16. Koszty I korzyści wynikające z istnienia bezrobocia

Korzyści wynikające z istnienia bezrobocia

1. podwyższanie kwalifikacji siły roboczej (wzmacnia konkurencję o miejsca pracy, co daje silną motywację do kształcenia się)

2. większa efektywność pracujących (groźba utraty pracy zwiększa motywację itp.)

3. umożliwia procesy restrukturyzacji (realokacji zasobów między branżami oraz zmiana kwalifikacji siły roboczej)

4. ułatwia eliminację inflacji (przez osłabienie siły związków zawodowych oraz osłabienie popytu na towary)

Koszty bezrobocia

1. ekonomiczne

• utrata produkcji (która byłaby wyprodukowana, gdyby siła robocza pracowała – produkcja rzeczywista jest mniejsza od produkcji potencjalnej)

• obniżenie jakości siły roboczej (kapitału ludzkiego – zmniejszenie produkcji potencjalnej)

• niepotrzebne wydatki państwa (na łagodzenie następstw bezrobocia oraz programy ograniczania bezrobocia ­– ALMPs, poprzez opodatkowanie powoduje to także obniżenie produkcji rzeczywistej)

2. społeczne

• bezpośrednie: pogorszenie położenia ekonomicznego bezrobotnych

• pośrednie: gorsze funkcjonowanie rodzin, zjawiska patologiczne, rozpad więzi międzyludzkich itp.

17. Bezrobocie w Polsce

Przyczyny wysokiego bezrobocia w Hiszpanii w latach 80tych i 90tych

1. wyż demograficzny

2. aktywizacja kobiet (wskutek usunięcia przeszkód utrzymywanych za Franco)

3. restrukturyzacja gospodarki (w wyniku konkurencji zagranicznej)

4. bariery dla przedsiębiorstw (w kodeksie pracy, sile związków zawodowych itd.)

(L. Balcerowicz, Wprost, 10.09.2000)

Główne przyczyny bezrobocia w Polsce są praktycznie takie same.

1. wyż demograficzny

2. zarejestrowanie bezrobocia ukrytego (kobiety, rolnicy)

3. restrukturyzacja gospodarki (niedopasowanie umiejętności do potrzeb)

4. nieelastyczność rynku pracy (kodeks pracy, związki zawodowe, biurokracja)

Bezrobocie ukryte na wsi – osoby pracujące w gospodarstwach rolnych, które bez uszczerbku dla niego mogłyby się zająć czymś innym. Jego stopa w 2002 r. szacowana jest na 20%.

(Polska Wieś 2002, Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, 2002)

Przykładowe koszty zatrudniania i zwalniania w Polsce

• koszty zatrudniania: 1. poszukiwanie pracowników 2. szkolenia, 3. badania lekarskie, 4. przeszkolenie BHP, odzież ochronna, formularze do ZUS, itp. itd.;

• koszty zwalniania: 1. wcześniejsze zawiadomienie urzędów pracy, 2. ustawowy okres wypowiedzenia 3. odprawy, 4. (czasem) procesy sądowe, itp. itd.

Najważniejsze z punktu widzenia makroekonomii postanowienia Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 1997 roku

• zakaz zaciągania długu publicznego przez budżet państwa powyżej 60% rocznego PKB (art. 216, ust. 5)

• w wyjątkowych przypadkach dochody i wydatki państwa w okresie krótszym niż rok może określać ustawa o prowizorium budżetowym (art. 219, ust. 3)

• w przypadku braku uchwalenia ustawy budżetowej przed rozpoczęciem roku, wykorzystuje się projekt tej ustawy (art. 219, ust. 4)

• zakaz pokrywania deficytu budżetowego przez NBP (art. 220)

• inicjatywa ustawodawcza dot. ustawy budżetowej leży tylko w rękach Rady Ministrów (art. 221)

• Rada Ministrów przedkłada projekt budżetu Sejmowi 3 miesiące przed rozpoczęciem roku budżetowego (art. 222)

• Prezydent nie może zawetować ustawy budżetowej, może jedynie skierować ją do Trybunału Konstytucyjnego (art. 224, ust. 1; art. 122, ust. 5)

• w przypadku braku uchwalenia przez Sejm ustawy budżetowej Prezydent ma prawo rozwiązać Sejm (art. 225)

• „Narodowy Bank Polski odpowiada za wartość polskiego pieniądza” (art. 227, ust. 1)

• Organami NBP są: Prezes, Rada Polityki Pieniężnej i Zarząd (art. 227, ust. 2)

• Prezes NBP jest powoływany przez Sejm na wniosek Prezydenta (art. 227, ust. 3)

• „Prezes NBP nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z godnością tego urzędu” (art. 227, ust. 4)

• Członkowie Rady Polityki Pieniężnej są powoływani spośród osób wyróżniających się wiedzą z zakresu finansów powoływane w równej liczbie przez Prezydenta, Sejm i Senat (art. 227, ust. 5)

Model Fleminga-Mundella

• wyprowadzenie krzywej BP

• ruchy po krzywej, przesunięcia krzywej i zmiany kąta nachylenia krzywej BP

(wpływ zmian kursu walutowego, krańcowej skłonności do importu, mobilności kapitału)

• dochodzenie do równowagi przy nadwyżce/deficycie BP

• polityka pieniężna i fiskalna w systemie stałego kursu walutowego (w sytuacji niskiej i wysokiej mobilności kapitału)

• polityka pieniężna i fiskalna w systemie płynnego kursu walutowego (w sytuacji niskiej i wysokiej mobilności kapitału)

TEST PRZYKŁADOWY Z EKONOMII II

• poniższy test jest testem wielokrotnego wyboru – prawdziwe mogą być wszystkie, niektóre lub żadna odpowiedź

• proszę wybierać odpowiedzi najbliższe prawdy. W ekonomii „wszystko oddziałuje na wszystko”, jednak na teście należy uwzględniać jedynie jednoznaczne, bezpośrednie przyczyny i skutki.

