Пайдаланылған әдебиеттер

1. Кононович Э.В., Мороз В.И. Общий курс астрономии - М.,УРСС, 2001. – 544с.

2. Жаров В.Е. Сферическая астрономия – М., 2002.

3. Ковалевский Ж. Современная астрометрия – М. Век-2, 2004. – 480 с.

4. Машонкин Л.И., Сулейманов В.Ф. Задачи и упражнения по общей астрономии – Казань, КГУ, 2002.

5. Kovalevsky J. Modern Astrometry - Berlin: Springer, 1995.

6. ESA. The HIPPARCOS and TYCHO catalogues-VI. Introduction and Guide to data, 1997.

7. Иванов В.В., Кривов А.В., Денисенков П.А. Парадоксальная Вселенная. 175 задач по астрономии - С-Пб., СПбГУ, 1997.

8. Монтенбрук О., Пфлегер Т. Астрономия на персональном компьютере - С-Пб., Питер, 2002. – 320с.

9. Ранцини Ж. Космос. Сверхновый атлас Вселенной / – М., Эксмо, 2005.-216с

10. Железняков В.В. Радиоизлучение Солнца и планет. М., 1964.-560с.

11. http://www.sai.msu.ru

12. www.astronet.ru

13. http://astra.prao.psu.ru

http://www.sciteclibrary.ru/rus/catalog.html

1. http://www.poptech.ru

2. http://relay.sao.ru/hp/sun/edu/radiosun.html

14. http://comet.sai.msu.ru/~gmr/course/ivdex.htm

3. - Рудницкий Г.М. Конспект лекций по курсу «Радиоастрономия». Учебное пособие для студентов. Нижний Архыз. CYGvUS. 2001.

4. Стратонович Р.Л. Теория информации. М.: «Сов. радио», 1975. – 424 с.

5. Schuster H.G. Deterministic chaos. Physic-Verlag, 1984.

6. Zhanabaev Z.Zh. Rep. Nat. Acad. of Science RK. 1996. №5. – Р.14.

7. Жанабаев З.Ж. Квазиканоническое распределение Гиббса и масштабная инвариантность хаотических систем. Мат.5-й Межд.конф. «Хаос и струк. В Нелин.сист.», 15-17 июня 2006.Астана. –Ч.1. –С.15-23.

8. Федер Ф. Фракталы. – М.: Мир, 1991. – 254 с.

9. Жанабаев З.Ж. Обобщенная метрическая характеристика динамического хаоса. Матер. 8-й межд. шк. «Хаотические автоколебания…».- Саратов, 2007.-с.67-68.

10. http://www.ngdc.noaa.gov/stp/SOLAR/ftpsolarradio.html (National Geophysical Data Center)

11. http://www.ips.gov.au/world_Data_Centre/

12. Цимахович Н.П. Большие радиовсплески Солнца. Рига: Зинатне, 1968.

13. Жанабаев З.Ж., Наурзбаева А.Ж., Алимгазинова Н.Ш. Информационно-энтропийные характеристики всплесков микроволнового излучения Солнца. Вестник КазНУ, серия физ., №2 (20), 2005.- с.155-160.

Мазмұны

Кіріспе............................................................................................3

1 ТАРАУ. Сфералық астрономия негіздері............6

1.1.Аспан. Аспан денелерінің көрінетін қозғалыстары.................7

1.2.Сфералық геометрияның негізгі ұғымдары. Сфералық үшбұрыштар………………………………………………………..9

1.3.Жер пішіні. Географиялық координаттар…………………...12

1.4. Аспан координаттарының жүйелері…………………18

1.4.1.Аспан сферасы………………………………………………18

1.4.2.Горизонталды координаттар жүйесі……………………….20

1.4.3.Бірінші экваторлық координаттар жүйесі………………...22

1.4.4.Екінші экваторлық координаттар жүйесі…………………24

1.4.5.Эклиптикалық координаттар жүйесі………………………25

1.4.6.Галактикалық координаттар жүйесі.....................................27

1.5.Шырақтар координаттарының тәуліктік қозғалыс кезіндегі өзгерісі……………………………………………………………..29

1.6.Параллакстық үшбұрыш және аспан координаттарын өзара түрлендіру…………………………………………………………33

1.7.Қазіргі заманғы астрометрияда координат жүйелерін анықтау.............................................................................................35

1.8.Каталог дәуірі, күн мен түннің теңелу дәуірі, күн мен түннің динамикалық теңелуі......................................................................38

1.9.Қазіргі заманғы астрометрияда координат жүйелерін жүзеге асыру.................................................................................................41

1.10.Жер қозғалысы....................................................................43

1.10.1.Жер осінің прецессиялық және нутациялық қозғалысы.........................................................................................44

