- •Мазмұны
- •Түсініктеме
- •Пән бойынша тақырыпты жоспар
- •Бағдарлама мазмұны
- •Модуль 1. Ағза құрылысының жасушалық және ұлпалық деңгейі.
- •Модуль 3. Қаңқа сүйектері және олардың байланыстары.
- •Модуль 4. Қаңқа бұлшықеттері.
- •Модуль 5. Жалпы динамикалық морфология.
- •Модуль 6. Жеке динамикалық тәнтану.
- •Модуль 7. Ішкі мүшелер.
- •Модуль 8. Жүрек-қан тамырлар жүйесі.
- •Модуль 9. Ішкі секрециялық мүшелер.
- •Модуль 10. Жүйке жүйесінің жіктелуі.
- •Модуль 11. Сезім мүшелері.
- •Модуль 12. Жас ерекшеліктері морфологиясы.
- •Модуль 13. Конституционалды морфология және жыныстық деформизм.
- •Модуль 14. Спорттық морфология.
- •Оқу лабораториялық құрал жабдықтар
- •Пәннің сипаттамасы
- •Пәннің мақсаттары мен міндеттері
- •3. Пререквизиттер және постреквизиттер:
- •4. Тақырыптар және оларды үйрену ұзақтығы
- •4.1. Дәрістік сабақтар
- •4.2. Тәжірибелік сабақтары
- •4.3. Зертханалық сабақтар қарастырылмаған
- •4.4. Білім алушының оқытушының басшылығымен жүргізілетін өзіндік жұмысы
- •5. Әдебиеттер тізімі
- •5.1. Негізгі әдебиет:
- •5.2. Қосымша әдебиет:
- •Пәнінің бағдарламасы
- •Оқитын пәннің сипаттамасы
- •Пәннің мақсаттары мен міндеттері:
- •3. Пәннің қысқаша мазмұны:
- •Тақырыптар және оларды үйрену ұзақтығы
- •4.1. Дәрістік сабақтары
- •Тәжірибелік сабақтары
- •4.3. Зертханалық сабақтар қарастырылмаған
- •5. Өзіндік жұмыс тапсырмалары
- •6. Кеңес беру уақыты
- •7. Білім алушылардың білімін тексеру кестесі
- •8. Білім алушылардың білімін бағалау өлшемдері, оқытушының талаптары
- •5. Әдебиеттер тізімі
- •5.1. Негізгі әдебиет:
- •5.2. Қосымша әдебиет:
- •4.Пән бойынша тапсырмаларды тапсыру мен графиктерді орындау қарастырылмаған
- •5.Пәнді оқу әдістемесімен қамтамасыз ету картасы
- •1. Пәннің типтік оқу бағдарламасы
- •2. Пәннің оқу жұмыс бағдарламасы
- •4. Негізгі әдебиеттер
- •5. Қосымша әдебиеттер
- •6. Ш. Есенов атындағы кмтиу поқ шығарған оқу құралдары
- •7. Әдістемелік нұсқаулар
- •10. Дәріс кешені
- •11. СөЖге арналған материалдар
- •12. Пәнді материалды-техникамен қаматамсыз ету. Мамандандырылған оқу зертханалары (аудиториялар, кабинеттер)
- •Дәрістер жинағы (дәрістер тезисі, иллюстративті және таратылатын материалдар; ұсынылған әдебиеттер тізімі);
- •Спорттық морфологияның негізгі мазмұны мен мақсаты және міндеттері
- •Спортшы ағзасының дене әлеуметіне бейімделуінің жалпы биологиялық негізі
- •Спортшының ағзасының құрылым-қызметтік ерекшеліктерін зерттеу әдістері
- •Бұлшық ет жүйесін зерттеу әдістері
- •Спортшылардың ішкі мүшелерінің ығысуы
- •Бұлшықет жүйесін зерттеу әдістері
- •Бұлшықет ұлпасының жұмыс қабілетінің артуы (гипертрофиясы)
- •Эпифиз (томпақ без)
- •Бронхиогенді бездер тобы қалқанша безі
- •Қалқаншамаңы безі
- •Айрықша без
- •Хромафинді немесе адреналинді бездер тобы бүйрекбез
- •Параганглия
- •Эндодермалды аралас бездер ұйқыбезі
- •Мезодермалды бездер тобы жыныс бездерінің эндокринді бөлігі
- •Спорттық морфологияның қысқаша тарихы
- •Спортшы ағзасының дене әлеуетіне бейімделуінің жалпы биологиялық негізі
- •Спортшы ағзасының қүрылым-қызметпк ерекшеліктерш зерттеу әдістері
- •Денеге күш түсуден сүйек жүйесдегі құрылымдық өзгерістер
- •Спортшылардың сүйек жүйеснің бейімделу өзгерістері
- •Спортшылардың буын-байлам аппараттарының құрылыс ерекшеліктері
- •Буынның қозғалғыштығын зерттейтін әдістер
- •Спортшылардың әр түрлі мамандануындағы байлам-буын мүшелердің бейімделу өзгерістері
- •Спортшының кеудесі мен көкетінің ширақтығы
- •Мамандықтарына байланысты кеуденің құрылым-қызметтік өзгерістері
- •Көкеттің қозғалғыштығы
- •Спортшылардың ішкі мүшелерінің ығысуы
- •Адамның жүрген кездегі ішкі мүшелердің қозғалысы
- •Сымбаттың спорттағы маңызы
- •Спортшының дене қатынасы
- •Тәжірибелік жұмыстарды орындаудың әдістемелік нұсқауы
- •8.Пәнді оқытудың әдістемелік нұсқауы
- •Типтік есептерге, есеп-сызбаларға және зертханалық жұмыстарға, курстық жобаларға арналған әдістемелік нұсқаулар қарастырылымаған;
- •Боөж материалдары:
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ш. Есенов атындағы Каспий мемлекеттік технологиялар және инжиниринг университеті
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ш. Есенов атындағы Каспий мемлекеттік технологиялар және инжиниринг университеті
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
- •10.09. 2014Ж. Кафедра мәжілісінде қаралып, № 2 хаттамамен бекітілді.
- •Сабақта бағдарламалық және мультимедиялық сүйемелдеу қарастырылмаған (Пәннің мазмұнына байланысты).
