Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
силлабус по базам данных.doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
393.73 Кб
Скачать

Практикалық сабақтардың мазмұны

Практикалық сабақ 1-2. Реляциялық мәліметтер қорын жобалау. Жобалау кезеңдері.

Жоспар:

  1. Реляциялық мәліметтер қорының моделін құру.

  2. Реляциялық мәліметтер қорындағы негізгі терминдерді кқрсету.

  3. Мәліметтер қорын жобалау кезеңдерін анықтау.

Практикалық сабақ 3-4. Мәліметтер қорымен жұмыс жасауға арналған құрылғылар мен бағдарламалау ортасы.

Жоспар:

Мәліметтер қорымен жұмыс жасауға арналған құрылғыларды анықтау.

МҚ құруда бағдарламалау ортасын қолдану.

Практикалық сабақ 5-6. MS Access реляциялық МҚБЖ және өңдеу құралы. Мәліметтердің анықтамасы және оларды сақтау. Мәліметтерді өңдеу. Мәліметтерді басқару. MS Access өңдеу құралы.

Жоспар:

  1. MS Access ортасында МҚ файлын жасау.

  2. MS Access бағдарламасының негізгі объектілерімен танысу.

  3. MS Access ортасында мәліметтерді өңдеу.

Практикалық сабақ 7-8. МҚБЖ ACCESS ортасы. Кесте шебері көмегімен мәліметтер қорының кестесін өңдеу. Өріс қасиеттерін орнату. Бағанды шебер және SQL-сұранысы көмегімен қалыптастыру.Кестелерді байланыстыру.

Жоспар:

  1. MS Access ортасында мәліметтерді кестеге енгізу.

  2. Өріс қасиеттерін анықтау, өрістің өлшемдерін, форматтарын беру.

  3. Кестелерді байланыстыру, Мәліметтер схемасын сипаттау.

Практикалық сабақ 9-10. МҚБЖ ACCESS ортасы. Кесте шебері көмегімен мәліметтер қорының кестесін өңдеу. Өріс қасиеттерін орнату. Бағанды шебер және SQL-сұранысы көмегімен қалыптастыру.Кестелерді байланыстыру.

Жоспар:

  1. Мәліметтерді сұрыптау, іздеу және електен өткізу әдістері.

  2. Мәліметтерді електен өткізу әдістері, нақты мән және аралық бойынша сүзгілеу.

Практикалық сабақ 11-12. Сұранысты жобалау. Сұраныс конструкторының терезесі. Жазбаларды таңдауда шарттарды орнату. Сұраныста есептеу. Параметрлі, айқасқан сұраныстарды құру, жазбаларды қосуға, өшіруге, жаңартуға сұраныстарды жасау.

Жоспар:

  1. Шебер көмегімен қарапайым сұранысты құру.

  2. Сұранысты өрнектер құру.

Практикалық сабақ 13-14. Сұранысты жобалау. Параметрлі, айқасқан сұраныстарды құру, жазбаларды қосуға, өшіруге , жаңартуға сұраныстарды құру.

Жоспар:

  1. Шартты іздеу сұранысын құру.

  2. Қиылысқан сұраныстар.

  3. Жаңарту сұранысын құру.

Практикалық сабақ 15-16. Пайдаланушылар интерфейсін өңдеу. Форманың бейнелену режимдері. Ленталық, бағанды, диаграммалы, батырмалы формаларды жобалау. Конструктор режимінде форманы өңдеу. Форманы түзету.

Жоспар:

  1. Конструктор режимінде форманы құру.

  2. Форманың түрлерін қолдану.

Практикалық сабақ 17-18. Пайдаланушылар интерфейсін өңдеу. Форманың бейнелену режимдері. Ленталық, бағанды, диаграммалы, батырмалы формаларды жобалау. Конструктор режимінде форманы өңдеу. Форманы түзету.

Жоспар:

  1. Ленталық, бағандық.

  2. Диаграммалы, батырмалы формалар.

Практикалық сабақ 19-20. Есепті құру. Есептерді құру\түзету. Есепте есептеу. Датаны өңдеуде стандартты функцияларды қолдану. Қайталанатын есептерді автоматтандыру.

Жоспар:

  1. Бірбағандық есептерді құру.

  2. Мәліметтері топтасқан есептер.

  3. Есеп конструкторы.

Практикалық сабақ 21-22. ACCESS ортасында макростармен жұмыс жасау.

Мақсаты: ACCESS-те макрокомандаларды қолдану принциптерін үйрену.

Жоспар:

  1. Макрос тұрғызушылар.

  2. Макросты автоматты түрде іске қосу.

Практикалық сабақ 23-24. Delphi ортасында мәліметтер қорын бағдарламалау.

Жоспар:

  1. Псевдонимді және мәліметтер қорының кестесін құру.

  2. TTable, TDatasource, TDBGrid, TDBEdit, TDBNavigator компоненттері.

  3. Кестеге мәліметтерді енгізу.

Практикалық сабақ 25-26. Delphi ортасында мәліметтер қорын бағдарламалау.

Жоспар:

  1. TTable компоненті. Индекстік өрісті құру.

  2. Мәліметтерді сұрыптау.

  3. Мәліметтерді електен өткізу.

Практикалық сабақ 27-28. SQL сұранымдар тілі. SQL тіліндегі функциялар.

Жоспар:

  1. SQL тіліндегі жаңа кестені құру.

  2. Кестенің құрылымын өзгерту және жою операторлары.

