2) сабын - глицеринді непздер осы уакытка дейін өзінің маңызын жогалткан жок (бул негіздердің сиппаттамасы мен курамы дәрілердіц дэріханальік технологиясында толык окылады).

3) соңғы уакытта гидрофильді полиэтиленоксидті негіз колданылып жүр.

Харьков каласындағы «Денсаулык» өндірістік бірлестігінде молекулалык массалары эртүрлі полиэтиленоксидтер (6000, 4000, 1500 жэне 400) ондірісі игерілді.

Уакытша Фармокопеялык макала бойынша суппозиторийлер өндірісінде ПЭО-1500 жэне ПЭО-400 9:1 катынасынан туратын полиэтиленоксидті негіз колданылады. Бірак, бул негіздің кейбір кемшіліктері белгілі. Сактау барысында негіз кеуіп, суын жогалтады. Тік ішекке енгізгенде ол суды сіңіріп алып, күйдіргіш эсер етеді. Негіздің бул касиеті әзірше полиэтиленоксидтерді кең колдануға мүмкіндік бермейді. Осы кемшілікті жоюдың мүмкін жолдары іздестірілуде.

Синтетикалык негіздер катарына гидрофобты жартылай синтетикалык негіз - «Қатты май» («Твердый жир») жатады. «Қатты май» (ВФС 42 - 117-81)- бул пластификацияланган саломас негізінде дайындалган катты кондитер майы. Эмульгатор ретінде кіретін стеарин кышкылының моноглицеридтерінің молшеріне байланысты көрсетілген негіздің торт түрін айырады. Қазіргі уакытта бул негіз Нижний Новгород жэне Хабаровск заводтарының өндірісіне енгізіліп отыр. Майлы негіздердің табиги ресурстарының кыскаруы, (мысалы: какао майы), оларды алмастыруды кажет етеді. Дэріхана тәжірибесіне «Қатты май» да негіз ретінде кіруі мүмкін. Физико - химиялык жэне курылымдық - механикалык касиеттері бойынша бул негіз импорттык «Витепсол Н - 15» негізіне жакын.

Гидрофобты синтетикалык негізге «Суппорин-М» де жатады (ТУ 10 - 04 - 02 - 92 - 92). Бул өндіріске енгізіліп отырган жаңа негіз (1992 ж.). Негіз курамы:

Гидрогендеген макта майы каттылыгы 55г/см кем емес (шоколад өнімдері, конфеттер жэне тағамдык концентраттар үшін арналган кондитер майы) - 95%.

Эмульгатор Т-2 - 5% (ТУ 10 - 04 - 40 - 24 - 89).

Негіз ашык сары түсті, әлсіз өзіне тэн иісі бар, 18°С температурада біркелкі, катты масса. Балку температурасы 35-37°С, кату температурасы - 28,5°С.

Суппозиторийлер негізіне біркатар талаптар койылады:

• балку температурасы томен (37°С-тан жогары емес) болуы тиіс;

• суппозиторийлердіц сырт түрінің озгеруін болдырмайтын, бөлме температурасында тиісті консистенциясын сактау үшін, каттылыгы жеткілікті болуы тиіс;

• физиологиялык индифферентті;

• тітіркендіру әсерініц болмауы;

• дәрілік заттармен эрекеттеспеуі керек;

• сақтау кезінде тұракты болуы тиіс.

17.2. Суппозиторийлердің зауыттык өндірісі.

Суппозиторийлерді илеу, престеу, кұю эдістерімен дайындайды. Өндіріс жагдайында суппозиторийлерді кую эдісімен алады. Суппозиторийлері жасаудың технологиялык схемасы келесі сатылардан тұрады:

1. негізді дайындау

2. дэрілік заттарды негізге енгізу

3. калыптау (кую)

4. стандарттау

5. суппозиторийлерді бөлшектеу және орамдау.

Негізді дайындау. Бу «көйлегі» мен якорлы араластыргышы бар сыйымдылыгы 1000 л тот баспайтын кұрыш реакторға негіздің компоненттерін салады. Алдын-ала «койлекке» бу жіберіп, температураны 60-70°С дейін көтереді. Балкытылган негізді друк фильтрден өткізіп, сыгылган ауа комегімен баска реакторга жібереді, ол жерде суппозиториялык массаны дайындау журеді.

