26. Әлемдік экономиканың кәсіпкерлік ресурстарына анықтама беріп, экономикалық функцияларына шолу жасаңыз.

Кәсіпкерлік ресурс - бұл шаруашылық қызметті жүргізу үшін, еңбек, жер, капитал, білім сияқты өзге экономикалық ресурстарды ұйымдастыруға әсер ету қабілеті.Бұл ресурс менеджмент ортасында, яғни фирма және ұйымдарды басқару уақытысында қалыптасады. Кәсіпкерлік ресурстың құрамына кәсіпкерлер, нарықтық институттар жіне оның этикасы мен мәдениеті кіреді.

Кәсіпкерлерге компаниялардың жекеменшік иесі болып табылмайтын иелері және менеджерлерін жатқызады. Яғни кәсіпкер дегеніміз - экономикалық процесстерді ұйымдастыруды микродеңгейде жүзеге асыратын тұлға. Кәсіпкерлердің шекарасы толқымалы болып келеді. Осылайша, компаниялардың көптеген иелері оны басқаруда нақты қатыспайды.

Кәсіпкерлік ресурстың өзге құрамды бөлігі - нарықтық инфраструктура, яғни биржа, банк, страхование және аудиторлық компания, консультациялық және заңды фирма, мемлекеттік экономикалық мекемелер, шаруашылық заңдар сияқты нарықтық экономиканың нормалары мен институттары.

Ұлттық кәсіпкерлік потенциалының құрамды бөлігі - бұл этика мен мәдениет, яғни қоғамның кәсіпкерлік күші. Егер кәсіпкерлік этика серіктестің алдауына жол бермейтін болса, ал кәсіпкерліктің мәдениетінің ұзақ тарихы болса және қоғамның біраз бөлігі оған ұмтылса, онда мұндай жағдай елдегі кәсіпкерлік ресурстың дамуына әкеледі.

Жалпы алғанда, қай елде болмасын, егер онда тәжірибелі және білімді кәсіпкерлер көп болса, нарықтық инфрақұрылым дамыған болса, кәсіпкерлік этика мен мәдениеттің терең тамырлары болса кәсіпкерлік ресурс мол болады деген тұжырым жасауға болады. Мұндай сипаттамаларға көбіне дамыған елдер келеді, олардың көпшілігіне кәсіпкерлік ресурсты жүздеген жылдарға бойы дамытып келген(Еуропа), немесе ескі кәсіпкерлік мәдениеттің мұрагер елдері ( Солтүстік Америка және т.б.) және жаңа дамып жатқан елдердің көпшілігі мен терең сауда дәстүрі бар жаңа индустриалды елдер жатады.

27. Әлемдік экономиадағы ғылыми-білім ресурстарының маңызын ашып, әлемдік ғылыми орталықтарға қысқаша шолу жасаңыз.

28. Әлемнің ғылыми-ағарту ресурстарын қысқаша сипаттап, олардың экономикалық маңызын көрсетіңіз.

Ғылыми ресурстар бір елдің немесе басқа елдің ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық (ҒЗТКЖ) жұмыстарды жүзеге асыру мүмкіндіктерімен анықталады.

• Әлемдегі технологияның ірі экспортері – АҚШ.

• Лицензияға ие оң сальдо саудасы – Ұлыбритания, Швейцария.

• Әлемдегі ірі ғылыми-техникалық жетістіктерді тұтынушы - Жапония.

Әлемнің ғылыми ресурстарына әсер ететін факторлар:

1. Сандық факторлар: дайын ғылыми зерттеушілері болуы, ҒЗТКЖ-ны материалды-техникалық қамтамасыз ету, ғылымға, ғылыми қызметтерге бөлінген қаржылай ресурстар көлемі.

2. Сапалық факторлар: Ұйымның жүйесінен тұрады. ҒЗТКЖ, ғылыми ізденіс жұмыстарының приоритеттері, осы саланың даму деңгейі.