Практикалық сабақ 29-30. SQL сұранымдар тілі. SQL тіліндегі функциялар.

Жоспар:

  1. SQL тіліндегі кестеге мәліметті енгізу, өзгерту және жою

  2. операторлары.

  3. SQL тіліндегі функциялар.

КҮНДІЗГІ ОҚУ БӨЛІМІНІҢ СТУДЕНТТЕРІНЕ АРНАЛҒАН

ӨЗІНДІК ЖҰМЫСТАР (СОӨЖ, СӨЖ)

Тақырыптың аты

Сағат

саны

Әдебиет

Бақылау түрі

Тапсыру мерзімі, апта

СӨЖ

СОӨЖ

1

Мәліметтер қорының типтері және модельдері.

2

2

[1] б 423-437, [2] б 5-12.

Тестілеу

2

2

Жергілікті, қашықтықтағы мәліметтер қоры

2

2

[1] б 423-437, [2] б 5-12.

Конспект жазу

3

3

SQL тілі және мәліметтер қорының қауіпсіздігі.

2

2

[1] б 467-488, [2] б 111-116, [3] б 97.

Тұсау кесерді қорғау

4

4

SQL тілі. INSERT, DELETE, UPDATE операторлары.

2

2

[1] б 467-488, [2] б 111-116, [3] б 97.

Рефераттарды тұсау кесер арқылы көрсету

5,6

5

SQL тілі. SELECT операторы.

2

2

[1] б 467-488, [2] б 111-116, [3] б 97.

6

Delphi ортасында мәліметтер қорын бағдарламалау.

2

2

[1] б 467-488, [2] б 111-116, [3] б 97.

Тұсау кесерді қорғау

7

7

Мәліметтер қоры құрылымын өңдеу

Мәліметтер қорының логикалық құрылымын жобалау. Мәліметтер схемасын сипаттау.

2

2

[1] б 467-488, [2] б 111-116, [3] б 97.

ӨЖ орындау

8

8

Шебер арқылы кесте құру

Кесте режимінде шебер көмегімен кесте құру. Өрістердің қасиеттерін және енгізу маскасын анықтау.

3

3

[1] б 467-488, [2] б 111-116, [3] б 97.

ӨЖ орындау

8

9

Мәліметтерді сұрыптау, іздеу және електен өткізу әдістері.

3

3

[1] б 467-488, [2] б 111-116, [3] б 97.

ӨЖ орындау

9

10

Мәліметтерді електен өткізу әдістері, нақты мән және аралық бойынша фильтрлеу

3

3

[1] б 467-488, [2] б 142-175, [3] б 218-222.

ӨЖ орындау

10

11

Байланысқан кестелерді қосымшаларда қолдану.

3

3

[1] б 467-488, [2] б 242-253, [3] б 246-267.

ӨЖ орындау

11

12

SQL сұранымдар тілі. Қарапайым және күрделі сұраныстарды құру.

5

5

[1] б 467-488, [2] б 242-253, [3] б 246-267.

ӨЖ орындау

12

13

Delphi ортасында мәліметтер қорын бағдарламалау.

Delphi-де мәліметтер қорының кестесін құру.

Delphi-де мәліметтер қорының индекстерімен жұмыс істеу.

5

5

[1] б 467-488, [2] б 5-12, [3] б 10-24.

ӨЖ орындау

13

14

Delphi-де мәліметтер қорынан жазбаларды іздеу әдістері

5

5

[1] б 467-488, [2] б 242-253, [3] б 246-267.

ӨЖ орындау

14

15

Delphi-де есеп беруді ұйымдастыру. QReport бетінің компоненттері.

4

4

[1] б 467-488, [2] б 5-12, [3] б 10-24.

ӨЖ орындау

15

Барлығы

45

45

СОӨЖ, СӨЖ тапсырмалары.

1

1. «Студенттер», «Бағалар», «Пәндер» кестелерінен тұратын «Студенттер үлгірімі» мәліметтер қорын жасаңыз. «Студенттер» кестесі: код (кілттік өріс), фамилия, аты жөні, туған күні, курс, мамандығы, фотосуреті) өрістерінен тұру қажет; «Пәндер» кестесі: код (кілттік өріс), пәннің атауы өрістерінен тұру қажет; «Бағалар» кестесі: студенттің коды, пәннің коды (баға қойылатын),баға өрістерінен тұру қажет.

  1. «Бағалар» кестесінен «Студенттер» және «Пәндер» кестесінен мәндерді ауыстыруды жүзеге асырыңыз.

  2. Студенттің фамилиясын, мамандығын, оқитын пәнін, пәнінің бағасын көрсетуге мүмкіндік беретін сұраныс жасаңыз.

  3. Барлық пәндер бойынша студенттің орташа бағасын есептейтін сұраныс жасаңыз.

  4. «Студенттің коды», «Фамилиясы», «Аты жөні», «Пәннің атауы», «Баға» «Орташа баға» өрістерінен тұратын «Студенттер үлгірімі» атты формасын жасаңыз. Форма негізінде есеп беруді жаса.

2

1. «Студенттер», «Бағалар», «Пәндер» кестелерінен тұратын «Студенттер үлгірімі» мәліметтер қорын жасаңыз. «Студенттер» кестесі: код (кілттік өріс), фамилия, аты жөні, туған күні, курс, мамандығы, стипендия) өрістерінен тұру қажет; «Пәндер» кестесі: код (кілттік өріс), пәннің атауы өрістерінен тұру қажет; «Бағалар» кестесі: студенттің коды, пәннің коды (баға қойылатын),баға өрістерінен тұру қажет.

