигнал тудырады. Бұл эффект радиоэлектронды құрылғылардың өткізу қабілетін төмендетеді, бұл пайдалы ақпаратты жоғалтуға әкеледі, хат қабылданған кездн қателіктің болу мүмкіндігін артады.

53.Приведите классификацию методов и средств радиоэлектронной разведки.Радиоэлектронды барлау әдістері мен құрылғылар классификациясын көрсетіңіз.Радиоэлектронды барлау – электромагнитті шағылу анализі және қабылдау негізіндегі барлау ақпаратын жинау дисциплинасы. Радиоэлектронды барлау адамдар мен техникалық құрылғылар арасындағы байланыс каналынан сигналды ұстап алу ретінде және сонымен қатар радтоэлектронды күрес станциясында және осыған ұқсас құрылғыларды қолданады. Радиоэлектронды барлау бір микрометр ден ондаған мың микрометрге дейін толқын ұзындығы диапазонында жүргізіледі. Өз ерекшеліктеріне байланысты барлаудың техникалық түріне жатады. Радиоэлектронды барлау келесі барлау түріне жатады:

• Радиобарлау – адамдар арасындағы байланыс каналдарын ұстау;

• Радиотехникалық барлау – радиоэлектронды құрылғылар арасындағы байланыс каналы ұстау;

• Физикалық өрісті барлау – әр түрлі обьекттердің физикалық өріс өлшеу және қабылдау.

Барлау құрылғыларын қолдану және жасау кезінде болатын техникалық мәселелер радиоэлектронды құрылғылар эксплуатациялау және жасау мәселелеріне келеді.

54.Приведите классификацию методов и средств радиоэлектронной разведки.Радиоэлектронды басу әдістері мен құрылғылар классификациясын көрсетіңіз.Радиоэлектронды басу – қарсылас қолданатын құрылғы мен радиоэлектронды системалардың эффективтілігін азайту немесе жұмысын бұзу әрекет жиынтығы. Бұл құрылғыларға радиоэлектронды кедергілер арқылы іске асады. Сонымен қатар оның құрамына радиотехникалық, оптико – электронды және гидроакустикалық басу жатады. Радиоэлектронды басу активті және пассивті кедергілер жасайды, ол жалған мақсаттарды қолданады және тағы басқа.

ТК – 25Э радиоэлектронды басудың корабельді комплексі. ТК – 25Э радиоэлектронды басудың корабельді комплексі әр түрлі класстағы корабльдерді эффективті қорғауға мүмкіндік береді. Бұл комплекс обьектті ауа қауынан радиоэлектронды қорғауға бағытталған. ТК – 25Э аппаратурасы 64 тен 2000 МГц спектрлі әр түрлі кедергілер тудырады.комплекс бір уақытта 256 дейін мақсатқа дейін анализдеуге болады.

55. Приведите классификацию методов и средств радиоэлектронной маскировки.Радиоэлектронды жасырудың әдістері мен құрылғылар классификациясын көрсетіңіз.Радиоэлектронды жасыру – техникалық және организионды шаралардың комплексі.Ол қарсыластың радио-радиотехникалық және радиолокационды барлауының эффективтілігін төмендету. Басқаша айтқанда, радиоэлектронды жасыру әр түрлі класстағы радиоэлектронды барлауда обьектілердің байқалуын азайтады. Барлау обьектілерінің байқалуы барлау құрылғыларының қабылдағышының ақпараты қол жетімді болғандықтан. Радиоэлектроны құрылғылардың жасыру сапалығын қарапайым көрсеткіші, бұл Рр – мүмкіндік, РЭҚ барлау құрылғысына қол жетімділік сипаттайды.

Мұндағы Рр – барлаудың тапсырмаларды табысты шешкендегі шартты мүмкіндігі, сигнал қабылдана алатын кездегі; Раа – энергетикалық жасырынудың көрсеткіші, яғни сигналдың байқалуының шартты мүмкіндігі; Рстр – структуралық жасырудың көрсеткіші; Ринф – информациялық жасырынудың көрсеткіші,

56.Как работает станции активных имитационных помех.РЭС-тің функционалдық схемасы 1-суретте көрсетілген.

Қабылданған ақпарат кедергінің əсерінен сығылуы мүмкін , соған орай жіберілген ақпараттың сапасы төмендейді.Жіберілген ақпараттың сапасын анықтау үшін РЭС-тің ақпараттық сапа көрсеткіш параметрі қолданылады. РЛС -нің функционалдық схемасы 2-суретте көрсетілген.

Көбінесе РЛС импульсті зондирациялайтын сигналдармен жұмыс жасайды.

57.Как определяется параметры движения цели.Қозғалыс мақсатының параметрлері қалай анықталады?Қозғалыс парамерлерінің мақсаты жылдамдығты өлшеу мен координатаны анықтауға сəйкес келеді.Сфералық жүйеге енгізілген туынды координатаны өлшеудің мүмкіндігін айту үшін, біз жиі кездесетін қозғалыс мақсатының əрбір координатасының уақытқа байланысты өзгеріс заңдылығын аламыз.Бұндай қозғалыс түзу сызықты,горизонтальды жəне бірұалыпты ұшу болып табылады.1-суретте қозғалыс мақсатының траекториясы көрсетілген.

Суретте ММ траекториясының қозғалыс мақсаты А,ал оның горизонтальды проекциясы mm жəне координата мақсатын өлмейтін тұрақты нүктесі О.Бұл жерде р-горизонтальды параметрі,Н-биіктігі,v-қозғалыс мақсатының жылдамдығы.1-суретте көрсетілгендей:

Мұнда

Осыған сәйкес

: