инсулин-ультралонг немесе цинк-инсулин кристаллы инъекция үшін, инсулин-лонг немесе цинк-инсулин М инъекция үшін.

Гипофиздін препараттары. Гипофиз алдынгы жэне арткы бөліктерден тұрады жэне әсері эртүрлі гормондар бөліп шыгарады. Гипофиздің алдынгы бөлігініц гормондары организмнің өсуіне, көмірсулы жэне май алмасуга, эндокринді бездердің функциясына эртүрлі эсер етеді. Гипофиздіц арткы бөлігінде зәр бөлінуге, кан кысымына, жумыр бүлшык етке, көмірсулы зат алмасуга эсер ететін бірнеше гормон бөлінеді. Гипофиздің гормондары өз табиғаты жагынан акуызды заттар болып табылады, сондыктан олар ферменттердіц эсерінен тез бүлінеді.

Гипофиздің алдынгы бөлігініц препараттары: корі нкоі ронин инъекцияга арналган; цинк - кортикотропин суспензиясы; пролакгин.болып табылады.

Гипофиздің арткы бөлігінің препараттары: Адиурекрин - бүл сотым малдыц гипофизінің арткы белігінен алынатын гормон. Онда сулы - тұзды зат алмасуга эсер ететін антидиуретикалык гормон болады. Адиурекрин тунгі зэр ұстай алмаушылык, кантсыз зэр кысу сиякты ауруларга карсы колданылады. Питуитрин - оны адиурекриннен дайындайды. Питуитрин толгак кысуын жеңілдету үшін, босанғаннан -соң болатын кан кетуді токтату үшін пайдаланылады. Питуитриннің мұндай эсері оныц күрамында окситоцин жэне вазопрессин гормондарыігың болуына байланысты.

Осы топка гонадотропты гормондардыц препараттары: хорионды гонадотропин жатады. Бүл препарат екі кабат әйелдердің зәрінен алынады. Лиофильденген ұнтак ретінде шыгарылып, 0,9% NaCI ерітіндісінде ex tempore ерітіледі.

Жыныс бездірініц препараттары. Аналык бездерден белінетін әйелдер жынысының гормондары комірсутек эстранның туындылары болып табылады, олардыц ішіндегі ең мацыздылары: эстрон (фолликулин) жэне эстрадиол.

Ерлер жынысы гормондары үрык бездерінен белінеді жэне оның негізгі өкілі - тестостерон. Биологиялык магериалдардан гормондарды жеткілікті молшерде боліп алу киын болгандыктан, казіргі кезде жыныс гормондары препараттарын синтетикалык тэсілмен алады (синэстрол, диэтилстильбэстрол, метилтестерон жэне т.б.). Биологиялык материалдан тек әйелдер жынысы гормондары ғана алынады.

Эстрон мен эстрадиол-бензонат инъекцияга арналган майлы ерітінділер түрінде үрыктык бездердің кызметі төмендеген уакытта, климакс кезінде колданылады.

2. Амин кышкылдарыныц препараттары

Акуыздык зат алмасуга оңай кірісіп, олар жаксы сіңіріледі жэне акуыз жеткіліксіз болуына байланысты эртүрлі аурулар кезінде кажетті қорек болады, ауыз аркылы ас ішуге мүмкіндік болмаган жағдайларда коректендіру үшін колданылады. Бүл максаттар үшін белоктык гидролизаттар колданылады. Әсіресе жиірек гидролизин, казеин гидролизаты, аминопептид, аминокровин, протеин пайдаланылады.

Гидролизин ерітіндісі - ірі кара мшг қаныныц акуыздарыныц қышкылдык гидролизі аркылы глюкоза косып алынады.

Казеин гидролизаты. Сүттің белогы - казеинніц - кышкылдык гидролизі кезінде алынады.

Аминопептид. Ірі кара мал каныныц акуыздарыныц ферменттік гидролизі кезінде алынатын препарат.

Аминокровин. Адам каныныц акуыздарыныц кышкылдык гидролизі кезінде глюкоза косып дайындалатын препарат.

Бұл препараттардыц барлыгы организмде акуыз жетіспеушілік ауруларына карсы (акуыз кезі) колданылады.

3. Bit I амин дер препараттары Камполон ірі кара малдыц немесе теңіз жануарларыныц бауырынан алынады. Оныц кұрамында витамин В_!2 біршама молшерде болады. Камполон кауіпті кан азаю, сары ауру, бауыр циррозі, гастрит ауруларына карсы колданылады.

4. Әсері ерекшеленбеген препараттар Пантокрин - (Pantocrinum) - маралдардың, изюбрдіц, шүбар бұгылардыц сүйегі катпаған мүйіздерінен алынатын сүйык спирттік экстракт. Пантокрин 50 мл колемде шыны сауытта ішу үшін, 1 және 2 мл колемде ампулаларда инъекция үшін кан кысымы томендегенде, невроздарда, элсірегендікті басу үшін колданылады.

Рантарин - (Rantarinum) - солтүстік бұгысыныц мүйізінен алынатын спиртті экстракт. Профилактикалык жэне емдік максатпен пантокрин сияқты колданылады. Таблетка түрінде шыгарылады.

Витогепа г - (Vitohepatum) ірі кара малдыц жас баурынан алынатын тазартылган сулы экстракт, оныц күрамында витамин B_!:, фолий кышкылы жэне де баска кан толыктыратын заттары бар. Қан толыктыратын зат ретінде кауіпті кан азаю жэне кан азаюдыц баска да түрлеріне карсы колданылады.