  1. «Бағалар» кестесінен «Студенттер» және «Пәндер» кестесінен мәндерді ауыстыруды жүзеге асырыңыз.

  2. «Бағалар» кестесіне жаңа мәліметтерді енгізуге мүмкіндік беретін форма жасаңыз. Формада «Студенттер» кестесінен студентті, «Пәндер» кестесінен пәнді таңдап алу өрісі, бағаны енгізу өрісі, форма жазуларын шебер (мастер) көмегімен басқаратын батырмалар (жазуды қосу, жою және т.б.). Осы форманы негізге ала отырып есепберу жасаңыз.

  3. «Үлгірім» деген атпен батырмалы форма жасаңыз, оған кестелер, сұраныстар және есепберулерді қосыңыз.

3

1. «Студенттер», «Бағалар», «Пәндер» деген кестелерден тұратын «Студенттердің үлгірімі» деген мәліметтер қорын жасаңыз. «Студенттер» кестесі: код (кілттік өріс), тегі, аты, туған күні, курс, мамандығы) өрістерінен тұру қажет; «Пәндер» кестесі: код (кілттік өріс), пәннің атауы өрістерінен тұру қажет; «Бағалар» кестесі: студенттің коды, пәннің коды (баға қойылатын),баға өрістерінен тұру қажет.

  1. «Бағалар» кестесінен «Студенттер» кестесінен мәндерді ауыстыруды жүзеге асырыңыз.

  2. Студенттердің барлық пәндері бойынша балдарының орташасын есептейтін сұраныс жасаңыз. Тек балдарының қосындысы 20 дан артық студенттердің аты жөндерін ғана енгізіңіз.

  3. «Студенттер», «Пәндер» кестелерін негізінде бір баған түріндегі форма жасаңыз. Форма кестелерге жазуларды енгізуге, оларды қарауға, іздеуге, өңдеуге, жоюға мүмкіндік беретін болуы керек.

  4. Студенттердің нақты пәндері бойынша ақпарат құрастыруға болатын «Пәндер бойынша бағалар» деген сұраныс жасаңыз. Осы сұраныс негізінде есепберу құрыңыз.

4

1. «Студенттер», «Бағалар», «Пәндер» кестелерінен құралған «Студенттер үлгірімі» тақырыбында мәліметтер қорын құрыңыз. «Студенттер» кестесінде студенттің жеке мәліметтері болуы керек (код ( кілттік сөз), тегі, аты, туылған күні, мамандығы). «Пәндер» кестесі келесі жолдардан тұрады: код( кілттік сөз), пәннің атаулары. «Бағалар» кестесінде: студенттің коды, пәннің коды (оған қойылатын бағалар арқылы), бағасы. Орындатыңдар мағынаны түрлендіріңдер «Бағалардан» «Студенттер» және «Пәндерден»

  1. «Студенттер», «Бағалар», «Пәндер» кестелері негізінде жоба құрыңдар.

  2. Жобаның ашылу макросын құрыңыз және оған мәлімет енгізіңіз.

  3. Барлық пәндерден студенттің ұпайды есептейтін сұраныс жасаңыз. Сұраныс негізінде есеп беруді құрыңыз. ( бағалар үлгісіндегідей)

  4. «Бағалар аралығына» сұраныс құрыңыз. Сол студенттерге байланысты мәлімет құрастырушы, диапазонда берілген бағаларға. Сұраныстың қорытындысын ленталық түрде көрсетіңіз.

5

1. «Тауар», «Тапсырыс», «Тапсырылды» кестелерінен тұратын «Дүкендегі сауда» тақырыбына мәліметтер қорын құрастырыңдар. «Тауар» кестесінің құрамына: тауардың коды ( кілттік өріс), тауардың атауы, сатып алу бағасы, сату бағасы. Сатылу бағасы сұраныс көмегімен есептелінеді және 15%-ға сатып алу бағасымен өсіріледі ( сатылу бағасына, жаңарту өрісіне сұраныс). «Тапсарыс» кестесіне сұраныс номері ( яғни сұраныс коды кілттік өріс), сатып алушы, сұраныс күні, сұраныс соммасы. «Тапсырылды» кестесіне сұраныс коды, тауар коды, тауар саны.

  1. Тапсырыс соммасын есептеп шығаратын, «Тапсырыс соммасы» кестесіне сұраныс жасаңдар. Әрбір сатып алушы бірнеше тауар алатынын ескеру қажет.

  2. «Тапсырыс соммасы» кестесі негізінде есеп жасаңдар.

  3. «Тауар», «Тапсырыс», «Тапсырылды» кестелері негізінде формалар құрыңдар.

  4. Формалардың ашылу макросы және қосымша мәліметтер құрыңдар.

  5. «Дүкен» кестесіне өтініш, есеп, макростар және формаларды қосып батырмалы форма құрыңдар.

