Реокардиография

Реокардиография-айнымалы электрлік ток дыбысының жиілігіне адам денесінен шығатын қарсыластық пульстік тербелістерді тіркеу негізіне жататын қанайналымды зерттеу әдісі.

Қан толысу жоғарылаған кездетоктық дыбыстың жиілігіне қарсыластық төмендейді және керісінше қан толысу төмендегенде қарсыластық жоғарылайды.Қантамырлық қан толысу жүректің функциональды күйі мен жүректің соққылық көлемін көрсетеді.

Реокардиография әдісімен әртүрлі ағзалармен қантамыр жүйесінің қанайналымын зерттеудің жаңа әдістері ойлап табылуда.Жүрек функциясын зерттеуде негізгі қызығушылық тудыратын басты жүрек артерияларының қанмен толысуы аорта және өкпе сабауы.Аорта реограммасын тіркеу үшін 1-ш і электро төске,2-ші қабырға аймағында,ал 3 –ші электорд арқаға,4-ші кеуде омыртқасы аймағына қойылады.Өкпе сабауының реограммасын тіркеу үшін 1-ші электрод ортаңғы бұғана сызығы бойынша оң жақ 3-ші қабырға аралыққа ал 2-ші электрод оң жауырынның төменгі бұрышына қойылады.Реограмма қисықтары журектің қарыншаларының жұмысы жөніндегі фазасын анализ жасауға жиырылғыштық қасиетін бағалауға мүмкіндік береді.

Ырғақ (ритм)ошағының миграциясы оның синустық түйіннен жүрекше қарыншалыққа қарай және кері қайта ауысуы- синустық түйін автоматизмінің төмендегенін көрсетеді,бірақ бұл процесс дені сау балаларда парасимпатикалық жүйке жүйесі қозып тұрғанда байқалуы мүмкін.

Айқаспалы ырғақ.

Синустық және жүрекше-қарыншалық түйіннің бір мезгілде жиырылуы.Бұл жағдайда жүрекшеде қарыншада өз ырғағымен жиырылғанымен ЭКГ –де қалыпты циклмен ырғақтың айқасуы байқалады.Бұл процесс – циклда рет байқалады.

Синаурикулярлық тосқауыл(блокада)-қ озудың синустық түйіннен жүрекше бұлшықетіне өтуінің бұзылысы.Бұл жағдайда 1,2,3 және одан көп қалыпты циклдан кейін бір уақытта жүрекше –қарыншалық кешендер түсіп отырады.Егер серпіндер арасында үзіліс ұзаққа созылатын болса қарыншаның өзіндік жиырылуы байқалады.Бұл процесс емшектегі балада айғайлау,мазасыздану және түнгі ұйқы кезінде байқалады.Ал жасөспірімдік жаста вегетативті жүйке жүйесінің жоғары лабильділігінде байқалады.

Жүрекшеішілік блокадалар(тосқауылдар)

Бұл блокада жүрекше бұлшықетінің айқын жарақатында байқалады және жыпылықтаушы аритмияға әкеледі.Бұл жағдайда ЭКГ-Де P тісшесінің кеңеюі(1- бағытта-0,09 с және 2,3,4 тармақта екі еселену)байқалады.

Атриовентрикулярлық блокадалар-толық және толық емес болып бөлінеді.Толық блокада көбінесе балаларда туа пайда болған болуы мүмкін немесе жүректің ревматикалық зақымдануы нәтижиесінде болады. Ал толық емес блокада миокардтың әртүрлі қабыну және дистрофиялық ауруларының нәтижиесі болып табылады.Толық блокада-жүрекше және қарыншаның бір-біріне тәуелсіз өз ырғағында жиырылуы.Бұл жағдайда қарыншалық ритм жүрекшелік ритмнан аз болады.

Балалардағы жүрек өлшемінің объективті рентгенологиялық констатациясы үшін рентгенотелеметрия әдісі қолданылады. Рентгенотелеметрия әдісі рентген суреттерін 2 м фокусты арақашықтықта түсіруге мүмкіндік береді.Рентгенограммадағы кескін шынайы жүрек өлшемімен сәйкес келеді.

Мектеп жасындағы жасөспірімдердің жүректерін рентгендік зерттеу кезінде, жиі жүрек өлшемінің жасына сай болмауы, яғни кіші өлшемді жүрек анықталады. Ол әсіресе конституциясы астениялық типтегі жылдам дамып жатқан балаларда байқалады. Мұндай балаларда жүректің көлденең өлшемі қалыптыдан кіші болады- 8,5-9,5 см (қалыптыда 10,5-12,5см). Кейбір балалар ойын кезінде тез шаршағыштыққа, ентігу мен жүрек аймағындағы ауырсыну сезіміне шағымданады. Жасөспірімнің «кіші» жүрегі дисхрониялық даму нұсқасы болып табылады. Яғни, жүректің дамуы мен қалыптасуының қалыс қалуы. Бұл кідіріс 2-3 жыл ішінде өздігінен қалпына келеді.