5. Ферменттік препараттар

Ферменттер биологиялык катализагорларга жататын, жануарлар мен өсімдіктер организмінде биохимиялык реакциялардьпг жүйелілігін

камтамасыз ететін жэне субстратка қарасты үлкен ерекшілігі бар акуыздык (белоктык) табиғатты органикалык заттар.

Медициналык тэжірибеде ферменттер диагностикалык заттар ретінде, кабынуга және ісінуге карсы препараттар ретінде колданылады.

Катализдік эсерге ұшырайтын реакция түрі бойынша ферменттер 6 топка бөлінеді:

1) оксидоредуктазалар тотыгу-тотыксыздану реакцияларын жылдамдатады;

2. трансферазалар - атомдык топтарды тасымалдау реакцияларын жылдамдатады;

3. гидролазалар - гидролиттік ыдырау реакцияларын жылдамдатады;

4. лиазалар - атомдардың кос байланыс түзе гидролиттік емес бөлінуін жылдамдатады;

5. изомеразалар - молекулааралык айналымдарды жылдамдатады;

6. лигазалар - синтездеу реакцияларын жылдамдатады.

Дәрілік заттар ретінде колданылатын жануарлардан алынган ферменттер гидролазалар мен трансферазаларга жатады.

Жануарлардан алынатын ферменттік препараттар үшін негізгі шикізат көзі болып ірі кара мал мен шошкалардыц үйкы бездері жэне ірі кара малдыц ұрык бездері табылады. Үйкы безінің сөлі сырткы секрет болып келеді жэне оныц курамында ферменттер: трипсин, химотрипсин, рибонуклеаза, липаза, тагы баскалар болады; ал үрық бездерінде гиалуронидазалык әсері бар ферменттер болады.

Ферменттік препараттар алуда олардыц белсенділігі мен жогаргы шыгымын камтамасыз ететін оптимальды жагдайлар тандап алынуы керек.

Осындай негізгі технологиялык параметрлерге: шикізаттың сапасы, температуралык режим, реакция ортасы, технологиялык циклдің узактығы, кондыргыларды дүрыс тандап алу жатады.

Тұрактылыгы томен ферментгік акуыздар рН мэні мен температура өзгерістеріне оте сезімтал. Әрбір фермент үшін тиімді рН мэні бар жэне осы рН мәнінде катализденуші реакция жылдамдығы ең жогары болады. рН мэнініц озгеруі ферментативтік реакция жылдамдыгыныц төмендеуін тудырады.

Көптеген ферменттер үшін оптимальді температура мэні 20-40°С болады. Температураның 40-50°С-ка дейін көтерілуі ферментативтік белсенділігін томендетеді жэне фермензтердің толык денатурациясын тудырады.

Ферменттік препараттар ондірісінде тиімді гылыми негізделген тэсілдер қолданумен катар өндіріс мэдениетін, технологиялык режимді катан сактау керек.

Субстанция алу сатысында жэне дәрі түрін дайындауда ферменттерді тұрактандыруга көп мэн аударылады. Қазіргі кезде түрактандырудыц негізгі үш тәсілі колданылады: а) ферменттсрдіц белсенділігіне жауапты тұраксыз орталыктарын химиялык модификациялау аркылы корғау; б) инактивтеуші факторлар эсерінен кабыкшалармен каптау аркылы коргау; в) субстанция немесе дэрі түрі кұрамына ферменттердін деструкциясын токтатын косымша заттар косу.

Өндірісте алынатын ферменттік препарагтардыц бастапкы шикізатка байланысты келесі топтарын ажыратады:

I) Асказанның шырышты кабыгы ферменттерініц препараттары;

1. Үйкы безі ферменттерінің препараттары;

2. Үрык бездері ферменттерінің препаратты.

Асказаннын шырыіпты кабыгы ферменттерінін препараттары.

Пепсин (Pepsinum) - кұрамында протеолиттік фермент бар препарат. Пепсин алу үшін шикізат ретінде шошкалардыц асказаныныц шырышты кабыгы колданылады, мұнда ол профермент - пепсиноген түрінде түзіледі. Пепсиноген түз кышкылымен онделіп, белсенділігі арттырылады. Пепсин элсіз саргыш түсті, тэтті дэмді, өзіне тән иісі бар ұнтак. Ас корыту бұзылган жагдайларда колданылады.

Ацидин-пепсин (Acidin pepsinum) таблеткалар түрінде 0,5 жене 0,25 граммнан шыгарылады, I бөлік пепсин мен 4 бөлік бетаин гидрохлоридінен тұрады.

Абомнн - кұрамында протеолиттік ферменттердің коспасы бар препарат. Оны бұзаулар мен сүттік жастағы козылардыц асказаныныц шырышты кабыгынан алады. Абомин өзіндік иісі бар, дэмі түзды, аморфты ұнтак. Таблетка түрінде 0,2 граммнан шыгарылады.

Табиги асказан селі (Succus gastricum naturalis) И.П.Павлов үсынган иттерді немесе баска да үй жануарларын фистула аркылы жалган тамактандыру тэсілі бойынша алады. Препарат кышкыл дэмді түссіз еүйыктық болып табылады, салицил кышкылымен консервіленген. Флакондарда 100 мл-ден шыгарылады. Асқазан бездерініц функциясы жеткіліксіз кезде колданылады.

Уйкы бе ! 1срі ферментсрінін препараттары. Панкреатин (Pancreatinum) - курамында үйкы бездерініц ферменттері: трипсин мен амилаза жэне аздаган мелшерде липаза болады. Шикізат ретінде шошкалардыц немесе ірі кара малдыц уйкы бездері табылады. Таблетка жэне ұнтак түрінде шыгарылады, уйкы безінің кызметі жсткіліксіз, созылмалы панкреатит ауруы кезінде колданылады.