6

1. «Тауар», «Тапсырыс», «Тапсырылды» кестелерінен тұратын «Дүкендегі сауда» тақырыбына мәліметтер қорын құрастырыңдар. «Тауар» кестесінің құрамына: тауардың коды ( кілттік өріс), тауардың атауы, сатып алу бағасы, сату бағасы. Сатылу бағасы сұраныс көмегімен есептелінеді және 15%-ға сатып алу бағасымен өсіріледі ( сатылу бағасына, жаңарту өрісіне сұраныс). «Тапсарыс» кестесіне сұраныс номері ( яғни сұраныс коды кілттік өріс), сатып алушы, сұраныс күні, сұраныс соммасы. «Тапсырылды» кестесіне сұраныс коды, тауар коды, тауар саны.

  1. Сатып алу бағасын 15%-ға артық, сату бағасын есептеңіз (сатылу бағасына, жаңарту өрісіне сұраныс).

  2. Тапсырыс соммасын есептеп шығаратын, «Тапсырыс соммасы» кестесіне сұраныс жасаңдар. Әрбір сатып алушы бірнеше тауар алатынын ескеру қажет.

  3. Тапсырыс көлемі 1000 соммадан астам болатын сұраныстарды ескере отырып кестеге қосу қажет.

  4. «Тапырыс соммасы» кестесі негізінде есеп жасаңдар.

  5. «Тауар», «Тапсырыс», «Тапсырылды» кестелері негізінде формалар құрыңдар.

7

1. Базалық мәлімет құрыңыз. «Дүкендегі сауда», кестеде келесі мазмұны берілген «Зат», «Тапсырыс», «Тапсырылды». Кестеде «Зат» келесі мәлімет берілген: заттың коды , заттың атауы, заттың бағасы, сату бағасы. Сату бағасы сұраныс бойынша анықталады, және оны 15% сатып алу бағасынан жоғарлатады. Кестеде «Тапсырыс» келесі аймақты анықтайды: тапсырыстың нөмірі (яғни оның коды (кілттік сөз),сатып алушы, тапсырыстың күні, тапсырыстың соммасы. Кесте «Тапсырылды» келесі мәліметтерді қолданады:тапсырыстың коды, тапсырылған заттың, заттың коды, заттың мөлшері.

  1. Сұраныс кестесін құрыңыз «Тапсырыстың соммасы», сомманы анықтаушы, тапсырыс берілген затқа, сатып алушы бірнеше зат сатып алуы мүмкін екенін ескеру керек. Аймақтың жаңартуына сұраныс беріңіз «Тапсырыстың соммасы» кестесінде «Тапсырыс», құрылған кестенің негізінде «Тапсырыстың соммасы».

  2. Сұраныстың нәтижесі бойынша есеп беріңіз.

  3. Батырмалық форма құрыңыз «Сауда», оны кестеге кіргізіп, сұраныс, есеп беріңіз.

  4. Макрос құрыңыз, оны жіберген кезде базалық мәлімет автоматты түрде жималану керек және ол экранның төмен сол жағына орналасу керек, батырмалық форма ашылу үшін.

8

1. «Кеңсе тауарлар дүкені» базалық мәлімет құрыңыз, келесі кесте бойынша: «тауарлар тобы» (мысалы, қалам, қарындаш, дәптерлер, папкалар және т.б.), «Тауар» (тауар атауы, бірлік бағасы, тауар тобы, қойылған күні).

  1. SQL сұраныстар бланкы бойынша «Тауар тобы» кестесінен «Тауар» кестесіне ауыстыруды жүзеге асырыңыз HTML гипермәтіндік белгілеу тілі және FrontPage қосымшасының мүмкіндігі туралы түсінігін кеңейту..

  2. Сұраныс жасаңыз, анықталған интервалдың күнін, қолданушының интервалға түсуін. Сұраныстың көмегімен әр тауар соммасының қорытындысын жасаңыз. Қорытындыда нәтижесін жазыңыз.

«Дүкен» батырмалы форма құрыңыз,және оны кестеге сұраныс, қорытынды, нәтиже кірістіріңіз. Макрос құрыңыз, оны қолданған кезде, базалық терезе автоматты түрде экранның сол жақ бұрышына жималану керек, содан кейін батырмалы форма ашылу керек.

9

1. «Азық-түлік дүкені» базалық мәлімет құрыңыз,келесі кестеден тұратындай «Тауарлар тобы» (мысалы,нан,сүт,қаймақ,ет,шұжық,кәмпит және т.б.), «Тауар» тауар атауы,құны,өлшеу бірлігі,тауар тобы, күні. «Тауар» және «Тауарлар тобы» туралы түсінігін SQL сұраныс бланкына жазыңыз.

  1. «М-нан» «Т-ға дейінгі» әріптерден басталатын аты-жөні туралы сұраныс құрыңыз.Сұраныс нәтижесін «бағанада» көрсетіңіз.

  2. Тауар атауын алфавиттік түрінде,олардың бағасы туралы сұраныс құрыңыз.Сұраныс нәтижесін ленталық есебінде көрсетіңіз.

  3. «Азық-түлік дүкені» кестеге кірістіріп,батырмалы форма құрыңыз.

4. Макрос құрыңыз,оны қолданған кезде,базалық терезе автоматты түрде экранның сол жақ бұрышына жималану керек,содан кейін батырмалы форма ашылу керек.

10

1. «Азық-түлік дүкені» базалық мәлімет құрыңыз,келесі кестеден тұратындай «Тауарлар тобы» (мысалы,нан,сүт,қаймақ,ет,шұжық,кәмпит және т.б.), «Тауар» тауар атауы,құны,өлшеу бірлігі,тауар тобы,күні. «Тауар» және «Тауарлар тобы» туралы түсінігін SQL сұраныс бланкына жазыңыз.