- •Мамандырылған аудиториялардың, кабинеттердің және зертханалардың тізбесі
Типтік есептерге, есеп-сызбаларға және зертханалық жұмыстарға, курстық жобаларға арналған әдістемелік нұсқаулар қарастырылымаған;
БОӨЖ және БӨЖ тапсырмалары: уйге тапсырмалар жинағы, әр тақырып бойынша өзін бақылау материалдары, ағымдағы ұмыс түрлерін орындауға арналған тапсырмалар, рефераттар және сиымдылығы мен әдебиеттер көрсетілген басқада уй тапсырмалары;
Студенттің өзіндік жұмысы
Өзіндік жұмыс – бұл студенттердің аудиториялық және аудиториядан тыс жеке танымдық қызметіндегі өзіндік тапсырмалары болып қаралады. Студенттің өзіндік жұмысы студенттердің нақты білімдерімен тәжірибелік танымдарының дұрыстығын қадағалайды.
Студенттердің өзіндік жұмысы қосымша материалдарды тиімді үйренуіне және қосымша оқу материалдарын оқып, тануға мүмкіндік береді.
Өзіндік жұмыстың қажеттілігі белгілі аудиториялық сағаттардың шектеуімен емес, көп бөлігінде студенттердің өзіндік ізденістеріне қажеттілігін үйрету және алынған білімдерін шыңдау болып табылады. Сонымен қатар алынған білімді тәжірибемен толықтыра білу.
БОӨЖ түрі: Өзіндік жұмыстың тақырыбы «Жоғарғы және төменгі белдеулерінің морфокинезиологиялық сараптамасы»
Өзіндік жұмыстың алғы сөзі А4 форматтағы қолмен жазылған 20-30 беттен тұрады. Өзіндік жұмысты орындау әдістемесі қосымша әдебиеттің 2 пунктінде көрсетілген.
Дайындалған өзіндік жұмыс «Дене шынықтыру және спорт» кафедрасының мамандарына тіркеуге беріліп, содан соң тексеру мақсатында оқытушыға тапсырылуы тиіс.
Өзіндік жұмыстың бағасы оны қорғау нәтижесінде қойылады. Өзіндік жұмыс оқытушыға 2014 жылдың мамыр айына дейін тапсырылуы қажет. Өзіндік жұмыстың ең жоғарғы бағасы -100 балл.
Студенттер өзіндік жұмыстың теориялық материалдарын өздігінен игере отырып, арнайы кестемен орындап тапсырады. Өзіндік жұмыстың тақырыптарын оқытушы оқу семестрінің басында береді.
СӨЖ үш түрге бөлінеді:
Аудиториялық өзіндік жұмыс
Аудиториядан тыс өзіндік жұмыс
Студенттердің ғылыми ізденістегі жұмыстары
СӨЖ жүргізу формасы әртүрлі. Бұл конспекттермен, оқу пособияларымен, нормативті құқықтық актілермен және есеп жинақтарымен жүргізіледі. Сонымен қатар студенттер талаптарына қарай отырып, қосымша тапсырмалар беруге болады. Тапсырмалар оқытушымен беріледі (бақылау жұмыстары, жеке тапсырмалар, коллоквиумдар), бір бөлігі студенттер таңдалады (реферат, баяндама, тестерді құрастыру). СӨЖ уақытында тапсырылады, берілген тапсырмалар қиын болған жағдайда тапсыру уақыты ұзартылады
Боөж материалдары:
1-тақырып. Ұлпалардың жалпы сипаттамасы және топтастырылуы
1. Ішкі ортаны құрайтын ұлпа түрлері, олардың классификациясы
2. Сүйек ұлпасының құрылысы мен қызметі.
3. Дәнекер ұлпасы мен оның қызметі.
4. Жүйке ұлпасы, оны құрайтын талшықтар, функциясы
5. Бұлшық ет ұлпасы, оның түрлері, атқаратын қызметі.
Тапсырма:
Адам ағзасында кездесетін ұлпа түрлерін атластан немесе оқулықтан анықтап жеке жеке сипаттама беру. Суйек ұлпасын құрайтын сүйек кемігі мен сүйектің денесін, рентгенограммадан суйектің суйектенген және метафизарлы шеміршектенген бөліктері, микроскоптан жүйке ұлпасын құрайтын аксон және дендрит талшықтырының орналасу тәрітібі, дәнекер ұлпасын құрайтын қан және оның клеткаларының түрлері, бұлшықет ұлпасының түрлік ерекшеліктері қаралып, олардың құрылысын анықтау.
БОӨЖ өткізу формасы-сұрақ-жауап (реферат)
Жұмысты орындауға арналған оқу әдістемелік нұсқау
Кіші және орта масштабтағы микросоптан дәнекер және шеміршек ұлпасы препаратынан клетка элементтері мен клеткааралық заттарды қарау; Пластинкалы суйектерден остеиндерді, сүйек клеткалары остеоциттерді препараттардан анықтау. Остеон орталықтарындағы қан тамырларының локализациялануын анықтау; Суйектің екі қабатын, сыртқы, қоректендіруші түтіктер және ішкі жұқа коллагенді фибрилдерден тұратын камбийлі элементтерді ажырату. Пепараттан суйектердің байланысу түрлерін, негізгі және қосымша буын элементтерін байқау. Препараттан жүйке ұлпасынын құрайтын нейрон клеткасының құрылысын, ондағы аксон және дендриттің орналасу ерекшелігін анықтау; Оның жұлында және мида орналасу айырмашылығын анықтайды.
Әдебиеттер: [ №11 б.6-10; б.20-28]
2- тақырып. Ағзаның өсу және даму заңдылықтары
1. Өсуі мен дамуы гетерохронды болады, яғни біркелкі емес;
2. Мүшелер мен мүше жүйелерінің өсуі мен даму қарқыны әр түрлі;
3. Өсу мен даму баланың жынысына байланысты;
4. Мүше жүйелері мен мүше қызметтерінің биологиялық беріктігі немесе мықтылығы;
5. Өсу мен дамудың түқым қуалау қасиеттерінің сыртқы ортаның жағдайларына тәуелділігі;
6. Өсу мен дамудың акселерациясы.