1.10.2.Жер осінің прецессиялақ қозғалысының алдарлары........................................................................................47

1.10.3. Жер полюсінің жер беті бойымен қозғалысы..................49

1.10.4. Жер айналуының бірқалыпсыздығы.................................51

1.11. Уақытты санау жүйелері...............................................54

1.11.1.Жұлдыздық және күндік уақыт..........................................55

1.11.2.Жұлдыздық тәуліктер және жұлдыздық уақыт.................................................................................................55

1.11.3.Шын күндік тәуліктер және шын күндік уақыт................57

1.11.4.Орташа күн тәуліктері және орташа күн уақыты..............................................................................................59

1.11.5.Уақыт теңдеуі.......................................................................60

1.11.6.Әлемдік уақыт......................................................................61

1.11.7.Жергілікті уақыт және бойлық...........................................65

1.11.8.Белдеулік және декреттік уақыттар....................................66

1.11.9.Динамикалық уақыт шкалалары.........................................67

1.11.10.Атомдық уақыт шкалалары...............................................68

1.12.Жұлдыздардың аспан сферасындағы орналасуының бұрмалайтын эффектілері........................70

1.12.1.Астрономиялық рефракция. Астрономиялық рефракция туралы түсінік..................................................................................70

1.12.2.Жазық-параллель атмосферадағы оптикалық рефракция.........................................................................................72

1.11.3.Сфералық-симметриялы атмосферадағы оптикалық рефракция.........................................................................................75

1.12.4.Рефракцияның жұлдыздың тік шарықтауы мен еңкеюінің байқалуына әсері.............................................................................79

1.12.5.Аберрация мен параллакстық ығысу туралы жалпы түсінік...............................................................................................81

1.12.6.Жұлдыз координаттарының рефракция мен аберрация салдарынан өзгеруінің жалпы формулалары...............................86

1.12.7.Тәуліктік аберрация.............................................................88

1.12.8.Жылдық аберрация..............................................................89

1.12.9.Ғасырлық аберрация............................................................92

1.12.10.Планеталық аберрация.......................................................94

1.12.11.Тірек көзінің координаттарының Күннің гравитациялық өрісіндегі өзгеруі туралы түсінік...................................................94

1.12.12. Оптикалық бақылауларды редукциялау.........................95

2 ТАРАУ.АСПАН МЕХАНИКАСЫНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІ.98

2.1.Планеталардың көрінетін және нақты қозғалысы.98

2.1.1.Планеталардың көрінетін қозғалысы..................................98

2.1.2.Птолемейдің әлемдік жүйесі.................................................99

2.1.3.Коперниктің әлемдік жүйесі...............................................100

2.1.4.Планеталардың көрінетін қозғалысы мен конфигурацияларын түсіндіру.....................................................101

2.1.5.Планеталар айналуының синодтық және сидерлік периодтары.....................................................................................102

2.1.6.Кеплер заңдары....................................................................103

2.1.7.Кеплердің 1-ші (жалпылама)заңы......................................103

2.1.8.Кеплердің 2-ші заңы............................................................104

2.1.9.Кеплердің 3-ші (түзетілген) заңы.......................................106

2.1.10.Ұйытқыған қозғалыс туралы түсінік................................107

2.1.11.Айдың қозғалыс орбитасы және ұйытқуы.......................108

2.1.12.Айдың көрінетін қозғалысы мен фазалары.....................109

2.1.13.Ай тұтылуы.........................................................................110

3 ТАРАУ. Астрофизика элементтері........................112

3.1.кіріспе.....................................................................................112

3.1.1.Астрофизика пәні, негізгі мәселелері.................................112

3.1.2.Астрофизикада зерттелетін электромагниттік сәулелену аймағы............................................................................................113

3.1.3.Спектрлік талдау әдісі.........................................................114

3.1.4.Абсолют жұлдыздық шама..................................................116

3.1.5.Астрофизиканың әдістері мен аспаптары..........................117

3.2. Күн..........................................................................................119

3.2.1.Күн. Жалпы мағлұматтар....................................................119

3.2.2.Күн айналысы.......................................................................120

3.2.3.Күн құрылысы......................................................................121

3.2.4.Күннің ішкі қабаттары.........................................................123

3.2.5.Күн ішіндегі конвекция.......................................................125

3.2.6.Күн атмосферасы..................................................................127

3.2.7.Күн тәжінің қыздырылу механизмдері..............................128

3.2.8.Плазма қасиеттерін астрофизикалық құбылыстарды түсіндіруге қолдану.......................................................................132

3.2.9.Күннің магнит өрісі..............................................................140

3.2.10.Күн белсенділігі туралы түсінік. Күн белсенділігінің циклдері..........................................................................................143

3.2.11.Күн тәжінің кеңеюі. Күн желі...........................................145