  1. «М-нан» «Т-ға дейінгі» әріптерден басталатын аты-жөні туралы сұраныс құрыңыз.Сұраныс нәтижесін «бағанада» көрсетіңіз.

  2. Тауар атауын алфавиттік түрінде,олардың бағасы туралы сұраныс құрыңыз.Сұраныс нәтижесін ленталық есебінде көрсетіңіз.

  3. «Азық-түлік дүкені» кестеге кірістіріп,батырмалы форма құрыңыз.

  4. Макрос құрыңыз,оны қолданған кезде,базалық терезе автоматты түрде экранның сол жақ бұрышына жималану керек,содан кейін батырмалы форма ашылу керек.

11

1. «Азық-түлік дүкені» базалық мәлімет құрыңыз,келесі кестеден тұратындай «Тауарлар тобы» (мысалы,нан,сүт,қаймақ,ет,шұжық,кәмпит және т.б.), «Тауар» тауар атауы,құны,өлшеу бірлігі,тауар тобы,күні. «Тауар» және «Тауарлар тобы» туралы түсінігін SQL сұраныс бланкына жазыңыз.

  1. «М-нан» «Т-ға дейінгі» әріптерден басталатын аты-жөні туралы сұраныс құрыңыз.Сұраныс нәтижесін «бағанада» көрсетіңіз.

  2. Тауар атауын алфавиттік түрінде,олардың бағасы туралы сұраныс құрыңыз.Сұраныс нәтижесін ленталық есебінде көрсетіңіз.

  3. «Азық-түлік дүкені» кестеге кірістіріп,батырмалы форма құрыңыз.

12

1. «Азық-түлік дүкені» базалық мәлімет құрыңыз,келесі кестеден тұратындай «Тауарлар тобы» (мысалы,нан,сүт,қаймақ,ет,шұжық,кәмпит және т.б.), «Тауар» тауар атауы,құны,өлшеу бірлігі,тауар тобы,күні. «Тауар» және «Тауарлар тобы» туралы түсінігін SQL сұраныс бланкына жазыңыз.

  1. «М-нан» «Т-ға дейінгі» әріптерден басталатын аты-жөні туралы сұраныс құрыңыз.Сұраныс нәтижесін «бағанада» көрсетіңіз.

  2. Тауар атауын алфавиттік түрінде,олардың бағасы туралы сұраныс құрыңыз.Сұраныс нәтижесін ленталық есебінде көрсетіңіз.

  3. «Азық-түлік дүкені» кестеге кірістіріп,батырмалы форма құрыңыз.

13

1. «Дүкен» мәліметтер қорын табыңыздар, келесі құрылған кесте бойынша:<<Топ тавары»(мысалы,блуска,юбка,костьюм,шуба,шалбар және т.б.),”Товар”«Товар» (өлшем бағасы,топтық тавар,қойылған ай-күні).

  1. SQL бланк сұраныс көмегімен берілген таблица «Тауар» және «Топ тавары».

  2. Максимальна баға беру сұранысын құрыңыз.

  3. Тауардың кему бағасын және бағасының сұрыпталу кестесін құрыңыз.

  4. Тауардың берілген диапозалық кему бағасы және берілген қортынды типі.

14

1. Mәліметтер қорында «Кітаптар дүкенін» жасаңыздар. Мәліметтер қорының кестесі: «Әдебиет жанры», «Кітаптар фонды», «Сатылымдар». «Кітаптар фонды» кестесі: кітаптар коды (кілттік өріс), атаулар, заттың құны, сатылым құны, жанр коды өрістерін қамтиды. Сатылымдар құны сұраныс көмегімен есептелінеді және заттың құны 8%-ке ұлғаяды (сату құны өрісін жаңаруға сұраныс). «Әдебиет жанры» кестесінен «Кітаптар фонды» кестесіне түрлендіруді іске асырыңыздар. «Әдебиет жанры» кестесі: жанр коды (кілттік өріс), жанр атауы өрістерін қамтиды. «Сатылымдар» кестесі келесі ақпараттарды қамтиды: сатылған кітаптар кодын, сатылым уақытын.

  1. Белгілі әріппен басталатын кітаптар жайлы барлық жазуды іздеуге мүмкіндік беретін (мысалы, «С» - «Сказки» жанры басталатын «С» әрпін нұсқағанда кітаптар көрінеді) сұраныс құрыңыздар.

  2. Сұраныс құрыңыздар және оны бағынушы формада көрсетіңіздер. Сұранысқа кітаптар атауы, жанр атауы, сатылым уақыты, сатылым құны өрістерін қосыңыздар. Сұраныс нәтижесінде есеп беруді құрыңыздар.

  3. Кесте, сұраныс, есеп беру және форма қосу арқылы «Кітаптар» батырмалы формасын құрыңыздар.

15

1. Келесі кестелерді: «Сатылған дәрілер», «Дәрі түрлері», «Сатушыларды» енгізе отырып «Денсаулық» дәріханасы мәліметтер қорын құрыңыздар. «Сатушылар» кестесінде фирма қызметкерлерінің жеке мәліметтері көрсетіледі (код, (кілттік өріс), тегі, аты, туған жылы). «Дәрі түрлері» кестесінінің өрісінде код, түр атауы көрсетіледі. «Сатылған дәрілер» кестесінде келесі мәліметтер көрсетіледі: код (кілттік өріс), дәрі атауы, дәрі түрінің коды, бағасы, дәріні сатушының коды. Кестені толтырарда әрбір сатушы бірнеше дәрі сатуы мүмкін екендігі ескерілуі қажет.