Дэрілік заттарды енгізу. Суда, спиртте немесе майда еритін дәрілік заттарды ерігіштігіне сэйкес еріткіштерде ерітіп, ерітінді-концентрат дайындайды. Дәрілік заттарды ерітуді арнайы ыдыстарда жүргізеді, содан соң ерітінді - концентратты арнайы ыдыска бөз капшыктан сүзеді, сонан соц оларды негізгі реакторга өткізеді. Суда немесе спиртте ерімейтін дэрілік заттарды суппозиториялык негізге суспензия ретінде енгізеді. Ірі кристаллы дэрілік заттарды алдын-ала шарлы диірменде ұнтактап, електен елейді. Дайын унтакты 40-50°С дейінгі жылытылған негіздің бірдей немесе бір жарым мөлшерімен казанда араластырады. Алынган коспаны салкындатып, үш білікті гомогенизатор да унтактайды. Керек болган кезде бул операцияны бірнеше рет кайталайды. Қажетті дисперсті дәрежеде коспа-концентрат алғаннан кейін, оны кабылдагыш аркылы негіздің калган мөлшері бар реакторга жібереді. Қазіргі уакытта Нижний Новгород химиялық-фармацевтік зауытында суспензиялар үшін рогационды-тісті насостар (РЗ-За) колданылады (сурет 60).

РЗ-За кондыргысының жумыс істеу принципі мынада: сыйымдылыгы 100 л бу «көйлегімен» жэне якорлы араластыргышпен жабдыкталган кіші реактор бар. Реактордагы негіздің температурасы 45-48°С. Реактордыц араластыргышын косып, шамалы аз порциялармен унтакты косады.

жерден суппозиторийлер 2 сагатка І0-15°С температурада ауамен үрлеуге кептіргіш шкафка жіберіледі.

Суппозиторийлер колмен айналмалы дискінің үлшыктарына салынады. Осыдан олар горизонтальды итергішпен целлофан ленталар түзген кіретін тесік аркылы итеріліп шыгарылады. Свечаларды үстагыш кабылдап алады, престеуші штамитар оларды жауып, целлофанга орамдайды. Кескіш күрал көмегімен лентага оралган суппозиторийлер 5 данадан кесіледі. Орамдалган суппозиторийлер автоматка беріліп, онда 10 данадан картон кораптарга салынады. Суппозиторийлер кұрғак, 20°С-тан жогары емес температурада, жарыктан коргалган жерде сакталады.

Суппозиторий өндірісінде автоматтандырылган «Хефлигер жэне Карг» (ФРГ) фирмасыныц «Servax-200 S» линиясы колданылады. Ол суппозиторий ондірісініц толык автоматизациясын камтамасыз етеді (сурет 61).

Сурет 60. РЗ-За конлырі ысы

Бұл кезде эрдайым 45-48°С арасындагы біркалыпты температураны үзбей ұстап тұру керек. Насостагы ұнтактауды 40-60 мин. бойына концентраттыц тиісті дисперстігі алынганша жалгастырады. Содан сои күшті турбоараластыргыш жэне бу көйлегі бар сыйымдылыгы 1000 л баска реакторга концентратты жібереді. Ыегіздің калган мөлшері бар үшінші реактордан друк-сүзгіш аркылы температурасы 45-48°С-тагы балкытылган негізді де осы реакторга жібереді. Концентрат дайындалган реакторды жэне насосты негізбен «жуады», бүл коспалар негізгі реакторга жіберіліп, реакторда 45 минут араластыру операциясы жүреді, содан кейін талдауға өткізіп, калыпгауга кіріседі.

Суппозиторийлерді калыптау немесе кұю «Франко-Креспи» (Италия) автоматында жүргізіледі. Автомат үйлестірілген айналатын үш дискілерден тұрады. Екі шеткі дискіде 36 калып, әр қалыпта 12 үллары бар. Қалыптарды салкындату арнайы тоңазыткыш кондыргынын көмегімен жүргізіледі. Ортаңгы диск свечалар бар салкындаган калыптарды кабылдап, кабылдагыш ванналарга итеріп шыгарады.

Суппозиториялык масса реактордан кішкентай бакка келіп, сонан соң насостьщ көмегімен кабылдагыш-дозагорга түседі, оның саны калыптагы ұялардың мөлшеріне тең. Жогары жүріспен насостар массаны кабылдагыш дозаторга сорады, төменгі жүріспен оны калыптың үяларына итеріп шыгарады, сонда үялар дэл толтырылады. Айналмалы дискілер салкыидап, масса салкындайды. Форма белгілі айналым жасап, арнайы тасымалдагыштың көмегімен шеткі дискіден ортадагы дискіге беріледі. Ортадагы дискіде калыптар ашылып, суппозиторийлер итеріліп шыгарылады да, тартпага беріледі. Осы

_{т j£L£}

.1 і! ІЗ-

3 4 5 6 Э

Л! :'.0и

pi.

II—-

(

-а: 3350

Сурет 61. «Scrvax - 200 S» автоматынын күрылысы