- •«Қазақстандағы тоталитаризм және саяси
- •1. Пәннің мақсаты мен міндеттері. Мәселенің тарихнамасы.
- •2. Саяси жүйені зерттеу методологиясы. «Тоталитаризм», «қуғын-сүргін» (репрессия) ұғымдары.
- •3. Тоталитарлық жүйе: сипаты, ерекшеліктері.
- •Тоталитарлық жүйе түрлері «итальяндық фашизм»
- •«Ұлтшыл – социализм»
- •«Испандық фалангизм»
- •«Темір гвардия»
- •«Жапондық милитаризм»
- •«Чучхе идеологиясы»
- •«Сталиндік режим»
- •4.Сталиндік репрессиялар мен депортациялар.
- •5 Тоталитаризмнің алғы шарттарының жалпы мінездемесі. Тоталитарлық ойлау қисыны.
- •1. Ленин және большевизм: «Апрель тезистерінен» Қазан декреттеріне дейін.
- •2. Большевиктік және басқа да саяси партиялар. Әскери-пролетарлық диктатура
- •3. Заңдық актілер – саяси репрессиялар тарихының дерек көзі
- •2. Коммунистік партияның х съезі (1921 ж. 20 наурыз). Жаңа экономикалық саясатақа өту.
- •3. Рксфр Қылмыстық Кодексінің 58 – бабы.
- •1940-Жылдардың аяғы мен 1950 жылдардың басында да 58-бап күшін жойған жоқ.
- •1. Саяси бюро Ленин өлімінен кейін. «Съезге хат» («Завещание Ленина»).
- •2. И.Сталиннің билік басына келуі.
- •3. Қазақстандағы қоғамдық-саяси ахуал. Ф.Голощекиннің Қазақстанға келуі.
- •1. 1926-1928 Жж. Зиялыларға қарсы қуғын-сүргін шараларының күшеюі.
- •2. «Шахта ісі», «Өнеркәсіп партиясы ісі» және оның Қазақстанға әсері, әр түрлі «саяси ауытқушылыққа» айыптау науқандары: барысы, салдарлары.
- •1. Ф.Голощекиннің «Кіші Қазан» идеясы. Тап күресі мәселесі.
- •2. Қазақстандағы аграрлық реформалар (тәркілеу, ұжымдастыру, ортырықшыландыру): мақсаты, барысы, салдары.
- •3. Шаруаларға қарсы сталиндік репрессия және кулактардың жойылуы.
- •1. Алаш зиялыларының тарихи-мәдени мұраға қосқан үлесі және жаңа жүйенің оған қарсылығы.
- •1. Дәстүрлі мал шаруашылығының күйреуі.
- •2. Аштыққа қарсы күрес және Қазақстандағы жаппай босқыншылықты тоқтатуға тағытталған шаралар.
- •3. Қазақстандағы ауыл шаруашылығын ұжымдастырудың демографиялық салдары.
- •1. Кеңес мемлекетінде жазалау саясатының қалыптасып дамуы.
- •2. Басқа ұлт өкілдерінің қазақ жерлеріне депортациялануы.
- •3. Үлкен террордың басталуы. 1937-1938 жж. Жаппай саяси қуғын-сүргін.
- •1. Сталиндік лагерьлер жүйесінің ұйымдастырылуы.
- •2.Тоталитарлық тәртіптің толық орнауы және соғыстан кейінгі қоғамдық-саяси ахуал.
- •1. Сталинизм идеологиясы және қуғын-сүргін саясаты.
- •2. Сталиннің өлімі. Партияның хх съезі.
- •3. Соғыстан кейінгі Қазақстандағы қоғамдық-саяси өмір.
- •4. Теміртаудағы 1959 жылғы оқиға.
- •2. Ксро ок 1985 ж. Сәуір пленумы және қайта құру.
- •4. Тоталитарлық жүйенің күйреуі.
- •1. Қазақстан – тәуелсіз мемлекет.
- •2. Қазақстан Республикасының қоғамдық-саяси өмірі.