Кардиоторакальды индекс бойынша қалыпты өлшем :

• 1 жастағы балаларда- 55;

• 1-2 жас аралығында – 50;

• 3 жас, 3 жастан жоғары- 45.

Кардиоторакальды индекстің үлкеюі:

• 60- қа дейін өсуі аздаған,

• 65 – ке дейін өсуі орташа,

• 65–тен жоғары айқын .

Рентгендік зерттеу жүрек және оның бөліктерінің констатациялық ұлғаюы кезінде, сонымен қатар перикард қуысындағы өзгерістерді анықтау кезінде таптырмас әдіс болып табылады.

Таблица 40. Н.А. Шалкову бойынша физикалық жүктеме түрлері
№ пробы	Жүктеме түрі	Кімге арналған
1 2 3 4 5 6 7 8	Проведение утреннего туалета в постели или переход из горизонтального положения в положение сидя и обратно 3 раза Переход от горизонтального положения в положение сидя 5 раз То же 10 раз 5 глубоких приседаний на полу в течение 10с или подъём на 10 ступенек лестницы 10 глубоких приседаний на полу в течение 20с или подъём на 20 ступенек лестницы 20 глубоких приседаний на полу в течение 30с или подъём на 30 ступенек лестницы Нагрузки тренировочного характера (бег, велосипед, лыжи и т.д.) Нагрузки спортивного характера	Тосек режиміндегі науқасқа – – Жалпы режимдегі науқастармен сау адамдарға – – Сау балаларға, және дене шынықтырумен айналысатын балаларға

Возраст, годы	Длительность задержки дыхания, с	Возраст, годы	Длительность задержки дыхания, с
6 7 8 9	16 26 32 34	10 11 12 13	37 39 42 39

Басты QRS комплекстың бағыты		Оң аяқша блокадасы	Сол аяқша блокадасы
	I және V5 6	↓	↑
	III жәнеV1 2	↑	↓

Сонымен қатар Комплекстің басты тісшесі мен соңғы бөлігінің бағытының дискорданттылы маңызды орын алады.

Балаларда сирек Гис будасының соңғы бөліктерінің блокадасы да кездеседі.Блокаданың бұл формасында Р тісшесі сақталады, QRS комплексі вольтажы төмендейді, комплекс кеңейеді.

Экстрасистола- жүректің кейбір патологиялық жағдайларында дұрыс ырғақ эпизодты не үнемі кезексіз жиырылуымен (экстрасистола) бұзылады. Ол балаларда жиі кездесетін жағдай. Егер кезексіз қозу синусты –жүрекше түйіншегінде рефрактерлік период аяқталған мезетте пайда болса, бірақ кезекті автоматты серпініс әлі пайда болмаса, жүректің ерте жиырылуы басталады- синусты экстрасистола. Жүрекшелік экстрасистолия және оның ЭКГ сипатамалары : экстрасистоланың алдындағы R-R. аралық қысқа, артындағысы ұзындау (толық емес компенсациялық. пауза); экстрасистоланың Р тісшесі сәл деформацияланған (жалпақтау, биіктеу, төмендеу, қос өркешті немесе ұшты); жүрекшелердің төменгі аймақтарынан шыққан экстрасистоланың Р тісшесі әрдайым теріс; QRSТ комплекс қалыпты; эктопиялык. ошақ АВ түйінінен неғүрлым қашық орналасса, соғұрлым РQ аралығы ұзақ.

Қарыншалар миокардында пайда болатын кезексіз қозу синусты-жүрекше түйіншегінің автоматиясына әсер етпейді. Осы түйіншек кезекті серпіністі уақытында жібереді, ол қарыншалардың экстрасистоладан кейін әлі рефрактерлік күйде болған моментте қарыншаларға жетеді, сол себепті қарыншалар миокарды жүрекшеден келетін кезекті серпініске жауап бермейді. Содан кейін жүрекшелердің рефрактерлік периоды аяқталады және олар қозуға қайтадан жауап бере алады, бірақ синусты-жүрекше түйіншегінен екінші серпініс келгенше, біраз уақыт өтеді. Сөйтіп, қарыншаның бірінде пайда болған қозумен туған экстрасистола (қарыншалы экстрасистола) жүрекшелердің өзгермеген ырғақты жұмысы кезіндегі қарыншаның ұзақ компенсаторлы үзілісіне әкеліп соғады. Экстосистолия кез келген қалыпты жиырылудан кейін пайда болуы мүмкін соған қарай бигеминемия, тригеминия, квадригимениялар болып ажыратылады.