БОӨЖ өткізу формасы-сұрақ-жауап (реферат)
Жұмысты орындауға арналған оқу әдістемелік нұсқау.
Адам өмірін негізінен үш кезеңге бөлуге болады. Өсіп дамуы, жетілу кезеңі немесе кәмелетке келуі, кемелденуі және қартаюы, бұл үшеуінің арасын дене көрсеткіштерін өлшеп ағзаның даму дәрежесін анықтап және сыртқы ортамен байланысын тексеру арқылы білуге болады.
Кәмелетке келу немесе дамып жетілу дегеніміз — ең алдымен жастардың жыныстың жетілуі және өзінің ұрпағын жалғастыру қабілетінің пайда болуы, яғни тұқымын жалғастыруды қамтамасыз ету. Бұған қоса әлеуметтік қызметтерді атқару, рухани және мәдениет қазыналарын жасау, еңбек қабілеттері жатады.
Жыныстың жетілу қыздарда 11-12 жаста, ұлдарда 13-14 жаста басталады да, жынысына сай 16-18 және 18-20 жаста толық жетіледі. Осыған байланысты адам ағзасының толық жетілуі, яғни кәмелетке келуі аяқталып кемелденуі басталады.
Адам ағзасыиың даму кезеңі бірнеше кезеңге бөлінеді:
1. Жақа туған сәби (нәресте) ..............................1-10 күн
2. Емшектегі сәби ..........................................10 күн-1 жас
3. Сәбилік шақ ..........................................1-3 жас
4. Бірінші балалық шақ ...............................4-7 жас
5. Екінші балалық шақ.........................................қыздар 8-11, ұлдар 8-12 жас
6. Жасөспірімдер немесе жеткіншек шағы....... қыздар 12-15, ұлдар 13-16 жас
7. Кәмелеттік немесе жігіттік, бойжеткендік.. ... қыздар - 16-20, ұлдар - 17-21 жас
8. Кемелге келу немесе ересектік мерзімнің бірінші жартысы әйелдер - 21-35, ерлер - 22-35 жас
9. Ересектік мерзімнің екінші жартысы әйелдер.......... 36-55, ерлер - 36-60 жас
10.Егде жас әйелдер......................................................... 55-74, ерлер- 60-74 жас
11.Қариялар немесе кәрілік шақ.......................................әйелдер мен ерлер - 74-90 жас
12.Ұзақ өмір сүрушілер......................................................90 жастан әрі қарай.
Бұған қоса педагогтар балаларды тәрбиелеу, үйрету, оқыту жағдайларын ескере отырып, келесі жас кезеңдерін ұсынады:
1. Жақа туған сәби....................................................... (1 ай)
2. Емшектегі сәби......................................................... (1 ай-1 жас)
3. Ясли жасы немесе бал бөбектер тобы.................... (1-3 жас)
4. Мектепке дейінгі балалар тобы............................... (3-7 жас)
5. Мектеп жасындағылар:
а) Бастауыш сынып оқушылары.................................7-11 жас
ә) Ортаңғы сынып оқушылары.....................................11-14 жас
б) Жоғарғы сынып оқушылары....................................14-18 жас
Әдебиеттер: [№11 б.264-275];
3- тақырып. Қаңқа сүйектері және олардың байланыстары
1. Қаңқаның құрамы және оның қызметі.
2.Сүйек байланысы, олардың классификациясы
3.Буынның негізгі және қосалқы бөліктері
4.Қаңқаның жастық ерекшелігі, оның спорттық тәжірибедегі мәні
Тапсырма:
Адам қаңқасынан сүйектің түрлерін анықтап, олардың байланысу түрлерін ажырату; Суйектердің тұтас байланысы, олардың құрылысын байқау. Қаңқадан ұзын және қысқа сүйектердің айырмашылығын, бас, кеуде, иық және жамбас белдеуін құрайтын суйектерге сипаттама беру. Микроскоптан суйек кемігін анықтап, оның басты қызметін баяндау. Қаңқаның жасқа сай морфологиялық және анатомиялық құрылысындағы өзгерістерге тоқталу.
БОӨЖ өткізу формасы-сұрақ-жауап (реферат)
Жұмысты орындауға арналған оқу әдістемелік нұсқау
Натурщиктен адам қаңқасын жеке жеке талдап, олардың пішініне сипаттам беру қажет. Денедегі суйектердің байланысу ерекшеліктеріне мән бере отырып, оларды классификациялау. Иық және жамбас белдеуін құрайтын сүйектерді топтастыру. Қысқа, жалпақ сүйектерді қаңқадан тауып көрсету, жамбас суйектерінің байланысына мән беру.
Әдебиеттер: [№11 б.39-79; б.80-118]
4- тақырып. Бас қаңқасының құрылысы
1. Бас сүйегінің пішіні, құрылысы, байланысу түрі.
2. Самай-төменгі жақ сүйегінің байланысы мен сыртқа буын қуыстарына анатомиялық сипаттама.
3. Бас қаңқасының негізі.
Тапсырма:
Бас қаңқасында кездесетін ойыстарды көрсету: самай (бет суйегінің доғасы ) және қанатты-таңдай (жоғарғы жақ пен таңдай сүйегінің өсіндісі). Көз алмасы сүйегінің құрылысын оқып үйрену (көру каналы, төменгі және жоғарғы көз саңылаулары, көз жас сүйегі). Танау жолдары мен оған ашылатын жолдарды көрсете білу. Жаңа туылған сәбидің бас сүйегіндегі еңбекті анықтап, оның негізгі атқаратын қызметін түсіндіру.
БОӨЖ өткізу формасы-сұрақ-жауап (реферат)
Жұмысты орындауға арналған оқу әдістемелік нұсқау
Бас қаңқасының жалпы және жекелеген бет сүйектерінің құрылысындағы ерекшеліктері мен орналасуын оқып үйрену.
Ми сауытының ойыстары мен оларды құрайтын сүйектерді тауып көрсете білу.
Ми сауытының алдыңғы ойысындағы тор тәрізді пластинкаларын, ми сауытының ойысындағы көру каналы, көздің жоғарғы саңылауы: дөңгелек, сопақша, үшкір саңылау; ми сауытының артқы ойысы қарақұс және ішкі құлақ кіреберісін тауып сипаттама беру.
