34. Биологиялық әралуандылық туралы Конвенцияға сәйкес «биологиялық әралуандылық» ұғымын түсіндіріп өтіңіз

Биологиялық сан алуандықты сақтаудағы және биологиялық ресурстарды тиiмдi пайдаланудағы жауапкершiлiктi, 1992 жылы маусымда Рио-де-Жанейрода (Бразилия) өткен Бiрiккен Ұлттар Ұйымының қоршаған орта және даму жөнiндегi Конференциясында Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң атынан қол қойылған биологиялық сан алуандық туралы Конвенцияға ҚР мүше болды.

Конвенция бойынша «биоалуантүрлілік» дегеніміз түрлі тірі организм мекен ететін жерлердегі, атап айтсақ, жер беті, өзен және өзге де экожүйе мен эко-кешенде мекен етіп, сол жердің бөлшегі саналатын организмдер жиынтығы; бұл түсінік өзінің құрамына түр, түраралық, экожүйеаралық алуантүрлілік мағынасын ендіреді.

Жер шарында биоалуантүрлілікті сақтау және жа­нуарлар мен өсімдік түрлерінің биоре­сурс­тарын тиімді пайдалану – қазіргі заманның ең өзекті мәселелерінің бірі. Осы мәселелерді рет­тейтін экологиялық алуантүрлілікті сақтау жөнінде халықаралық келісім бар. Ол келісім 1992 жылы маусымда Рио-де-Жанейрода өт­кен БҰҰ-ның Қоршаған орта және даму жө­ніндегі конференциясында әлемдік конвен­ция қабылданды. 1993 жылғы конвенцияға  168 мемлекет (Қазақстан да бар) қол қойды. Конвенцияға қатысқан елдер өздеріне қандай міндеттер алды? Атап айтар болсақ, әрбір мемлекет өз ре­сурстарын табиғат қорғау саласындағы сая­сатының негізінде қолдана алады және іс-әре­кеттері өзге мемлекеттер мен өңірлердің та­биғатына зиян келтірмеуін қамтамасыз етуге жауапты. Биологиялық алуантүрлілікті сақ­-тау, тұрақты әрі тиімді пайдалану мақ­сатын- да басқа да ортақ мүддесі болған жағ­дайда мүмкіндігіне байланысты бірігіп, іс-әрекет жасайды. Биологиялық алуантүрлі­ліктің құрамдарына, оны сақтауға және тұ­рақты әрі тиімді пайдалануға кері ықпал ететін немесе ықпал етуі мүмкін процестерге, оның зар­дап­тарына тұрақты бақылау (мониторинг) жүргі­зіледі. Биологиялық алуантүрлілікті және оның құрамын сақтау және тұрақты, тиімді пайдалану шараларын іске асыру мақ­сатында мамандарды оқыту және даярлау бағдарлама­ларын дайындайды және іске асырады, ғы­лы­ми-зерттеу жұмыстарына қолдау көрсетеді. 1993 жылы 29 желтоқсанда биология­-лық алуантүрлілік туралы конвенция күшіне енді. Сондықтан 29 желтоқсан – Халықаралық алуантүрлілік күні болып есептеледі. Қазақ­стан конвенцияға 1994 жылы ғана кірді. Негізі, Қазақстанның экожүйесі күрделі және ерек­ше болып келеді. Өз жерімізде өсетін өсім­діктердің 500-ге жуық түріне қазір жоғалып кету қаупі төніп тұр. Қазақстанда тіркелген омыртқалылардың 236 түрі Қызыл кітапқа енген. Ұя тепкен құстардың 14 түрі жаһандық маңызы бар құстар болып табылады, оларға да қауіп-қатер бар. Мемлекетіміздің экология­сына, табиғатына байланысты, өсімдіктер мен жануарлар дүниесін қорғау мақсатында рес­публикамызда 2004–2015 жылдарға арналған Қазақстанның экологиялық қауіпсіздігі ту­ралы концепция қабылданды. Осыған бай­ланысты биоалуантүрлілікті сақтап қалу үшін мемлекетімізде ерекше күзетілетін табиғи аймақтар құрылды. Қазақстанда оның аумағы 13,5 млн гектарды немесе 4,6 пайызды құрайды. Экологтардың айтуынша, бұл экологиялық тепе-теңдікті сақтауға жеткіліксіз. Әлемдік стандарт – 10 пайыз. Сондықтан да дамыту және орналастыру концепциясы бойынша ерекше күзетілетін табиғи аймақтарды 17,5 млн гектарға дейін арттыруы көзделіп отыр.