  1. Қызметкердің сатылған дәрінің қосындысы есептелген сұраныс құрыңыздар. Сұраныстың нәтижесін ленталық тип формасында көрсетіңдер.

  2. Тек қана сатылымның қосындысы 1000-нан асқанын көрсететін сатушылардың сұранысын құрыңыздар. Сұраныс негізінде «Сатушылар» есеп беруін жасаңыздар.

  3. «Сатылған дәрілер», «Дәрі түрлері», «Сатушылар», сұраныс, форма және есеп беру кестелерінде батырма сілтемесін енгізе отырып, «Дәріхана» батырмалы формасын құрыңыздар.

16

1. «ҚМПИ студенттері», «Факультет», «Мамандық» кестелерін енгізе отырып, мәліметтер қорын құрыңыздар. «Мамандық» кестесіне код (кілттік өріс), атау кіреді. «Факультет» кестесіне код (кілттік өріс), факультет атауы кіреді. «Студенттер» кестесінде: студенттер туралы жеке мәліметтер, код(кілттік өріс), аты, тегі, әкесінің аты, туған жылы, бала көпбалалы отбасынан болып табыла ма (логикалық тип өрісі), оқитын мамандығының коды, оқитын факультетінің коды, курсы көрсетіледі. Әр кестені жазумен толтырыңыздар.

  1. SQL сұраныс бланкісінің көмегімен «Факультет», «Мамандық» кестесінен «Студенттер» кестесіне ауыстырымдық мағынасын көрсетіңіздер.

  2. Белгілі бір уақыт аралығына сәйкес келетін студенттердің туған жылдарын көрсететін сұраныс жасаңыздар.

  3. Бағыныңқылы формада көрсетіп сұраныс жасаңыздар. . Сұраныста студенттің тегін, туған жылын, көпбалалы отбасына жататындығын, оқитын факультетін, мамандығын көрсетіндер.

  4. Сұраныс негізінде есеп беруді құрыңыздар.

Қосымша №17

1. Мәліметтер қорын жасаңыз,онда «Студенттер», «Факультет», «Мамандық» кестелері болуы керек. «Мамандық» кестесі:код (кілттік өріс),атаулар өрісін қамтиды. «Факультет» кестесі: код(кілттік өріс),факультет атауларын қамтиды. «Студент» кестесінде міндетті турде студенттің жеке мәліметтері:код( кілттік өріс), тегі, аты, әкесінің аты, туған жылы, ол көп балалы жанұяның баласы болып табылама (логикалық өріс типі), мамандық коды(оқу бойынша),факультет коды(оқу бойынша),курсы болуы керек.Әр кестені бес көшірімнен толтырыңыз.

  1. «Мамандық», «Факультет» кестелерінен «Студенттер» кестесінің мағынасына түрлендіруді іске асырыңыз.

  2. Көрсетіп тұрған студенттердің туған жылы белгілі бір арақашықтыққа түсетін қолданушымен ұсынылатын сұраныс жасаңыз. Сұраныс қорытындысын ленталы типтегі формада көрсетіңіз.

  3. Тек көп балалы жанұяның қатарына жататын студенттерге сұраныс жасаңыз.

  4. Сұраныс негізінде есепберу құрыңыз.

18

1. «Еңбекақы» жобасына мәліметтер қорын жасаңыз, онда «Мұғалімдер», «Қызметі» кестелері болуы керек. «Қызмет» кестесінде тиісті жалақы тізімдері:код (кілттік өріс),атаулар, жалақы өрісін қамтиды. «Мұғалімдер» кестесінде міндетті турде мектеп мұғалімдерінің жеке мәліметтері:код( кілттік өріс), тегі, аты, әкесінің аты, туған жылы, балаларының саны, қызмет коды болуы керек.

  1. «Мұғалімдер» кестесіне қызмет тізімінің түрлендіруін іске асырыңыз..

  2. Келесі мәліметтерді қолдана :қызметкердің тегі, ақы, зейнеткерлікке бөлінген, әлеуметтік салық,балаларға арналған қосымша ақы,барлығы, «Есептеу» кестесіне үстеме сұраныс жасаңыздар.

  3. Келесі алгоритм бойынша жалақыны есептейтін жаңарту сұранысын құрыңыз:1 сұраныс: зейнеткерлік есептеу, зейнеткерлікке бөлінген кесімді ақыдан 15%-ін құрайды; 2 сұраныс: әлеуметтікке бөлінгенін есептеу,әлеуметтік салық кесімді ақыдан 1%-ін құрайды; 3 сұраныс: балаларға арналған қосымша ақы әр балаға 2000 теңгеден келеді; 4 сұраныс:өріс мағынасы «Есептеу» кестесінде (яғни, жалпы еңбекақы) мына формула арқылы есептелінеді: кесімді ақы+балаларға арналған қосымша ақы-зейнеткерлікке бөлінген ақы-әлеуметтік салық.