Рентгенограммадан ми сауытының алдыңғы бөлігі: маңдай, танау тесігі, мұрын қалқаны, түрік ері, самай төменгі жақ буындарын көрсету.
Әдебиеттер: [№11 б.39-79; б.80-118]
5- тақырып. Қаңқа бұлшық еттері
1. Бұлшық еттің микроскопиялық құрылысы. Бұлшық еттің қосалқы аппараттары мен олардың функиялық мәні. Бұлшық етттер классификациясы.
2. Бас және мойын бұлшықеттерінің құрылысы
3. Арқа бұлшық еттерінің құрылысы
4. Құрсақ бұлшық еттерінің құрылымыдық ерекшелігі.
5. Диафрагманың (көк ет) құрылысы мен функциясы. Тыныс алу процесіне қатысуы.
Тапсырма:
Муляждар мен кестелерден бастың бұлшық еттерін, сақин тәрізді бұлшықеттерді
(көздің сақина бұлшық еттері, ауыз қуысының сақиналы бұлшық еттері) қарап танысу.
Шайнау бұлшық еттерін, төменгі жақ пен доңес бет сүйегінің аралық бұрышында орналасқан, жоғарғы жақ пен қанатты сүйектер арасында орналасқан самай сүйектерінің бұлшық еттерін табу.
Мойын бұлшық еттерін оқып үйрену кезінде қабаттарда орналасу ерекшеліктеріне мән беру. Планшеттен мойынның латериальды беткі жағында орналасқан теріасты бұлшық етін, оның жоғарғы жағындағы кеуде-бұғана бұлшық еттерін анықтау. Атлантты қарақұс сүйегінің бұлшық еттерінің вертикальды қозғалысына анализ жасау.
Плакаттан кеуденің латериальды беткі қабатында бекитін үлкен және кіші кеуде сүйектері мен алдыңғы тісті бұлшықеттердің топографиясын оқып танысу.
Қабырға аралық бұлшық еттердің орналасу бағыты мен олардың тыныс алу кезіндегі рөлін анықтау.
БОӨЖ өткізу формасы-сұрақ-жауап (реферат)
Жұмысты орындауға арналған оқу әдістемелік нұсқау
Планшеттен құрсақ бұлшықетінің қабаттарын зерттеу. Бұл кезде бұлшық еттердің бағытталуы мен жатыр бұлшықетіне қатысатын құрсақтың тегіс бұлшықеттерінде апоневроздардың түзілуіне көңіл бөлу. Иілу және жазылу бұлшық еттерінің функциясына тоқталу.
Кестеден немес макеттен жамбас белдеуін бүгіп, жазатын бұлшық еттерді ажыратып, прксимльды және дистальды тіректерді бұлшықеттерінің қызметін анықтау.
Жамбастың артқы бөлімінде орналаса отырып, жамбас белдеуін қозғалысқа келтіретін жамбастың үлкен бұлшық еті, жартылайжарғақты және жартылай сіңірленген, екі басты жамбас бұлшық еті, тізе қақпақшасының артқы жағында орналасқан бұлшық еттерді анықтап, олардың қызметіне сипаттама беру.
Сирақты иілуін жүзеге асыратын санның төртбасты бұлшық еті. Ал табан сүйектерін иілтіп қозғалысқа келтіретін сирақ табан буынының көлденең жолақты бұлшық еттерін кестеден көрсетіп, бүгілу, жазылу механизміне толық тоқталу.
Әдебиеттер: [№11 б.119-171]
6- тақырып. Ішкі мүшелер
1.Эндокринді жүйенің жалпы сипаттамасы
2. Қалқанша безінің құрылысы, орналасуы, қызметі
3. Айырықша бездің құрылысы, орналасуы, қызметі
4.Гипоталамо-гипофизарлы жүйенің құрылысы, орналасуы, қызметі
5. Бүйрекүсті безінің құрылысы, орналасуы, қызметі
6. Қарынасты безінің құрылысы, орналасуы, қызметі
7. Жыныс бездерінің құрылысы, орналасуы, қызметі
Тапсырма: Қалқанша безі. Бездің орналасуы мен массасын анықтаңыздар.
Қалқанша маңы безі. Бездің орналасу ерекшелігіне улкен мән бере отырып, одан бөлінетін ұлпалардан сүйек және жүйке, бұлшықет ұлпаларына тигізетін әсерін анықтаңыздар.
Бүйрекүсті безі. Бездің пішіні мен орналасуын анықтау. Бүйрекүсті безі. Бездің пішіні мен орналасуы.
Ұйқы безі. Лангерганс аралшығының құрылысымен таныса отырып, ұйқы безінен бөлінетін гормондардың адам организмндегі зат алмасу процесіндегі рөлін анықтау.
Жыныс бездері. Бездердің орналасу ерекшелігі мен құрылысын анықтаңдар. Аталық жыныс безі-тірек қимыл аппаратына, екінші реттік жыныс белгілеріне, сыртқы жыныс мүшелерін дамуын қалыптастыратын андроген (тестостерон) гормонын жасап шығаратын интестициалды эндокриноцитті клеткадан тұратын жұмырқа клеткасы.
БОӨЖ өткізу формасы-сұрақ-жауап (реферат)
Жұмысты орындауға арналған оқу әдістемелік нұсқау
Бездің орналасуы мен массасын анықтаңыздар. Қалқанша безі фолликулалар мен тироцит клеткаларынан тұрады. Бездрдің сырты днекер ұлпасымен көмкерілген. Қалқанша безінен қандай гормон бөлінетінін анықтап, гипофункция кезінде организмде болатын өзгерістерді анықтаңдар.
Гипталамо-гипофизарлық жүйе. Орналасуы, құрылысы, гормондарының адам ағзасын тигізетін әсері.
Бүйрекүсті безі. Бездің пішіні мен орналасуы. Бүйрекүсті безінің қабық заты үш аймақтан құралады: беткі (ұсақ аденокартикоциттерден құралып, минералды картикоидтарды жасап шығаратын түйнектер бүйректің қызметін реттеп отырады), ортаңғы (глюкокортикоидты және кортикостреоидты түзуші шоқтар организмдегі ақуыз бен көмірсуларды реттей отырып, қабынуға қарсы әсер етеді), терең қабаты (борпылдақ тор түзей отырып, андроген, эстроген, прогестерон жыныс бездерін түзеді). Бүйрекүсті безінің милы ақ заты ірі түйіршікті клеткалардан құрала отырып, алреналинді және норадреналинді жасап шығарады.
