Автоматтың жұмыс істеу принципі келесіде: екі рулоннан (1) алюминий фольга беріледі, ол кескіш куралдың (2) көмегімен вертикальды багытта кесіледі. Сонан соң екі лента табакша тэріздес екі жарты бөлікке бөлінеді, олар комплекті калып болып бірігіп, термобалкытылады. Әр калыптың жогаргы жагында толтыру тесігі ашык калады. Ол аркылы иненің кемегімен суппозиторийлык масса жіберіледі.

Сонымен, орауыш материалы бір мезгілде эрі күюга арналган калып кызметін аткарады.

Резервуарда (5) «бу көйлегімен» кыздырылатын және араластыргыштыц көмегімен үздіксіз араластырылып отыратын 30 л масса болады. Дозалау насостың көмегімен жүргізіледі. Қалыптарды толтыру кезінде орауыш герметикалык жабылады (6) жэне жеке балкып жабыскан суппозиторийлер арасында косымша көлденең катаң кабыргалармен жабдыкталады. Сонан кейін лентадан белгілі суппозиторий саны бойынша тілікшелер кесіледі (8,9). Кесілген тілікшелерді (10) салкындатады (10), автомат дайын орауышты итеріп шыгарады. Фолыаның сырткы беті иолипропиленді пленкамен жабылган; ал ішкі беті - жогаргы кысымды полиэтиленмен жалтыратылган немесе капталган болады. Өнімділігі 16000-20000 дана/саг.

Суппозиторийлерді алуга «Ғаптю Dui FD 22/И» (Италия) автоматты линиясы да колданылады. Оның жұмыс істеу принципі алдыңгы кондыргыга үксас. Өнімділігі - 22000-25000 дана/саг.

17.3. Ректальді дәрі түрлерінін жетілу болашағы.

Лиофильденген суппозиторийлер. Лиофильденген суипозиторийлердін негізгі массасы дэрілік заттар болып табылады, негіздің мөлшері өте аз. Суппозиторийлер дайындау суппозиториялык калыпта дэрілік заттардыц эмульсиясын немесе суспензиясын 50-70°С температурада тоңазыту эдісімен жүргізіледі. Тоңазыган суппозиторийлерді калыптан шығарып алып, лиофильдейді жэне суппозиториялык негізді қосады. Бул тэсілмен алынган суппозиторийлер тік ішекте тез ериді, оны тітіркендірмейді. Бірак, осы дэрілік түр гидролабильді, сондыктан, сактаудың ерекше жагдайларын талап етеді.

Престелген (немесе таблегтелген) суппозиторийлер. Мұндай суппозиторийлер дайындауда майлы суппозиториялык негіздерді ұнтакка айналдырады, олардың гиеуші воронкадан еркін агылуын камтамасыз етеді жэне суппозиторийлерді, таблеткалар тәрізді, престеу тэсілімен дайындайды. Престеу үшін тиісті формалы матрицалар мен

ТАРАУ XVIII. ТАБЛЕТКАЛАР (TABULETTАЕ)

18.1. Таблеткалардың сипатгамасы. Жіктелуі.

Таблеткалар - үнтактарды немесе ұнтактардың косымша заттармен коспасын технологиялык өндеу жэне престеу аркылы алынатын катты дозаланған дэрілік түр. Таблеткалар технологиясындагы ең маңызды кезен престеу болып табылады, сондыктан да таблеткалар ен алгашында Medicamenta compressa деп аталган болатын.

Үнтактарды престеу туралы алгашкы мэліметтер 1844 жылы белгілі болган, оны агылшын галымы Thomas Brokenden калий гидрокарбонаты таблеткасына патент жариялау аркылы хабарлаган. Осыдан 2 жыл откен сон таблетка өндірісі АҚШ-та, Германияда, Швейцарияда жэне т.б. елдерде жолга койылды.

Россияда алгашкы таблетка өндірісі 1895 жылы Петербургта эскери-дэрігерлік дайындыктар зауытында (казіргі «Октябрь» өндірістік бірлестігі) ашылган болатын. Таблетка өндірісін дамытуда профессор Ильин Л. Ф. үлкен үлес косты (1900 жыл).

1960 жылдарга дейін таблетка өндірісі саласында іргелі зерттеулер жүргізілген жок болатын.

Таблеттеудің теориялык негіздерін зерттеуде гылыми багытты алгаш рет калыптастырган Фигуровский Н. А. жэне Курицкая А. И. сиякты (1950 ж.) зерттеушілердін гылыми жұмыстары аса манызды болып табылады. Олардың жұмыстары көптеген зерттеулерге негіз болып колданылады.

1962 жэне 1985 жылдар арасында 2 докторлык жэне 30-дан астам кандидаттык диссертациялар коргалды, бүлар фармацевтік гылымга үлкен теориялык үлесін косты.

Таблеттеудің теориялык негіздерін зерттеуде профессор Борзунов Е. Е. (Украина) сіңірген гылыми еңбегінің маңызы оте жогары. Таблетгелген дэрілік түр ең кең таралган дайын дәрі түрінін бірі жэне дайын дәрілердің жалпы көлемінде таблезкалардын үлесі 70% жуык болып келеді.

Мемлекеттік Фармакопеяның X - басылымына таблеткалардың 1 жалпы жэне 163 жеке мақалалары кірген. Таблеткалардың кең мәлімділігі оның төмендегі көрсетілген артыкшылыктарымен түсіндіріледі:

• дэрілік заттардың дәл дозалануы;

• дэрінің дозасын түрлендіріп отыру мүмкіндігі;

• ыкшамдылыгы, тасымалдау мен сактауга колайлыгы;

• таблетка дайындау процесін толык механикаландыру жэне автоматтандыру мүмкіндігі, ал бүл дэрінің жогары оиімділігін, гигиеналык тазалыгын камтамасыз етеді;