  4. «Есептеу» сұраныс негізінде есепберу құрыңыз

19

1. Тұқым сатумен айналысатын «Калина» фирмасына мәліметтер қорын құрастырыңыз. Фирманың қолданушылары ауылшаруашылық кәсіпорындар, жекеменшік ұйымдар, мемлекеттік мекемелер, жеке тұлғалар және т.б. Мәліметтер қорында 3 кесте болуы керек: «Тапсырыстар» (тапсырыс номері, қолданушының коды, тауар коды, жеткізу уақыты мен мөлшері); «Қолданушылар» (қолданушының коды, қолданушының атауы, қолданушының мекен-жайы); «Тауарлар» (тауар коды, тауардың аты, тауар бағасы). «Тапсырыстар» кестесінен тапсырыс туралы нақты ақпарат алуға болады, есепті жүргізу және фирманың қызметін талдауға болады.

  1. Тапсырыстардың мәліметін кіргізу мен өзгертуге «Тапсырыстарды қабылдау» формасын құрастырыңыз.

  2. «Тауар» кестесінен жазбаларды кіргізу, өзгерту, іздестіру, қарауға және өшіруге болатын «Есеп жүргізу» формасын құрастырыңыз.

  3. Келесі өрістерді:тапсырыс номері, қолданушының атауы, қолданушының мекен-жайы, тауар аты, тауар бағасы, жеткізу уақыты, мөлшерін қамтитын қарапайым сұраныс жасаңыз.

  4. Қалауынша сұраныс жасаңыз,онда мына өрістерді:өнім коды,тауар бағасы, тауар аты және есептелетін өріс – тауардың жалпы бағасын көрсетіңіздер.

  5. Үш кестеден ақпарат жиынтығын қосып, өрістерден бір-бірлеп қорытындысы орындалатын «Тапсырыстар бойынша» есеп беру жасаңыздар

20

1. «Телефон анықтамасы» мәліметтер қорын құрыңыз, оған абоненттің тегі, аты-жөні, адресі және категориясы бар телефон тізімі қосамыз. Телефон анықтамасы кестелерден тұруы керек: «ТЕЛЕФОН ТІЗІМІ» (номері, абонент аты, адресі, категория коды) және «КАТЕГОРИЯ» (категория коды, категория атауы).

  1. Өзгертуге, іздеуге, қарауға және өшіруге арналған кестеден «Телефон тізімін» жазып, енгізуге арналған «Анықтама» бағыныңқы формасын құрыңыз.

  2. Ақпаратты нақты тегі бойынша құрастыратын, «Тегі бойынша іздеу» сұранысын құрыңыз

  3. Ақпаратты нақты телефоны бойынша құрастыратын «Телефоны бойынша іздеу» сұранысын құрамыз..

  4. Сұраныс қорытындыс бойынша «Тегі бойынша іздеу», «Телефон бойынша іздеу» есеп берулер құрамыз.

  5. кестелер, сұраныстар, есеп беру және макростар кірістіру арқылы «Телефондар» батырмалық формасын құрыңыз.

КУРСТЫҚ ЖҰМЫС ТАҚЫРЫПТАРЫНЫҢ ТІЗІМІ

1.

Студенттер емханасы туралы мәліметтер қорын құру.

2.

Компьютерлік кластағы оқу процесін ұйымдастыру.

3.

Кітапханашының жұмыс орнын автоматтандыру.

4.

«Кадрлар бөлімі» мәліметтер қорын құру.

5.

«Информатика» мамандығының пәндер қорын құру.

6.

Ақша айырбастау орталығының мәліметтер қорын құру.

7.

«Ұлан» мәліметтер қорын жобалау және құру.

8.

«Автопарк» мәліметтер қорын құру.

9.

«АТС» мәліметтер қорын құру.

10.

«Әсемдік салоны» мәліметтер қорын құру.

11.

Сумен қамтамасыз ету мекемесінің мәліметтер қорын құру.

12.

Жалақыны есептеу жұмысын автоматтандыру.

13.

«Эстрада жұлдыздары» мәліметтер қорын құру.

14.

«Теміржол кассасы» мәліметтер қорын құру.

15.

«Аэропорт» мәліметтер қорын құру.

16.

«Жылжымайтын мүлік агенттігі» мәліметтер қорын құру.

17.

«Ұялы телефон» мәліметтер қорын құру.

18.

Қазақстан футбол лигасының мәліметер қорын құру.

19.

«Халық санағы» мәліметтер қорын құру.

20.

«Әуендер жинағы» мәліметтер қорын құру

21.

Қонақ үй администраторы мәліметтер қорын құру

22.

Электронды аспаздық кітабы мәліметтер қорын құру

23.

«Компьютер дүкені» мәліметтер қорын құру

24.

«Автотұрақ» мәліметтер қорын құру

СТУДЕНТЕРДІҢ БІЛІМІН БАҚЫЛАУ ТҮРЛЕРІ

№ 1 аралық бақылау - коллоквиум (6-7 апта)

  1. Мәліметтер қоры (МҚ) туралы түсінік. Мәліметтер қоры концепциясы.

  1. Мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ) және оның негізгі компоненттері.

  2. Қазіргі МҚБЖ.

  1. Мәліметтер қорының типтері және модельдері.

  2. Мәліметер қорының анықтамасы.

  3. Ақпарат және мәліметтер қоры.

  4. Мәліметтер қорының модельдері: иерархиялық, желілік, реляциялық, постреляциялық,

  5. Көпөлшемді.

  1. Реляциялық мәліметтер қорының негізгі концепциялары.

  2. Қатынастар.

  3. Реляциялық алгебра.

  1. Қатынастарды байланыстыру және олардың негізгі түрлері.