Ұйқы безі. Лангерганс аралшығының құрылысымен таныса отырып, ұйқы безінен бөлінетін гормондардың адам организмндегі зат алмасу процесіндегі рөлін анықтау.
Жыныс бездері. Аналық жыныс безі-сыртқы жыныс мүшелерін қалыптастыратын және тірек қимыл жүйесіне, екінші реттік жыныс белгілерін дамытатын эстроген гормонын түзетін фолликулярлы клеткадан және жатырдыңшырышты қабатына , ұрықтың өсуі мен дамуына, плацентаның дамуына, сүт бедерінің жетілуіне әсер ететін прогеростерон гормонын жасаушы лютеоцит клеткасынан тұрады.
Әдебиеттер: [№11(б.191-228);]
7-тақырып. Жүйке жүйесі.
1. Нерв клеткасының құрылысы
2. Жүйке ұлпасының құрылысы
3. Жүйке жүйесінің классификациясы
4. Жұлынның құрылысы мен функциясы
5. Мидың бөлімдері мен құрылысы, қызметі
6. Жұлыннан шығатын нерв талшықтары, олардың иннервациялық орталықтары
7. Мидың нерв талшықтары, олардың құрылысы.
Тапсырма:Жүйе ұлпасына сипаттама беру. Нерв клеткасының денесі мен ұштары, сиеапстарды кестеден тауып, функциясын анықтау. Аксон мен дендриттерді макеттен көрсете отырып, олардың құрылысныдағы және қызметіндегі айырмашылықты салыстыр. Рефлекс\ доғасының жүру механизмін кестеден түсіндіріңіздер. Мидың бөліктерін жеке жеке талдап, жұлынның өткізгіштік қызметіне тоқталыңыздар.
БОӨЖ өткізу формасы-сұрақ-жауап
Жұмысты орындауға арналған оқу әдістемелік нұсқау.
Жүйке жүйесі нейрон деп аталатын нерв клеткаларынан тұрады.
Нерв клеткалары қысқа өсінділер-саны бір немесе бірнеше болатын дендриттерден, бір ғана ұзын өсінді аксоннан тұрады. Нерв клеткаларына тән қасиет: нерв ұштары мен синапстардың болуы. Дендриттердің ұшындағы тармақтар рецепторлар, сезімтал және қимылдатқыш талшықтар, аксондар жұмыс клеткаларында аяқталатын эффекторлар. Синапс дегеніміз екі нейронның бір бірімен байланысқан жері. Қозудың ағзада берілуі арнайы медиаторлар, яғни ацетилхолин және норадреналин арқылы жүзеге асады.
Жүйке жүйесінің негізіг қызметін оқып үйрену кезінде рефлекстік доғаға үлкен мән берілуі қажет. Рефлекс дегеніміз организмнің ішкі және сыртқы тітіргендіргіштеріне орталық жүйке жүйесі арқылы жауап қайтару реакциясы. Рефлекс былай жүзеге асады:
1. Рецептор-қозуды қабылдап, нерв импульстарына өткізуші
2. Сезгіш (афферентті) нерв талшықтары
3. Орталық жүйке жүйесі
4. Қимылдатқыш (эфференттік) нерв талшықтары
5. Эффетор (жұмыс мүшесі).
Жұлынды оқып үйрену барысында оның орналасуы мен омыртқа жотасының проекциясын (І мойын омыртқасынан І-ІІ бел омыртқасына дейін) анықтап алу қажет. Жұлынның ішікі және сыртқы құрылысын қарап байқау. Жұлынның сегменттерін анықтау. Жұлынның сегменттері оның сұр заттары болып табылады: 4 жұлын тамыршасынан, 2 жұлын түйінінен, екі жұлын нервтерінен тұрады. Жұлынның сұр заты. Алдыңғы өсінді, аралық заттан, артқы өсіндіден құралады.
Ми. Бас миының сыртқы қабықшасы алынып тасталған арнайы препараттан мидың бөліктерін анық байқауға болады: жұлынның жалғасы сопақша ми, сопақша мидың жоғағы жағында орналасқан көпірше, сопақша мидың артқы жағына қарай созыла орналасқан мишық, аралық мидың төмпешігінде орналасқан гипоталамус, ар жағында орталық мидың жоғарғы төмпешігінде эпифиз орналасқан метаталамус анық байқалады.
Жұлынның алдыңғы бөлігінен мойын, иық, бел, сегізкөз және құйымшақ нерв талшықтары шығып бүкіл денеге тарайды.
Әдебиеттер: [№11 б.361-364]
8- тақырып. Жоғарғы және төменгі белдеулерінің морфокинезиологиялық сараптамасы
1.
2.
3.
4.
Тапсырма:
БОӨЖ өткізу формасы-сұрақ-жауап (реферат)
Жұмысты орындауға арналған оқу әдістемелік нұсқау
Әдебиеттер: [№11 б. 173-176]
9- тақырып. Спортшы ағзасының құрылым – қызметтік ерекшеліктерін зерттеу әдістері
1.
2.
3.
4.
Тапсырма:
БОӨЖ өткізу формасы-сұрақ-жауап (реферат)
Жұмысты орындауға арналған оқу әдістемелік нұсқау
Әдебиеттер: [№11 б.290-292];
Оқу-далалық және өндірістік, дипломалды тәжірибені өткізудің әдістемелік нұсқауы мен есеп документациясының формасы
Бұл пәнде оқу-далалық және өндірістік, дипломалды тәжірибені ұйымдастыру қарастырылмаған
Білім алушылардың білім дәрежесін бақылау материалдары мен бағалау (жазба бақылау тапсырмлары, тест тапсырмалары; өздігінен дайындалу сұрақтарының тізімі, емтихан билеттері және т.б.);
Тест тапсырмалары
PK1
<question>Қандай ұлпалар дәнекер ұлпасына жатады?
<variant>Сүйек ұлпасы:
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасы;
<variant>Жүректің көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасы;
<variant>Безұлпасы;
<question>Қандай ұлпа адамның тірек-қимыл жүйесін құрайды?