Қарыншалық экстрасистолия Р тісшесінің болмауымен ерекшеленеді. QRS комплексі формасының өзгеруі мен вольтажының жоғарылауымен жүреді.Эктопиялық ошақ қарыншалардың өткізу жүйесінде орналасады (Пуркинье талшықтарында, Гис будасының аяқшаларында, тармактарында). Жалпы ЭКГ-лық белгілері: импульстің қарыншаларда бұрыс жолмен тарауынан QRS комплекстің жалпақтығы (0,1с артық) және деформациясы — экстрасистолалық комплекстің SТ аралығы мен Т тісшесінің ең ірі тісшеге (Rнемесе S) дискорданттылығы. QRS комплексте ең үлкені R. тісше болса SТ аралығы төмендейді, Т тісшесі теріс болады, ал үлкен S тісшеде, керісінше — SТ аралығы жоғарылайды, Т тісше оң және биік; экстрасистолалық комплексте Р тісшенің болмауы, өйткені импульс А-В түйінінен ретраградты өткізілмейді. Синус түйінінің функциясы бұзылмайды, оң Р тісше экстрасистолалық QRS комшіексіне қабаттасуынан көрінбейді; толық компенсациялық. паузаның болуы, өйткені СА түйініне өткізілмеген эктопиялык импульс оның зарядын жоймайды, ал СА түйіңінен шыққан әдеттегі импульс қарыншаларға рефрактерлік фазасында түседі, осыдан екі жүрек циклы бір-біріне қосылады да, пауза ұзарады. Қарыншалық. экстрасистоланың түрлері: Сол карыншадан шыққан экстрасистолалар. Импульс ең алдымен сол қарыншаны қоздырып он қарыншаға кештеу жетеді. Сондықтан ЭКГ-лық көрінісі Гис будасы оң аяқшасының блогына ұқсас —I, aVL, V5, V6 тіркемелердегі S тісше терең, жалпақ, Т тісше оң және ассиметриялы; III, а V Ғ, V1 , V2-тіркемелеріндегі R. тісше биік, жарықшақтанған және жалпақ, Т тісше теріс. Маңызды белгілері — стандарттық тіркемелерде экстрасистолалық комплекстің электрлік осінің оңға ауытқуы (экстрасистолалық оң грамма), ал кеуде тіркемелеріндегі пішіні Гис будасының оң аяқшасының блогына ұқсауы . Оң карыншадан шыққан экстрасистолалар. Импульс ең алдымен сол қарыншаны, содан кейін оң қарыншаны қоздырады. Экстрасистолалык комплекс Гис будасы сол аяқшасының блогына ұқсайды — I, aVL, V5, V6 -тіркемелерде R тісше биік, жалпақ және жарықшақтанған, Т тісше теріс, ассиметриялы; ; III, а V Ғ, V1 , V2 -тіркемелерде S тісше терең. жалпақ, иректелген, Т тісше биік . Қорыта айтқанда, стандарттық тіркемелерде экстрасистолалык сол грамма, кеуде тіркемелерінде — Гис будасы сол аяқшалық блогының көрінісі болады. Жүрек үшынан шыққан экстрасистолалар. Жүрек ұшынан шыққан импульс кері, төменнен жоғары қарай тарайды. Сондықтан стандарттық және барлық кеуде тіркемелерінде экстрасистолалық комплекстің жалпақ, терең S тісшесі басым (S типті комплекс). Карыншалардың базальдіқ бөліктерінен шыққан экстрасистолалар. Импульстің қарыншаларда тарау бағыты қалыптыға жакын (жоғарыдан төмен карай), сондықтан стандарттық және барлық кеуде тіркемелерінде экстрасистолалық компілекстің жалпақ, деформацияланған R тісшесі басым (R типті комплекс). . Сонымен қатар экстрасистоланың монотоптық (барлығының пішіні бірдей, бір ошақтан шығатын), политоптық (пішіндері әртүрлі, әр жерден шығатын) және қыстырмалы түрлері болады. Қыстырмалы деп екі қалыпты комплекстің арасына қыстырылып түсетін экстрасистоланы айтады. Оның алдындағы және артындағы RR аралыктың қосындысы жүректін бір циклына тең, компенсациялық пауза болмайды. Экстрасистоладан кейінгі бірінші комплекстің РQ аралығы сәл ұзаруы мүмкін (АВ түйінінің «шаршауынан»). Қыстырылып түсетін экстрасистолалар брадикардияда кездеседі. Экстрасистолияның клиникалық маңызына келетін болсақ, қарыншалар фибрилляциясына алып келу мүмкіндігінен кенет өлім қаупін төндіретін қауіпті түрлерін айырады: жиі қарыншалық; политопты қарыншалық; қосарланған (топталған) — бірнеше экстрасистоланың бірінен соң бірі қатар түсуі; ертелеткен қарыншалық (салыстырмалы рефрактерлік’ кезенде пайда болатын), алдындағы комгілекстің Т тісшесіне жақын түсетін -«Т үстіне түсетін R» типті.

