- •«Өндірісті метрологиялық қамтамасыз ету» пәнінен лекциялар жиынтығы
- •050732 «Стандарттау, метрология және сертификаттау» мамандығы үшін
- •Шымкент-2012 ж қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі м.Әуезов атындағы оңтүстік қазақстан мемлекеттік университеті
- •050732 «Стандарттау, метрология және сертификаттау»
- •Мазмұны
- •1 Лекция. Өндірістің тиімділігін арттыруда және өнім сапасын басқаруда метрологиялық қамтамасыз етудің мәні
- •2 Лекция. Метрологиялық қамтамасыз етудің негізгі міндеттері мен құқықтары
- •Қазақстан Республикасының өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесі
- •Өндірістің метрологиялық қамтамасыз ету жүйесі
- •5 Сурет. Өндірісті метрологиялық қамтамасыз ету жүйесі
- •5 Лекция. Өндірісті метрологиялық қамтамасыз етуге дайындау
- •4 Сурет. Өндірісті метрологиялық қамтамасыз етуге дайындау
- •Кәсіпорынның метрологиялық қызметінің жалпы сипаттамасы
- •3 Сурет. І және іі топтардағы кәсіпорынның метрологиялық қызметінің құрылымдық сызбасы
- •Метрологиялық қамтамасыз етуге және оның тапсырмаларына қатысатын кәсіпорын бөлімшелері
- •6 Лекция. Метрологиялық қамтамасыз етудің ұйымдастырушы негіздері
- •7 Лекция. Уақыт пен жиіліктің мемлекеттік қызметі (әрі қарай ужмқ) және заттар мен матиериалдардың құрамы мен қасиеттерінің стандартты үлгілерінің мемлекеттік қызметі (сүмқ)
- •9 Лекция. Метрологиялық қамтамасыз етудің техникалық және нормативті-құқықтық негіздері
- •10 Лекция. Өндірістің метрологиялық жұмыстарының нормативті құжаттары өндірісті метрологиялық қамтамасыз етудің заңды негізі
- •11 Лекция. Метрологиялық қызметтер. Кәсіпорындардың, ұйымдардың, мекемелердің және рмк „Метрология“ метрологиялық қызметтерінің негізгі бағыттары
- •12 Лекция. Жеке тұлғалардың метрологиялық қызметтерінің негізгі бағыттары
- •13 Лекция. Стандарттардың, техникалық шарттардың метрологиялық ережелер мен нормалар талаптарының сақталуын мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру тәртібі
- •14 Лекция. Өнім өндіруді және оны шығаруды технологиялық дайындау сатысында мқе талдау
- •15 Лекция. Стандартты емес өлшеу құралдарын метрологиялық аттестаттаудан өткізу
- •16 Лекция. Өлшем құралдарына метрологиялық аттестаттау жүргізу тәртібі
- •17 Лекция. Өлшеуді, өқ–ның күйін, және қолданылуын метрологиялық қадағалау
- •18 Лекция. Мемлекеттiк метрологиялық қадағалау түрлерi
- •19 Лекция. Өлшеу құралына тексеру жүргізудің ұйымдастырылуы және тәртібі
- •20 Лекция. Өлшеу құралын тексеру
- •Өлшемдерді орындау әдістемесі
- •Өлшемдерді орындау әдістемесін әзірлеу тәртібі
- •Өлшемдерді орындау әдістемесін метрологиялық аттестаттауды жүргізу тәртібі
- •21 Лекция. Өлшеу құралын калибрлеу
- •22 Лекция. Тексеру схемалары
- •23 Лекция. Тексеру схемаларының мазмұны және құрылуы
- •24 Лекция. Өқ-ын мемлекеттік сынау. Мемлекеттік қабылдап және бақылап сынау
- •25 Лекция. Сынау жабдығын аттестаттау
- •26 Лекция. Техникалық құжаттаманы мс және мө жайлы ұғымдар
- •27 Лекция. Мс-ге және мө-ге жататын өқ-ына конструкторлық құжаттама
- •28 Лекция. Конструкторлық құжаттаманы метрологиялық бақылау.