<variant>Шеміршекті ұлпа:
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Қан;
<variant>Борпылдақ талшықты ұлпасы;
<variant>Көп қабатты эпителий ұлпасы;
<question>Балалардың қандай сүйектерінде қызыл кемік майы болады?
<variant>Қуысы бар барлық сүйектерде:
<variant>Жалпақ сүйектеріне;
<variant>Ұзын түтікше сүйектерінде;
<variant>Ортан жілікте;
<variant>Тоқпан жілік;
<question>Қандай сүйек қол басындағы саусақты құрамайды?
<variant>Асықты жілік:
<variant>Білезік;
<variant>Саусақ сүйектілер;
<variant>Алақан сүйектері;
<variant>Кәрі сүйектері;
<question>Қандай сүйек иық белдеуіне кіреді?
<variant>Жауырын:
<variant>Тоқпан жілік;
<variant>Жамбас сүйек;
<variant>Кәрі жілік;
<variant>Асықты жілік;
<question>Қандай сүйек иық белдеуіне кіреді?
<variant>Жауырын:
<variant>Тоқпан жілік;
<variant>Саусақ сүйегі;
<variant>Кәрі жілік;
<variant>Асықты жілік;
<question>Тыныс алу жүйесі қандай ұрық жапырақшасының қалыптасады?
<variant>Энтодермадан:
<variant>Эктодермадан;
<variant>Мезодермадан;
<variant>Барлық ұрық жапырақшылардан;
<variant>Көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасынан;
<question>Адамның қаңқасы ұрық жапырақшасынан қалыптасады?
<variant>Мезодермадан:
<variant>Эктодермадан;
<variant>Энтодермадан;
<variant>Барлық ұрық жапыршаларынан;
<variant>Эктодермадан және энтоднрмадан;
<question>Адам денесіндегі бұлшық еттері қандай ұрық жапырақшылардан қалыптасады?
<variant>Мезодерма:
<variant>Эктодермадан;
<variant>Энтодермадан;
<variant>Барлық ұрықжапырақшалардан;
<variant>Эктодермадан және Энтодермадан;
<question>Анатомия ғылымы нені зертейді?
<variant>Ағзаның құрлысымен пішіні:
<variant>Ағзаның тіршілік қызметін;
<variant>Денсаулық сақтау және нығайту;
<variant>Aғзанын химиялық құрлысы;
<variant>Ағзадағы жасуша құрлысы;
<question>Гигена ғылымы нені зерттейді?
<variant>Денсаулықты сақтау және қорғау:
<variant>Қоршаған ортаны сақтау және қорған;
<variant>Ағзаның біртұтастығын сақтау;
<variant>Мүшелер жұмысын үйлесімділігін бақылау;
<variant>Оқу жұмысына қолайлы жағдай жассау;
<question>Бұлшық ет ұлпасының қызметі?
<variant>Қозу мен жиырылу:
<variant>Қозу мен өткізу;
<variant>Созылғыштық және серпімділік;
<variant>Жасушаның көп ядролығы;
<variant>Соылғыштық және жиырылғыштық;
<question>Сүйектер қандай ұлпаның қатысумен жуандап өседі?
<variant>Шеміршек ұлпасыныан бөлінунен:
<variant>Сүйек ұлпасының бөлінунен;
<variant>Сүйек қабығының ішкі бетіндегі жасушаларының бөлінунен;
<variant>Бұлшық ет жасушаларының бөлінуне;
<variant>Бұлшық ет жиырылғанда созылу салдарынан;
<question>Сүйектің ұзарып өсуі неге байланысты?
<variant>Сүйек ұшындағы шеміршек ұлпасы жасушаларының бөлінунен:
<variant>Сүйек ұлпасының бөлінунен;
<variant>Сүйек іші жасушалар бөлінунен;
<variant>Бұлшық ет жасушалар бөлінунен;
<variant>Бұлшық ет жиырылып созылунан;
<question>Қол қаңқасы сүйектерінің ретімен дұрыс орналасуының белгіленіз?
<variant>Тоқпан жілік,Кәрі жілік,алақан,саусақ сүйектері
<variant>Тоқпан жілік,кәрі жілік,саусақ,алақан сүйектері;
<variant>Кәрі жілік,тоқпан жілік,қолбасы сүйектері;
<variant>Қолбасы-саусақ сүйектері,тоқпан жілік,кәрі жілік;
<variant>Саусақтар,алақан сүйектері,кәрі жілік,тоқпан жілік;
<question>Қаңқа бұлшық еттері қандай ұлпадан тұрады?
<variant>Көлденең жолақты:
<variant>Эпителий;
<variant>Бірыңғай салалы ет;
<variant>Ерекше құрылысты көлденең жолақты ет;
<variant>Дәнекер;
<question>Органикалық заттар сүйектерге қандай қасиет береді?
<variant>Иілгіштік және серпімділік:
<variant>Иілігіштік және қаттылық;
<variant>Сыңғыштық және беріктік;
<variant>Майысқақтық және жұмсақтық;
<variant>Қаттылық және сыңғыштық;
<question>Аталық жыныс жүйесіне жататыңдар?
<variant>Аталық тұқым бездері,онығ өздері,қосалқы жыныс бездері,жыныс мүшелері:
<variant>Ұма(мошонка);
<variant>Қынап;
<variant>Фолликул;
<variant>Сперматозоидтар;
<question>Аталық жыныс жасушалары қалай аталады?
<variant>Сперматозоидтар:
<variant>Жұмыртқа жасушасы;
<variant>Аталық тұқым бездері;
<variant>Шәуіт көпіршіктері;
<variant>Жыныс гормандары;
<question>Аталық жыныс жасушалары қай жерде дамиды?
<variant>Аталық тұқым бедері:
<variant>Жыныс бездері;
<variant>Қынапта;
<variant>Тері қалтада;
<variant>Жатырда;
<question>Ересек адамның ми сауытының сүйектері қалай орналасады?
<variant>Қозғалмай байланысады:
<variant>Қозғалмалы(буын арқылы);
<variant>Жартылай қозғалмалы(шеміршек арқылы);
<variant>Қозғалмалы (сәбидің еңбегі тәріздес);
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
22<question>Бұлшық ет ұлпаларының қайсысы ішкі мүшелерінің құрамиына енеді?