1. Қазақстан – тәуелсіз мемлекет.
Қазақстан Республикасы – тәуелсіздік жолында (1991-2003 жж.) Қазақстан тарихының еліміз 1991 жылы 16 желтоқсанда Мемлекеттік тәуелсіздігін жариялағаннан кейінгі кезеңін «Қазақстан Республикасы – тәуелсіздік жолында» (1991-2004 жж.) деген жалпы тақырыппен алсақ, оны шартты түрде төрт кезеңге бөліп көрсетуге болады.
1. Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздігін жариялануы (1991-1993 жж.)
2. Қазақстан Республикасында тәуелсіздікті орнықтыру қадамдары ( 1993-1995 жж.)
3. Қазақстан дүниежүзілік қауымдастық таныған егеменді ел (1995-1998 жж.)
4. Тәуелсіз Қазақстанның жаңа белесі (1998-2004 жж.)
1991 жылы еліміз тарихынан елеулі орын алар оқиғалар болды:
ҚР тұңғыш Президенті болып Н.Ә.Назарбаев сайлануы;
ҚР мемлекеттік тәуелсіздігі туралы Заңы қабылдануы;
Қазақ ССР-і ҚР джеп өзгертілді;
Семей ядролық сынақ полигонының жабылу туралы бұйрық жарияланды;
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) құрылды;
1991-1995 жылдарға арналған жекешелендіру бағдаламасының І кезеңі басталды.
1991-1993 жылдар ҚР егемендігінің қалыптасу кезеңі болып табылады. Негізгі басым бағыт: елдегі демократиялық процестерді тереңдету әрі дамыту, саяси және экономикалық жүйені жаңарту. ҚР тәуелсіздігі орнықтыру қадамдары (1993-1995 жж.).
Қазақстан Республикасының тәуелсіздік пен егемендік алу еліміздің әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-саяси өмірінде түпкілікті қайта құруларды талап етті. Ішкі саясатты жетілдіру мақсатында мынадай бағыттарға баса назар аударылды:
Ұлттық қауіпсіздік жүйесін қамтамасыз ету және дамыту;
Қоғамдағы ұлтаралық қатынасты реттеу;
Саяси лидерлікті және элитаны қалыптастыру;
Саяси талдау жасаудың кеңестік және басқа әдістерін игеру;
Аймақтық зерттеулер жүргізу;
Партиялық жүйені зерттеу.
Қазақстанда көп партиялықтың қалыптасуының бірінші кезеңі. (1991-1995 жж) Жетпіс жылдық бір партияның және бір партияның және бір коммунистік идеологияның тоталитарлық билеушілігі құлағаннан кейін, республикада Қазқстандық саяси партиялар мен қозғалыстар қалыптаса бастады.
2. Қазақстан Республикасының қоғамдық-саяси өмірі.
1991 жылы Қазақстан егемендік алғаннан бері ғылым мен отандық білім беру саласының жаңа кезеңі басталды. Білім деңгейі, жастардың тәрбиелік мәдениеті, ұлттық интеллектуалдық геноқоры оқып-үйрету мектептерінің әр түрлі деңгейлерінде қалыптастырылғандықтан, білім беру жүйесіне ерекше мән берілді. Реформаларлардың бастапқы кезеңдерінде «білім алу баршының ісі» деген модель негізгі бағыт болды. Жаңа ұлттық білі алудың моделін заңды түрде Қазақстан Республикасының «Білім алу жөнінде» (1992 ж.), «Жоғары білім беру туралы» (1993 ж.) Заңдары қамтамасыз етті. Қазақстан Республикасы бұрынғы КСРО мемлекеттік жүйесінен жоғары оқу орындарының және ғылыми мекемелердің қалыптасқан жүйесін қабылдап алғанымен, олар жалпыодақтық құрылымның бөлшегі болған еді. Сондықтан да білім беру жүйесін реформалау міндетті тұрды.