ҒЗТКЖ негізгі көрсеткіштері:

1. ЖІӨ-гі ҒЗТКЖ-ға кеткен шығындар үлесі

2. Ғылыммен айналысатын мамандардың саны

3. Мемлекеттің жалпы шығындарындағы ҒЗТКЖ-ға бюджеттік ассигнованиялардың үлесі.

4. Ғылыми жетістіктер үшін ұсынылатын халықаралық сыйлықтардың мөлшері

5. Ғылыми өндірістің ЖІӨ-гі және өндірістік өнімдердегі үлесі

6. әлемдік нарықтағы жаңа технологиялардың елдегі үлесі

Әлемнің ғылыми-техникалық орталықтары:

• ҒЗТКЖ-ға бөлінетін барлық қаржы ресурстарының жартысы АҚШ-тың үлесінде

• Батыс Еуропа елдері, Жапония, Ресей

• Швеция, Швейцария, Нидерланды,

• Оңтүстік Корея, Үндістан

Ресейдің ғылыми-техникалық потенциалы:

• Ғылыми жұмысшылар саны – 1985 адам

• Доктор және ғылым кандидаттары – 542

• ЖІӨ-нің 3,5 %-дан артығын ғылыми-техникалық зерттеуге жұмсайды.

Ресей ғылымы әлемде мынадай бағыттар бойынша жетекші орынды алады:

• Авиациялық және космостық техника

• Атом энергетикасы

• Биоинженерия негізіндегі биотехнология

• Керамикалық материалдар

• Қатты болат материалдар

• Ақуызды препараттар мен компоненттер

АҚШ ғылымы әлемде мынадай бағыттар бойынша жетекші орынды алады:

• Әскери және өндірістік негіздегі суперкомпьютерлер;

• Авиациялық және космостық техника;

• Лазерлер;

• Биотехнология;

• Қоршаған ортаны қорғаудағы жаңа технологиялар.

Батыс Еуропа ғылымы әлемде мынадай бағыттар бойынша жетекші орынды алады:

• АЭС құрылысы

• Фармацевтикалық препараттар

• Байланыс техникасы

• Транспорттық машинақұрылысы салалары

Жапония ғылыми-техникалық потенциалы:

Жапон экономикасының приоритетті салалары:

• Өндірістік роботтар

• Медициналық электроника

• Ақпараттық жүйе

• Интегралды схемалар

• Жаңа металдар мен керамика

• Оптикалық мақталар

• Биотехнология

Қазақстан ғылыми-техникалық потенциалы:

• Қазақстанда 2011 жылы инновациялық қызмет ЖІӨ-ң 0,23 %-ын алды.

• Инновациялық өнімдер көлемі 82597,4 млрд. тенге, ЖІӨ-ң 0,48%-ын құрайды.

• Технологиялық иннвациялар шығындары 2011 жылы 61050,9 млн.тенге, ЖІӨ-ң 0,36% құрайды.

Қазақстан экономикасының приоритетті салаларына:

• тау-кен ісі

• мұнай-газ

• металлургия

• химия саласы

• ауыр түсті металдар маталлургиясы

• генетика, ауыл шаруашылық биотехнологиясы

Ғылыми-техникалық байланыстар ғылымды қамтушы саудамен тығыз байланысты. Бұл байланыстардың масштабы мен географиясын елдің жоғары технологиялар нарығында алатын орнына байланысты анықтауға болады. Қазақстанда инновациялық үдерістер мен жобаларды басқаруға қабілетті кадрлар жеткіліксіз. Ғылыми зертеулер саны бойынша әлем елдері Қазақстаннан: АҚШ 114, Жапония 58, Ресей 44, Германия 24 артық.

Ғылыми-техникалық байланыстар ғылымды қамтушы саудамен тығыз байланысты. Бұл байланыстардың масштабы мен географиясын елдің жоғары технологиялар нарығында алатын орнына байланысты анықтауға болады. Қазақстанда инновациялық үдерістер мен жобаларды басқаруға қабілетті кадрлар жеткіліксіз. Ғылыми зертеулер саны бойынша әлем елдері Қазақстаннан: АҚШ 114, Жапония 58, Ресей 44, Германия 24 артық.