<variant>Бірыңғай салалы бұлшық еті:
<variant>Қаңқа бұлшық еті;
<variant>Көлденең жолақты бұлшық еті;
<variant>Ұзын және жіңішке бұлшық еттері;
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Буын сүйектерінің байланысу тәсілдері қандай?
<variant>Қозғалмалы байланыс:
<variant>Шамалы қозғалмалы байланыс;
<variant>Жартылай қозғалмалы байланыс;
<variant>Қозғалмайтын байланыс;
<variant>Жартылай қозғалмайтын қозғалыс;
<question>Адам саның ұлпалар саны қанша топтан тұрады?
<variant>4:
<variant>10;
<variant>3;
<variant>5 ;
<variant>7;
<question>Адамның бас сүйегіндегі мына сүйектің қайсысы ми сауыты бөлігіне жатпайды?
<variant>Төменгі жақ сүйегі:
<variant>Маңдай сүйегі;
<variant>Төбе;
<variant>Самай;
<variant>Шүйде;
<question>Жасушаның негізгі құрылымдық компонеті,зат алмасу барысында қорғаныштық қызметін атқаратын органиод?
<variant>Сыртқы жасуша мембранасы:
<variant>Эндоплазмалық тор;
<variant>Ядро;
<variant>Рибососма;
<variant>Митохондра;
<question>Тірек-қимыл жүйесінің қызметі?
<variant>Мүшелерді қорғау,қан өңдеу,тірек:
<variant>Қоректік қортылыуы;
<variant>О2-тасымалдау;
<variant>Секреттік;
<variant>Тасымалдау;
<question>Сүйектің беріктігімен немен анықталады?
<variant>Сүйекте минералаы заттың болмауы:
<variant>Сүйекте судың болмауы;
<variant>Сүйекте органика заттың болмауы;
<variant>Сүйекте жоғарғы айтылған заттардың болмауы;
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Адам қаңқасының жануар қаңқасынан айырмашылығы немен байланысты?
<variant>Тік жүру,еңбек етумен:
<variant>Екі аяқпен жүрумен;
<variant>Адам мен сүтқоректілердің қаңқасында түрлі бөлімдерінен болмауынан;
<variant>Адам миының жақсы жетілунен;
<variant>Екінші сигналды жүйенің болмауынан;
<question>Эпителий ұлпасының құрамына кіреді?
<variant>Безді жасушалар:
<variant>Лимфоциттер;
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Нейрондар;
<variant>Эроциттер;
<question>Адамның кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөлетін бұлшық ет?
<variant>Диафрагма:
<variant>Кеуде бұлшық еті;
<variant>Құрсақ бұлшық еті;
<variant>Мимикалық бұлшық еті;
<variant>Шайнау бұлшық еті;
<question>Бұлшық ет қызметіне қарай қалай бөлінеді?
<variant>Жазылғыш,жиырылғыш:
<variant>Сыртқы,ішкі;
<variant>Бірыңғай салалы;
<variant>Көлденең жолақты;
<variant>Мимкалық бұлшық eт;
<question>Бұлшық еттің босансуын зерттеген ғалым?
<variant>И.И Сеченов:
<variant>Л.Пастер;
<variant>И.П Павлов;
<variant>П.К Анохин;
<variant>И.И Мечинков;
<question>Ішкі мүшелердің қозғалысын қай ұлпа жүзеге асырады?
<variant>Бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасы:
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Көлденең салалы бұлшық ет ұлпасы;
<variant>Дәнекер ұлпасы;
<variant>Эпителий ұлпасы;
<question>Жауырын қай сүйек тобына жатқызады?
<variant>Жалпақ:
<variant>Аралас;
<variant>Ұзын жілік сүйек;
<variant>Қысқа жілік сүйек;
<variant>Жамбас сүйек;
<question>Үштік жүйке нені қоздырады?
<variant>Шайнау бұлшық еті:
<variant>Мойын бұшық еті;
<variant>Тіл бұлшық еті;
<variant>Ымдау бұлшық еті;
<variant>Көз бұлшық еті;
<question>Адамның эмоциясын өзгертуге қай бұлшық ет қатысады?
<variant>Мимикалық:
<variant>Жолақты;
<variant>Көлденең;
<variant>Кеуде;
<variant>Шайнау;
<question>Сүйектің дұрыс қалыптасуы?
<variant>Дененің дұрыс ұстау қадағалап отырғанда:
<variant>Өзі қалыптасады;
<variant>Физикалық жаттығу әсерінен;
<variant>Әртүрлі жұмыстың әсерінен;
<variant>Жалпақ табандылықтан;
<question>Бұлшық етке оң әсерін тигізеді?
<variant>Түгел ағзаға:
<variant>Тек бұлшық етте;
<variant>Тек сүйекте;
<variant>Тек жүрекке;
<variant>Тіршілік іс әрекетінің біраз түрінде;
<question>Аз қозғалу?
<variant>С және Д жауаптары дұрыс:
<variant>Жұмыс істеу қабілетің жақсарту;
<variant>Қартаю процессі баяулайды;
<variant>Жүрек бұлшық еті нашар жетіледі;
<variant>Сүйектің дұрыс орналасуы ауытқиды;
<question>Сүйек неден түзіледі?
<variant>Дәнекер ұлпасынан:
<variant>Жасуша аралық заттан;
<variant>Эпителий;
<variant>Әр түрлі ұлпалардан;
<variant>Бұлшық ет ұлпасынан;
<question>Гиподенамия дегеніміз не?
<variant>Қозғалыс аздығы:
<variant>Белсенді өмір сүру салты;
<variant>Сымбаттың бұзылуы;
<variant>Жұмыс істеу қабілетінің жоғарлауы;
<variant>Жұмыс істеу қабілетінің төмендеуі;
<question>Көлденең салалы бұлшық ет ұлпасы
<variant>Қаңқа бұлшық етін түзеді:
<variant>Ішкі мүшелер бәрінде орналасады;
<variant>Қан тамырлар қабырғасы;
<variant>Мұрын қуысының астарын түзеді;
<variant>Қозу толқының өткізеді;
<question>Миофибрилер дегеніміз?