- •29 Лекция. Технологиялық құжаттаманы метрологиялық бақылау
- •30 Лекция. Метрологиялық бақылау жүргізетін тұлғалардың міндеттері мен құқықтары
- •3 Лекция. Метрология саласындағы қызметкердің біліктілігі
- •4 Лекция. Метрология саласындағы қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптары
3 Сурет. І және іі топтардағы кәсіпорынның метрологиялық қызметінің құрылымдық сызбасы
Дайындау бөлімшесі ұйымды метрологиялық қамтамасыз етуде келесі функцияларды орындайды:
Өндірістің технологиялық үрдісті метрологиялық қамтамасыз ету жағдайын жыл сайын талдау және оның жүзеге асуы бойынша шараларды өңдеу;
Өндірісті метрологиялық қамтамасыз етудің қысқа және ұзақ жылдық жоспарын өңдеу;
Кәсіпорындарда қолданылатын, өлшеу құралдарының есепке алынуы, оларды жөндеуге жіберу және қабылдау кезінде тіркеу журналына жазып цехтарға беру;
Өлшеу құралдарын тексеру және бекітілген графиктерді жөндеу және келісу, құрастыру, графиктің орындалуын бақылау;
Өлшеу құралдарын, бақылауға, зертханалық жабдықтауға, құрылғыларға қосымша бөліктерге өтініштерді құрастыру;
Өндірісті метрологиялық қамтамасыз ету бойынша нормативтік- техникалық құжаттарды және стандарттарды енгізу және өңдеу;
Өндірістерге шығарылған жаңа өнімді шығару кезінде нормативті- техникалық құжаттарды метрологиялық сараптама жүргізуден өткізу;
Өлшеу техникасының орталық зертханасы ( пайдалану зертханасы), өлшеу түрлері бойынша жеке жұмыс топтарынан тұрады, техникалық қарау жүзеге асырылады, техникалық жабдықтау орындарында құрылғыларды ағымдық жөндеу, баптау және қайта жөндеу бойынша жұмыстар, өлшеу құралдарын және бақылауды тексеруге және күрделі жөндеуге қою, жөндеуден кейін оның сапасын тексеруге қатысады.
ІІІ және ІV топтардағы кәсіпорындар. ІІІ және ІV топтардағы кәсіпорындардың өндірісті метрологиялық қамтамасыз ету бойынша жұмыстарды орындау үшін өндірістің ерекшеліктерінен шыққанда директордың бұйрығы бойынша метрологиялық қызмет құрылады, ол метрологиялық қамтамасыз етуге жауапты болады ( метрология бойынша бас инженер). Метрологиялық қызмет өлшеу түрлері бойынша жеке топтардан тұрады.
V жәнеVІ топтардағы кәсіпорындарда өндіріс директорының бұйрығымен бас инженерге бағынатын, өндірісті метрологиялық қамтамасыз етуге жауапты адамды тағайындайды. Техникалық жабдықтау, жөндеу, монтаждау өлшеу құралдары және автоматтандыруды келесі топтар орындайды (немесе техник). Өлшеу құралдарын сақтау есебі өндірісті метрологиялық қамтамасыз етуге жауапты тұлғамен жүзеге асырылады.
Метрологиялық қамтамасыз етуге және оның тапсырмаларына қатысатын кәсіпорын бөлімшелері
Кәсіпорынның метрологиялық қамтамасыз етуінің ұйымдық негізі кәсіпорынның метрологиялық қызметі (бас метролог бөлімі) болады.
Метрологиялық қамтамасыз етуді кәсіпорынның келесі бөлімшелері жүзеге асырады:
Бас метролог бөлімі (БМБ);
Бас конструктор бөлімі (БКБ);
Бас технолог бөлімі (БТБ);
Тексеруші зертхана (СЗ);
Техникалық бақылау бөлімі (ТББ);
Стандарттау бөлімі (СБ);
Техникалық оқыту бөлімі (ТОБ);
Негізгі өндірістік бөлімшелер (НӨБ);
өлшеу, сынау және бақылау құралдарын жасайтын, кәсіпорынның қосымша бөлімшелері (ҚБ);
Метрологиялық қамтамасыз ету бойынша жұмысқа орнатылған тәртіпте кәсіпорынның басқа да техникалық бөлімшелері (сенімділік, бас механик, бас металлург, бас энергетик, бас дәнекерлеуші бөлімдері) тартылады.
Метрологиялық қамтамасыз етудің жеке тапсырмаларын шешу әдістері мен реті мемлекеттік, аймақтық стандарттарда, сонымен қатар кәсіпорынның басқа да НТҚ көрсетілген.
Метрологиялық қамтамасыз етудегі жұмысты орындауға жауапты бөлімшелер және жұмысты орындауға қатысатын бөлімшелер бойынша шешілетін негізгі тапсырмалар 1 кестеде көрсетілген.