Қазақстан дүниежүзілік қауымдастық таныған егеменді ел. (1995-1998 жж.) Тәуелсіз Қазақстанның жаңа белесі (1998-2004 жж.) Бұл жылдары еліміз тоталитарлық қоғам салдарларынан мысқалдап арыла отырып, ілгері жылжып келеді.
Негізгі әдебиеттер:
Төлентаева К. Қазақстан тарихы. Оқу құралы. – Алматы: «Зият Пресс», 2006. 168 бет.
Адамбеков Б.К. ХХ ғасырдағы Ресей империясы, Кеңес мемлекеті және ТМД тарихы: Оқу құралы. – Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 2005. -344 бет.
Аяған Б.Ғ., Әбжанов Х.М., Махат Д.А. Қазіргі Қазақстан тарихы: Жоғары оқу орындарының тарихшы емес мамандықтарына (бакалавриат) арналған оқулық / Б.Ғ.Аяғанның жалпы редакциясымен. –Алматы: Раритет, 2010. - 448 бет.
Қазақстан тарихы ежелгі дүниеден бүгінгі күнге дейін: Бес томдық. 3-том. – Алматы: «Атамұра», 2002. -768 бет.
Қазақстан тарихы көне заманнан бүгінге дейін (Очерк): Оқу құралы. – Алматы: Дәуір, 1994. – 446 бет.
Қазақстан тарихы. Көне заманнан бүгінге дейін. Бес томдық. 4-том. - Алматы: «Атамұра», 2010, 752 бет.
Қандық Е.С. Қазақстан тарихы (Кеңес дәуірі және тәуелсіз Қазақстан) Оқулық. –Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір», 2012. -512 бет.
Қазақстан тарихы: Лекциялар курсы. Редакциясын басқарған тарих ғылымдарының докторы, профессор Қ.С. Қаражан. - Алматы: Заң әдебиеті, 2009.
Қазақстан тарихы: Оқулық /Жұмақаева Б.Д. – Алматы, -ТОО «Издательство LЕМ», 2010.
Қазақстан. Фотошежіре. Казахстан. Фотолетопись. Том 1. -Алматы: RUAN, 20057 -128 бет.
Қазақтар, казахи: Тоғыз томдық анықтама. – Алматы, 1998.
Новейшая история Казахстана. Сб. документов и материалов. Т.1 (1917-1939 гг.). Сост. Каражанов К.С., Такенов А.С. -Алматы: Санат, 1998.
Садыков Т.С., Кеңестік тоталитарлық саясат және Қазақстан қасіреті. Оқу құралы. – Алматы: Эверо. 2014.
Қосымша әдебиеттер:
1. Прімбетова Ә.Ө. Қазақ елінің тарихы: Оқу құралы. - Алматы, 2003.
2. Тәтімов М. Қазақ әлемі. - Алматы: Атамұра, 1993.
3. Козыбаев М.К. История и современность. - Алматы, 1991.
4. Қозыбаев М.Қ. Тарих зердесі (Замана асуы). 1-кітап. - Алматы, 1998.
5. Мұхамедов М.Б., Сырымбетұлы Б. Қазақстан тарихы, оқу құралы. – Алматы: «Қарасай», 2009.
6. Голод в Казахской степи. Сб. документов. - Алма-Ата, 1991.
Электрондық оқулықтар мен оқу құралдары тізімі:
1. Өскембаев Қ.С. Қазақстан тарихы (1917-1991 жылдар). Электрондық оқулық. ҚР Әділет министрлігінің Зияткерлік меншік құқығы тізімдегі. № 1511 (2013 жыл 12 қараша).
Интернет көздері:
1.История Казахстана. // http://ru.wikipedia.org/wiki
2. История Казахстана. // http://www. encyclopedia.kz/wiki/
3. История Казахстана, Информация об истории Казахского народа. Исторический очерк о 4. Казахстане. // http://www.kazakhstan.orexca.com/rus/ kazakhstan_history.shtml
5. Культура Казахстана 19 века. // http://www.panasia.ru/main/kazakhstan/culture/1.html