Пароксизмдік тахикардия. Бұл кенет басталып, кенет аякталатын, минутына 140-250-ге жиілікпен жүретін, дамуы эктопия ошағынан импульстердің «автомат оғын жаудырғандай» бірінен соң бірі жиі шығуынан болатын ұстамалы тахикардия. Пароксизмдік тахикардияның патогенезі екі механизмнен болуы мүмкін: қозу толкынының оралып кіруі («ге-еntгу» механизмі), яғни шыр айналуы; төменгі жетекші орталықтарының автоматизмдік қасиетінің күшеюі. Эктопиялық ошақтың орналасуына қарай пароксизмдік тахикардияның мына түрлерін айырады: 1)суправентрикулалық жүрекшелік, түйіндік. 2)вентрикулалық. Бүлардың әркайсысының ЭКГ-лық көрінісі өзіне сәйкес экстрасистолалық комплекстің көрінісімен бірдей. Жүрекшелік және түйіндік пароксизмдік тахикардияны бір-бірінен Р тісше арқылы айырады, ал Т тісше мен Р тісше кабаттасса, оларды айыру қиын. Сондықтан оларды біріктіріп, қарыншаүстілік тахикардия немесе QRS комплексі жіңішке тахикардия атайды, өйткені 0арыншалық комплекс деформацияланбаған. Карыншаүстілік («QRS комплексі жіңішке») пароксизмдік тахикардия. Жүрекшелік пароксизмдік тахикардияның басты себептері: күшті эмоциялар, бас миына күш салынуы, гормондық өзгерістер (тиреотоксикоз, жүктілік, климакс, пубертаттык кезең); никотин, алкоголь, кофенің әсерлері; WPW синдром; гипокалиемия; дигиталиспен «улану»; жүректің органикалык. аурулары.Түйіндік және карыншалық тахикар-дияның дамуында дигиталистік интоксикация және жүреісгің органи-калык ауруларының рольдері басым. Карыншалық пароксизмдік тахикардияда QRS комплекстері деформа-цияланған, ол QRS комплексі жалпақ тахикардия» аталады

Пароксималды тахикардия. Жүрекшклік түрі: Р тісшесі жиі Т тісшесіне қабаттасып оны деформациялайды. PQ интервалы ұзарады, QRS өзгермейді.

Атриовентрикулярлы формасы: Р тісшесі оң немесе теріс болады , қарыншалық комплекстің артында немесе алдында болады, кейде басты комплекс пен Т тісшесіне бірігіп кетеді.

Қарыншалық формасы QRS комплексінің деформациясы немесе кеңеюімен анықталады.оң немесе солқарыншылық топикасы І және ІІІ тіркемеде QRS комплексімен ажыратылады.

Жыбырлаушы аритмия- жүрекшелер жыбыры немесе жыбыр аритмияэктопиялық ошақтардың көптігінен жүрекшелік бұлшыкет талшықтарының әр тобы өз бетінше хаосты қозып жиырылуы, яғни жүрекшелердің бір уакытта тұтас қозуы мен жиырылуы болмайды (жиырылудың орнына жүрекшелердің беті жыбырлап тұрады). Түзілген импульстердің саны минутына жүздеген шамасында болады. Жүрекшелер жыбырының электрокардиографиялык белгілері: Р тісшенің жоқтығы; Р тісшенің орнына ұсақжыбыр (f) толкі.індарының болуы (V1 V2 III және AVF тіркемелерінде анық көрінетін); R-R аралықтарының әртүрлілігі; f толқындардың QRS комплекстерінің әр жеріне кабаттасуынан, карыншалық комплекстердің бір-бірінен сәл айырмашылығы.

Оң жақ жүрекше гипертрофиясы - II, III, aVF тіркемелерінде Р тісшесінің амплитудасының ұлғаюы мен өткірленуі. V1,2 тіркемелерінде биік кейде екі фазалы.

Сол жақ жүрекше гипертрофиясы - I, II, aVL мен aVR және У5-6 тіркемелерінде амплитудасы жоғарылауы, Р тісшесінің кеңеюі мен бұзылуы.

Оң жақ жүрекше гипертрофиясы - V5-6 –терең S тісшесі. Оңға ығысу. V1 де ішкі ығысу 0,04 с жоғары. Бұл белгілер ерте жастағы балаларда анықтауға қажеттілігі жоғары.

Сол жақ қарынша гипертрофиясы–QRS комплексініңстандартты тіркемелерінде және сол жақ кеуделік тіркемелердевольтажы биік.Солға ығысу.