1 кесте. Метрологиялық қамтамасыз етудегі жұмысты орындауға жауапты бөлімшелер және жұмысты орындауға қатысатын бөлімшелер
Тапсырмалар |
Жұмысты орындауға жауапты бөлімшелер |
Жұмысты орындауға қатысатын бөлімшелер |
Метрологиялық қамтамасыз ету жағдайына талдау жүргізу Метрологиялық қамтамасыз етуді жоспарлау:
Кәсіпорында метрологиялық қамтамасыз ету жүзеге асыру бойынша іс –шаралар жасау, аймақтық метрологиялық қамтамасыз ету бағдарламасына және өлшеудің жеке түрлері бойынша аймақаралық бағдарламаларға ұсыныстар
Кәсіпорынның метрологиялық қамтамасыз ету жоспарын жасау
Кәсіпорынның метрологиялық қамтамасыз ету бөлімдеріне стандарттау жоспарлары
Бұйым сапасына метрологиялық қамтамасыз ету бағдарламасын жасау
Жабдық пен құралдың мінездемесін, технологиялық процесс режимін бақылау, өлшеу дәлдігінің оптимальды нормасын және өлшенетін параметр рационалды номенклатурасын орнату, өлшеуді орындаудың аттесталған және стандартталған әдістемесін жасау және енгізу
Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету және бақылау үшін қажетті аттесталған және стандартталған әдістеме жасау
Өлшеуді орындау әдістемесін аттестаттау
Мемлекеттік сынауға өлшеу құралдарын дайындау және ұсыну (кәсіпорын үшін, өлшеу құралдарының сериялы дайындалуы және шығарылуы): қабылдаушы сынау бақылаушы сынау
Өлшеу құралдарын таңдау бойынша жасау және кәсіпорынға өлшеу құралдарын рационалды номенклатурасын орнату
Стандартталмаған өлшеу құралдарын жасау және дайындау
Метрологиялық қамтамасыз ету жағдайын регламенттейтін аймақтық және мемлекеттік стандарттарды енгізу
Метрологиялық қамтамасыз ету жағдайын регламенттейтін, НТҚ және СТП жасау және енгізу
Технологиялық және конструкторлық құжаттарға, техникалық тапсырмаларға және СТП жобаларына метрологиялық экспертиза (бақылау) жүргізу
Стандартталмаған өлшеу құралдарына метрологиялық аттестаттау және өлшеу құралдарын тексеруді жүргізу
Өлшеу құралдарын жөндеу және сақтау, оперативті есептеуді ұйымдастыру, өлшеу құралдарын қолдану және жағдайын бақылау, метрологиялық қамтамасыз ету облысында кадрлар біліктілігін жоғарылату және дайындау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру
Метрологиялық қамтамасыз ету техникалық-экономикалық тиімділігін бағалау |
Бас метролог бөлімі
Бас метролог бөлімі
Бас метролог бөлімі
Стандарттау бөлімі
Бас метролог бөлімі
Бас конструктор бөлімі, Тексеруші зертхана, Бас технолог бөлімі
Тексеруші зертхана, Бас конструктор бөлімі, Бас технолог бөлімі
Бас технолог бөлімі
Бас метролог бөлімі
Бас конструктор бөлімі, Тексеруші зертхана және өлшеу құралдарын жасаушы басқа да бөлімшелер
Бас метролог бөлімі Техникалық бақылау бөлімі, Бас конструктор бөлімі
Бас метролог бөлімі
Бас конструктор бөлімі, Бас технолог бөлімі, Тексеруші зертхана, Стандарттау бөлімі
Стандарттау бөлімі
Бас метролог бөлімі, Бас конструктор бөлімі, Бас технолог бөлімі
Бас метролог бөлімі Техникалық оқыту бөлімі
Бас метролог бөлімі
|
Бас метролог бөлімі, Техникалық бақылау бөлімі, Бас технолог бөлімі, Тексеруші зертхана, Стандарттау бөлімі, Негізгі өндірістік бөлімшелер
Бас конструктор бөлімі, Бас технолог бөлімі, Тексеруші зертхана, Негізгі өндірістік бөлімшелер және кәсіпорынның басқа да техникалық бөлімшелер
Бас конструктор бөлімі, Бас технолог бөлімі, Тексеруші зертхана, Негізгі өндірістік бөлімшелер және кәсіпорынның басқа да техникалық бөлімшелері
Бас метролог бөлімі, Бас технолог бөлімі, Бас конструктор бөлімі, Тексеруші зертхана және кәсіпорынның басқа да техникалық бөлімшелері
Бас метролог бөлімі
Бас метролог бөлімі, Техникалық бақылау бөлімі
Бас метролог бөлімі, Техникалық бақылау бөлімі, Негізгі өндірістік бөлімшелер
Бас метролог бөлімі Негізгі өндірістік бөлімшелер,техника қауіпсіздігіне жауапты
Тексеруші зертхана, Бас конструктор бөлімі, Бас технолог бөлімі, Негізгі өндірістік бөлімшелер
Бас метролог бөлімі Бас конструктор бөлімі, Бас технолог бөлімі
Стандарттау бөлімі
Бас метролог бөлімі, Техникалық бақылау бөлімі, сенімділік бөлімі
Бас конструктор бөлімі, Тексеруші зертхана, сенімділік бөлімі Негізгі өндірістік бөлімшелер
Техникалық бақылау бөлімі, Бас конструктор бөлімі, Бас технолог бөлімі, Тексеруші зертхана
Бас метролог бөлімі, Негізгі өндірістік бөлімшелер
Бас метролог бөлімі, Техникалық оқыту бөлімі, Негізгі өндірістік бөлімшелер
Экономикалық қызмет, Бас конструктор бөлімі, Бас технолог бөлімі және т.б. |