• analiza przebiega przy założeniu ceteris paribus

• jeśli należy stwierdzić fakt, a wydaje się Państwu, że jakaś nie podana w treści zadania wielkość jest konieczna by to stwierdzić, to odpowiednio do treści i logiki pytania zakładamy, że ma ona wartość przeciętną, wynosi O lub nie istnieje

1. pytanie – MAKROEKONOMIA

W pewnym państwie wzrost gospodarczy wyniósł

1. w 1995 roku: – 0,1%

2. w 1996 roku: 2%

3. w 1997 roku: 3,5%

4. w 1998 roku: 0,2% (T)

5. w 1999 roku: – 1%

Wskaż w którym roku wystąpił szczyt cyklu koniunkturalnego.

2. pytanie – POMIAR WYNIKÓW GOSPODARCZYCH

Które z poniższych wartości są transferami (publicznymi):

1. zasiłki dla bezrobotnych (T)

2. pensja prezydenta RP (N)

3. rekompensaty dla nauczycieli za brak waloryzacji pensji w 2000 r. (wypłacone w 2001 r.) (N)

4. płace urzędników ministerstwa dziedzictwa narodowego (N)

5. zasiłki prorodzinne (T)

3. pytanie – BILANS PŁATNICZY

W pewnej gospodarce przeprowadzono następujące operacje z zagranicą:

• na krajowej giełdzie zagraniczne firmy kupiły obligacje przedsiębiorstw za 400 mln USD

• kolej przewiozła towary tranzytowane przez ten kraj za 500 mln USD

• zapłacono Klubowi Rzymskiemu odsetki od długu za 700 mln USD

• po wakacjach pracownicy sezonowi (wracający z zagranicy) przywieźli do tego kraju 400 mln USD

• rząd zapłacił swoją składkę do ONZ na sumę 500 mln USD

Zakładając, że zmiany rezerw dewizowych kraju są notowane w oddzielnej pozycji bilansu płatniczego (poza CA i KA), wskaż w których pozycjach bilansu płatniczego wystąpi nadwyżka:

1. bilans handlowy (T)

2. bilans transferów zagranicznych (N)

3. rachunek obrotów bieżących (N)

4. rachunek obrotów kapitałowych (T)

5. bilans płatności odsetek od aktywów zagranicznych (N)

4. pytanie – WSKAŹNIKI RYNKU PRACY

W pewnej gospodarce pracę ma 30 mln osób, siła robocza wynosi 35 mln, zaś ilość wszystkich osób w wieku produkcyjnym – 45 mln. Ilu jest bezrobotnych w tej gospodarce?

a.) 5 mln. (T) b.) 7,5 mln. c.) 10 mln. d.) 15 mln. e.) nie da się tego określić

5. pytanie – TEORIA RYNKU PRACY

Stopa znajdowania miejsca pracy e jest tym wyższa, im

1. większa jest dostępność miejsc pracy (T)

2. wyższa jest średnia długość zatrudnienia (N)

3. wyższe są zasiłki dla bezrobotnych (N)

4. dłuższy jest okres wypłacania zasiłków dla bezrobotnych (N)

5. bardziej liberalny jest kodeks pracy (T)

MODEL IS-LM

MODEL IS-LM

Nasza gospodarka wchodzi do Unii Europejskiej, co gwarantuje stabilne otoczenie makroekonomiczne, lepsze prawo gospodarcze i ogranicza negatywne skutki nadaktywności polityków. Załóżmy, że powoduje to, iż inwestorzy zwiększą popyt na dobra inwestycyjne o miliard euro (o tę wartość rośnie autonomiczny popyt inwestycyjny). Co można wywnioskować o skutkach takiego wydarzenia na podstawie modelu IS-LM?

6. pytanie

Wielkość produkcji w naszej gospodarce

1. wzrośnie (T)

2. spadnie

Wielkość konsumpcji

3. zwiększy się (T)

4. pozostanie bez zmian

5. zmniejszy się

7. pytanie

Wielkość inwestycji w naszej gospodarce

1. wzrośnie (T)

2. spadnie

Eksport netto

3. zwiększy się

4. zmniejszy się (T)

5. pozostanie bez zmian

8. pytanie

Stopa procentowa

1. wzrośnie (T)

2. spadnie

3. pozostanie bez zmian

Deficyt budżetowy

4. wzrośnie

5. spadnie (T)

9. pytanie

W modelu IS-LM:

1. krzywa IS przesunie się w lewo

2. krzywa IS przesunie się w prawo (T)

3. krzywa LM przesunie się w lewo

4. krzywa LM przesunie się w prawo

5. krzywa LM nie zmieni położenia (T)