  2. Кілттік өрістерді анықтау.

  1. Бірқалыпты формалар әдісі. Моделдің физикалық сиаттауы.

  1. Реляциялық мәліметтер қорын жобалау. Жобалау кезеңдері.

  1. Мәліметтер қорымен жұмыс жасауға арналған құрылғылар мен бағдарламалау ортасы.

№ 2 аралық бақылау - коллоквиум (13-14 апта)

  1. MS Access реляциялық МҚБЖ: мәліметтердің анықтамасы және оны сақтау.

  2. MS Access реляциялық МҚБЖ: мәліметтерді өңдеу.

  3. MS Access реляциялық МҚБЖ: мәліметтерді басқару.

  4. SQL сұраныс тілінің құрылымы.

  5. SQL арқылы мәліметтер қорын басқару: операторлар құрылымыжәне тілдің негізгі элементтері.

  6. Фильтрлер, фильтрлер түрлері.

  7. Сұраныс, Сұраныс түрлері.

  8. Формалар, формалар түрлері. Конструктор режимінде форманы өңдеу. Форманы өңдеу.

  9. Есептер, есептер түрлері. Есепті құру, есепте есептеу.

  10. Сұранысты жоспарлау: таңдауға сұранысты құру.

  11. Сұранысты жоспарлау: параметрлі, айқасқан сұраныстарды құру.

  12. Сұранысты жоспарлау: мәліметтерді қосуға, өшіруге сұранысты құру.

  13. Сұранысты жоспарлау: жазбаларды жаңартуға сұранысты құру.

  14. Форманы бейнелеу режимдері. Ленталық, бір бағандық формаларды жобалау.

  15. Форманы бейнелеу режимдері. Диаграммалық, батырмалық формаларды жобалау.

  16. Макростарды құру\түзету.

  17. Delphi ортасында мәліметтер қорын бағдарламалау.

  18. SQL сұранымдар тілі. SQL тіліндегі функциялар

Қорытынды бақылауға дайындалу сұрақтары

  1. Мәліметтер қоры (МҚ) туралы түсінік. Мәліметтер қоры концепциясы.

  1. Мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ) және оның негізгі компоненттері.

  2. Қазіргі МҚБЖ.

  1. Мәліметтер қорының типтері және модельдері.

  2. Мәліметер қорының анықтамасы.

  3. Ақпарат және мәліметтер қоры.

  4. Мәліметтер қорының модельдері: иерархиялық, желілік, реляциялық, постреляциялық,

  5. Көпөлшемді.

  1. Реляциялық мәліметтер қорының негізгі концепциялары.

  2. Қатынастар.

  3. Реляциялық алгебра.

  1. Қатынастарды байланыстыру және олардың негізгі түрлері.

  2. Кілттік өрістерді анықтау.

  1. Бірқалыпты формалар әдісі. Моделдің физикалық сиаттауы.

  1. Реляциялық мәліметтер қорын жобалау. Жобалау кезеңдері.

  1. Мәліметтер қорымен жұмыс жасауға арналған құрылғылар мен бағдарламалау ортасы.

  1. MS Access реляциялық МҚБЖ: мәліметтердің анықтамасы және оны сақтау.

  1. MS Access реляциялық МҚБЖ: мәліметтерді өңдеу.

  1. MS Access реляциялық МҚБЖ: мәліметтерді басқару.

  1. SQL сұраныс тілінің құрылымы.

  1. SQL арқылы мәліметтер қорын басқару: операторлар құрылымыжәне тілдің негізгі элементтері.

  1. Фильтрлер, фильтрлер түрлері.

  1. Сұраныс, Сұраныс түрлері.

  1. Формалар, формалар түрлері. Конструктор режимінде форманы өңдеу. Форманы өңдеу.

  1. Есептер, есептер түрлері. Есепті құру, есепте есептеу.

  1. Сұранысты жоспарлау: таңдауға сұранысты құру.

  1. Сұранысты жоспарлау: параметрлі, айқасқан сұраныстарды құру.

  1. Сұранысты жоспарлау: мәліметтерді қосуға, өшіруге сұранысты құру.

  1. Сұранысты жоспарлау: жазбаларды жаңартуға сұранысты құру.

  1. Форманы бейнелеу режимдері. Ленталық, бір бағандық формаларды жобалау.

  1. Форманы бейнелеу режимдері. Диаграммалық, батырмалық формаларды жобалау.

  1. Макростарды құру\түзету.

  1. Delphi ортасында мәліметтер қорын бағдарламалау.

Студенттер білімдерін бағалау жүйесі.

Бақылау түрі бойынша рейтингтік баллдарын бөлу

Қорытынды бақылау түрі

Бақылау түрлері

Баллдар

1

емтихан

Қорытынды бақылау

40

Аралық бақылау

20

Ағымдағы бақылау

40

Тапсырмалар түрі

Балл саны

Апталар

Аралық бақылау

Баллл қорытындысы

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

1

Сабаққа қатысу

0,2 б бір аптада

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

1,5

3

2

Аудиторияда жұмыс жасау (белсенділік таныту)

0,5 б бір аптада

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

3,5

7

3

ӨЖ тапсырма орындау

10 б ӨЖ

*

*

10

20

4

АБ (коллоквиум)

10б

*

*

5

10

5

Бақылау жұмысы, тестілеу

10б

*

*

10

20

6

Емтихан

40 б

40

Барлығы:

100 б

30

100