ректальді
суппозиторийлер
тік ішекке; вагинальді кынапка;
таякшалар
-
несеп жолына
жэне баска да тар
куыстарга енгізуге арналган.
Суппозиторийлер
түрінде
барлык
фармакологиялык топтардагы дэрілік
заттар колданылады.
Эстетикалык
емес болып
көрінетін
жэне шырышты
кабыктың тітіркену мүмкіндігіне
карамастан, суппозиторийлердіц біркатар
маңызды артыкшылыктары
бар. Ингредиенттердің
көп бөлігі үлкен кан айналымы шеңберіне
түседі; эсердіц
тез
басталуы
мен препараттыц
жылдам сіңірілуі;
ас корыту сөлдерінің
эсерінен ыдырайтын
препараттарды
белгілеу мүмкіндігі; аллергиялык
реакциялар деңгейінің томендеуі;
төзімсіздік немесс жанама эсерлердің
азаю жагдайы; ессіз күйде жаткан
пациенттерге енгізу мүмкіндігі ректальді
енгізу жолдарына айкын артыкшылыктар
береді. Ректальді енгізгенде инфекцияның
түсуі мүмкін
емес, арнайы медициналык
персоналды. дайындаудыц асептикалык
жагдайларын жасаудыц кажеттілігі жок.
Енгізгенде ауыртпауы және жагымсыз
дәмі мсн иісініц бүркелуі де
суппозиторийлердіц артыкшылығын
көрсетеді. Қазіргі уакытта өндірісте
келесі
препараттар шыгарылады:
«Анузол», «Нео-Анузол», «Бетиол».
«Анестезол» суппозиторийлері;
курамында: теофиллин,
новокаин, левомицетин, синтомицин,
апилак, ихтиол бар суппозиторийлер
жэне де «Лютенурин»
вагинальді суппозиторийлері мен
«Димедрол» таякшалары. Суппозиторийлер
номенклатурасы эрдайым толыктырылуда.
Суппозиторийлерді
дайындауда форма
түзгіш заттар
ретінде негіздер
колданылады. Эр
түрлі
елдерде суппозиторий негіздерінің
бірнеше жіктелуі
усынылган.
Біздің
елде
негіздердің келесі жіктелуі усынылады:
липофильді
Б) гидрофильді
синтетикалык
Өндірістік
жагдайда
липофильді негіздерден темендегі
негіздер колданылады:
Какао
майы
(ГФ-Х ст.474
б.)
Зауьптык
майлы
негіз
N 1 жэне N 2
(ФС
- 42 - 836 - 72) Қурамына
кіретін ингредиенттерініц мөлшеріне
байланысты
көрсетілген
негіз екі үлгіде
колданылады. Майлы
негіздің кұрамы: Какао
майы - 30%
«Фритюрлі»
кулинариялык
май - 50 - 60% Парафин - 10-20% Эмульгатор -
Т-25%
Гидрофильді
негіздер катарына келесі негіздер
жатады: 1) желатин
глицеринді
ТАРАУ
XVII. РЕКТАЛЬДЫ
ДӘРІЛІК
ТУРЛЕР.,
СУППОЗИТОРИЙЛЕРДЩ
ЗАУЫТ ЖАГДАЙЫНДА ӨНДІРІСІ.
РЕКТАЛЬДІ ДӘРІ ТҮРЛЕРІНІҢ ЖЕТІЛУ
БОЛАШАҒЫ
Суппозиторийлср
ескі дэрілік түр. Біздіц эрамызга дейін
1550
жылы Эберстің папирусында келтірілген
Египеттегі колданылган
800
түрлі дэрілік түрлердіц жіктемесінде
суппозиторийлер іш жүргізетін дэрі,
эрі гемморойды емдеудс
колданылатын
дәрі ретінде сипатталады.
Гиппократ
(460-377
б.э.д.) өз еңбектерінде элсіздерге және
кішкентай балалардың тік ішегіне
сұйыктыктың кеп мөлшерін енгізуге
мүмкіндік болмаған кезде, свечалар
(шамдар) колдануды үсынган. Ол курамында
анис, мирра,
казы
майы жэне бал бар,
демікпеге
карсы эсер ететін
свечаларды сипапайды.
Мессопатамидің
саз балшык плитасыыда сына жазумен
жазылган свечаларды дайындау жэне
колдану
ережелері табылган.
Бул
іиайыр, дэрілік шөптер
мен майлар коспасынан жасалган свечалар
болатын, оларды колданар алдында кипарис
майымен майлап, іш,
жыныс
мүшелері
жэне т.б. ауруларда колданган.
XVII
гасырдың
медицина
эдебиетінде
пайда болган суппозиторий сөзінің
өзі
«суппонэрэ» - аудармасында «астына
кою», «орнын басу» деген магына
білдіретін
латын
сөзінен
пайда болган. Бул созбсн клизманыц
орнын басатын
іш
-
жүргізуші
шамдарды атаган болар. Клизма
ең ежелгі, дэріні ректальді енгізуші
форма болып табылатыны айкын.
Ежелгі
грециялык
зерттеуші
Плиний мынадай
бір керіністі эцгімейледі:
египтяндар
ибистің
(кус)
нэжісін
тездету
үшін өзініц тумсығымен
суды
тік ішекке енгізгенін байкайды. Қустың
үлгісіне еліктей олар сиыр мүйізініц
кыркылган ұшымен тік ішектеріне теңіз
жэне
тущы
суды жэне де баска
сұйыктыктарды енгізген. Бұл іш жүргізуші
жэне баска да
дэрілік
заттарды
колданудың ең ынгайлы
жэне тиімді
тәсілдерін іздеудегі алгашкы кадамдар
болды. Қазіргі уакытта суппозиторийлер
экстемпоральды
жэне
дайын дәрілер түрінде кец таралып
колдануда.
Суппозиторийлер
болме
температурасында катты жэне дене
температурасында
балқитын
немесе
еритін,
дене куыстарына
енгізугс арналган
дозаланган
дэрілік түр.
Дене
куысының күрылысының ерекшеліктеріне
байланысты суппозигорийлерге
тиісті
сырткы
көрініс
пен
көлем беріледі.
Ректальды, вагинальды жэне таякшалы
суппозиторийлерді
ажыратады. Осы жіктелудсгі
суппозиторийлердің өздерінің
атынан
корініп түргандай.
17.1. Суппозиторийлердің дәрілік түр регінде жалпы сипагтамасы.
