Сабақ 39

Грамматикалық тақырыбы: Бөлшектік сан есім. (тест)

Мақсаты: Оқуға, жазуға, ауыз екі сөйлеуге қалыптастыру. Лексикалық минимум мен грамматикалық тақырыпты меңгеру.

Жұмыс жоспары:

1.Грамматикалық мағынаны енгізу.

2.Жаңа сөздерді меңгеру.

3.Өтілген материалды бекіту.

4.Соған байланысты тапсырма, жаттығулар орындату.

Грамматикалық материал:

Бөлшектік сан есім дегеніміз заттың бөлшектік санын білдіреді. (обозначает части дробных чисел) қанша? неше? (сколько?). Мысалы: екіден бір, үш бүтін жүзден он төрт.

1-тапсырма. Берілген цифрларды сөзбен жазыңыз.

1991, 1917, 150, 49, 1845, 900, 12895, 47, 85, 77, 63, 54, 33, 19, 1864, 86, 92;

2-тапсырма. Бөлшектік сан есімдерді сөзбен жазыңыз.

Екі бүтін оннан төрт, оннан бес, төрт бүтін оннан екі, он бес бүтін жүзден жиырма бес, үш бүтін оннан бес, алты бүтін оннан жеті, жиырма бүтін оннан төрт.

3-тапсырма. Берілген бөлшектік сан есімдерді сөзбен жазыңыз.

3,5 , 10,5 , 15,25 , 100,7 , 20,16, 1,5, 2,10, 22,2.

Сабақ 40

Грамматикалық тақырыбы: Үстеу. Үстеудің сөйлемдегі қызметі. Үстеудің түрлері. Үстеудің жасалу жолдары. Мекен үстеуі.

Лексика: Ұлттық теңге.

Мақсаты: Оқуға, жазуға, ауыз екі сөйлеуге қалыптастыру. Лексикалық минимум мен грамматикалық тақырыпты меңгеру.

Ұлттық теңге

Қазақстан Республикасы 1991 жылы Егемендік алған кезде, еліміздің алғашқы елтаңбасына, әнұранына, сонымен қатар ұлттық теңгеге де қол жеткіздік. Қазақстан ұлттық валютасы-ұлттық теңге болып есептелінеді.

Теңге жалпыға бірдей, эквивалентті ретінде мынадай ерекшеліктері бар:

1. ол нақты бір заттың, қоғамдық тұтыну құнының болатындығын

2. Онда абстракта еңбек бейнелейтін құнның да болатындығы

3. Тауар өндірушінің жеке еңбегі қоғамдық еңбектің бір бөлшегі болып табылатынын көрсетеді.

Теңге тауарлық шаруашылықта адамдардың, қоғамдық қатынасын белгілейді. Яғни теңге зат емес, адамдардың арасындағы өндірістік қатынас. Теңгенің ең бірінші және басты қызметі-құн өлшеуіші.

Тапсырма

1. Теңгенің басты және бірінші қызметі тақырыбына реферат жазу.

Жұмыс жоспары:

1.Грамматикалық мағынаны енгізу.

2.Жаңа сөздерді меңгеру.

3.Өтілген материалды бекіту.

4.Соған байланысты тапсырма, жаттығулар орындату.

Грамматикалық материал:

Үстеу дегеніміз қимылдың мезгілін, мекенін, мақсатын, сынын, себебін білдіріп белгілерді күшейтіп көрсетеді.

Сұрақтары: Қашан? Қайда? Қалай? Қайтіп?

Үстеудің мағыналық түрлері:

1.Мекен үстеу – қимылдың мекенін білдіріп, қайда? деген сұраққа жауап береді. Мысалы: төмен,кейін, әрі, жоғары, алға, ілгері, бері.

Үстеу	Сұрақтары	Мысалдар
Мекен үстеулері	Қайда? Қайдан? Қай жерде?	Алға "вперед", артқа "назад", арттан "сзади", кейін "позади, назад", төмен "вниз", алды-артынан "спереди -сзади", ілгері "вперед-впереди", сонда "там", осында "здесь", кері "назад", әрмен "дальше", бермен "ближе", ешқайда "нигде, никуда", осында "здесь", мұнда "здесь", анда "там", жол-жөнекей "по-пути", іште "внутри", жолшыбай "по дороге", сырттан "сноружи", іштен "изнутри", әлдеқайда "откуда -то", әлдеқайда "где-то", жоғарыдан "сверху", жоғары "вверх",...

2.Мезгіл үстеу – қимылдың мезгілін білдіріп, қашан? деген сұраққа жауап береді. Мысалы: қысы-жазы, жуырда, енді, кешке, бұрын, күндіз.

3.Мақсат үстеу – қимылдың мақсатын білдіріп, не мақсатпен деген сұраққа жауап береді. Мысалы: әдейі, әдейілеп, қасақана.

4.Мөлшер үстеу – қимылдың және сынның түрлі дәрежесі, шамасын білдіріп, қанша? деген сұраққа жауап береді.

Мысалы: неғұрлым, әжептеуір, көптеген, осынша, бірталай.

5.Сын бейне үстеу – қимылдың алуан түрлі сыны, сапасы, жасалу тәсілін білдіріп, қалай? деген сұраққа жауап береді.

Мысалы: лезде, көзімше, шалқасынан, етпетінен.

6.Себеп үстеу – қимылдың себебін білдіріп, не себепті? деген сұраққа жауап береді. Мысалы: құр босқа, бекерге, амалсыздан, шарасыздан.

7.Күшейтпелі үстеу – қимылды, не заттың сынын күшейтеді, қандай деген сұраққа жауап береді. Мысалы: ең, мейлінше, аса, өте,тіпті, мүлдем.

2-тапсырма. Мына сөздерден үстеу жаса.

1. орыс, қазақ, өзбек, ағылшын, неміс, француз, ескі;

2. теңіз, құс, апаң, әке, біз, олар, үй, бастық, мақтаншақ, жас;

3. түн, күн, алыс, осы, жаны, қысы, арты, күз, қыс, жоғары, орта;

4. төмен, жоғары, жат, алыс, арты, күні, жылы, ат, жат;

5. қыры, жоғары, алды, арты, жаны, басы, қарсы, оң жақ, сол жақ, амалсыз.

3-тапсырма. Мекен үстеулерді қолдана отырып сөйлем құраңыз.

Алға, артқа, арттан, кейін, төмен, алды-артынан, ілгері, сонда, осында, кері, әрмен, бермен, ешқайда, осында, мұнда, анда, жол-жөнекей, іште, жолшыбай, сырттан, іштен, әлдеқайда, әлдеқайда, жоғарыдан, жоғары.

4-тапсырма. Мына сөйлемдерді оқып, орыс тіліне аударыңыз.

1.Айжан кейін жүрді. 2. Сен мұнда кел. 3.Кітаптар сонда жатыр. 4.Сырқа шықпа! 5.Мира артқа қарайды. 6. Ілгері жүр! 7. Сәкен алға бара жатыр. 8. Біз осындамыз. 9. Олар төмен түсті. 10. Алды-артыңа қара!