<variant>Бұлшық ет ішінднгі жіңішке жиырылғыш жіпшелер:
<variant>Бұлшық ет талшығы;
<variant>Бұлшық ет ұлпасы түрі;
<variant>Біріңғай салалы бұлшық ет;
<variant>Миокард;
<question>Физиология нені зертейді?
<variant>Ағзаның тіршілігін,мүшелер қызметін:
<variant>Ұлпа құрлысын;
<variant>Денсаулық сақтау жағдайын;
<variant>Жасушаның химиялық құрлысын;
<variant>Ағзаның ортамен байланысы;
<question>Бұлшық ет ұлпасының қасиеті?
<variant>Тітіргеніштік,жиырылғыштық:
<variant>Өткізгіштік тітіргеніштік;
<variant>Тек жиырылғыштық;
<variant>Тек өткізгіштік;
<variant>Барлық жауап дұрыс
<question>Бұлшық ет жұмысы үшін қажетті энергия қандай бөлінеді?
<variant>Органикалық заттар ыдырағанда:
<variant>Биосинтез;
<variant>Ас қорыту кезінде;
<variant>Газ алмасудан;
<variant>Асмилияция кезінде;
<question>Жануармен адамның жасушасында жоқ оргониод?
<variant>Хлоропластар:
<variant>Хромосома;
<variant>Митохондрия;
<variant>Лизосомадар;
<variant>Рибосомалар;
<question>Сан сүйегіне жататыны?
<variant>Ортан жілік:
<variant>Үлкен садақ сүйегі;
<variant>Тобық жілік;
<variant>Толарсық сүйегі;
<variant>Шыбық сүйегі;
<question>Төмендегінің қайсысы жұп сүйектер?
<variant>Самай:
<variant>Маңдай;
<variant>Шүйде;
<variant>Төссүйек;
<variant>Шыбық сүйек;
<question>Сүйектердің шеміршек арқылы байланысын?
<variant>Аз қозғалмалы дейді:
<variant>Қозғалмалы дейді;
<variant>Қозғалмайтын дейді;
<variant>Тегіс дейді;
<variant>Буын дейді;
<question>Қан түзетін(жасайтын)мүшені көрсетініз?
<variant>Қызыл түсті:
<variant>Сары түсті;
<variant>Жілік майы;
<variant>Сүйек ұлпасы;
<variant>Жасуша арқылы;
<question>Қан құрамына қандай жасуша кіреді?
<variant>Лейкоциттер:
<variant>Ет жасушалары;
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер (сүйекті);
<variant>Эпителиий жасушалары;
<question>Қандай жасушалар қанның құрамына кіреді?
<variant>Эритроциттер:
<variant>Глиальді;
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер (сүйекті);
<variant>Эпителий жасушасы;
<question>Қандай жасушалар қанның құрамына кіреді?
<variant>Тромбоциттер:
<variant>Ет жасушалары;
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер (сүйекті жасушалар);
<variant>Эпителйй жасушалары;
<question>Қандай жасушалар қанның құрамына кіреді?
<variant>Лимбоциттер:
<variant>Галиальді(серік жасушалар);
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер;
<variant>Эпителий жасушалар;
<question>Қандай жасуша қанның құрамына кірмейді?
<variant>Нейрондар:
<variant>Лимбоциттер;
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Эритроциттер;
<variant>Тромбоциттер;
<question>Ересек адамға қарағанда,баланың туғанға дейінгі қан айналым неліктен басқаша болады?
<variant>Өкпе қызмет атқармағандықтан,газ алмасу плацента арқылы жүзеге асады,ал жүрегінде қарынша арқылы перде әлі қалыптаспаған:
<variant>Жүек өздігінен жиырыла алмайды;
<variant>Қан әлсіз аз және тамырлар қанға толмаған;
<variant>Оларда әлә анасының қаны аз;
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Келтірілген қан тамырлардың қайсысында артерия қаны ақпайды?
<variant>Орта:
<variant>Өкпе артериясы;
<variant>Бауыр венасы;
<variant>Бүйрек венасы;
<variant>Жоғарғы қуыс венасы;
<question>Қандай қан вена қаны деп аталады?
<variant>Көмірқышқыл қанға қаныққан қан:
<variant>Глюкозамен пептидтерге қаныққан қан;
<variant>Мочевинаға қаныққан қан;
<variant>Оттегіге қаныққан қан;
<variant>Ішектерге қаныққан қан;
<question>Адамның қаны қандай қызмет атқарады?
<variant>Қозуды беру:
<variant>Газ тасымалдау;
<variant>Қоректік заттарды тасымалдау;
<variant>Горман жеткізу;
<variant>Зат алмасу өнімдерін жеткізу;
<question>Ағзаның ішкі ортасы?
<variant>Қан,лимфа,ұлпа сұйықтығы:
<variant>Цитоплазма,лимфа;
<variant>Жасуша аралық сұйықтық және плазма;
<variant>Дененің ішкі қуысы және мүшелер;
<variant>Ас қорыту сөлі,ұлпа сұйықтығы;
<question>Жүрек өмір бойы шаршамай дамылсыз жиырылады?
<variant>Ырғақты жұмыс істейді:
<variant>Жүрекше қабырғасы өте қалың;
<variant>Қарынша қабырғасы өте қалың;
<variant>Қоректі затпен қамтамасыз етеді;
<variant>Жұмысы жүйке жүйесінің бақылауында болады;
<question>Қан айналудың бір айналымы қанша уақыт алады?
<variant>27 секунд:
<variant>1 минут;
<variant>2минут;
<variant>1,5минут;
<variant>40секунд:
<question>Ағзаның иммунитке жауап беру реакцияларын зерттеген орыс ғалымы қайсысы?
<variant>И.И. Мечников:
<variant>Н.И Вавилов;
<variant>И.П Павлов;
<variant>И.М Сеченов;
<variant>К.И Скрябин;
<question>Құрлысы жағынан артерияның венадан айырмашылығы неде?
<variant>Артерия қабырғаларында жақсы жетілген біріңғай-салалы бұлшық ет ұлпаларының қабаты болады:
<variant>Артерияда қақпашалар болады;
<variant>Артерияда көлденең жолақты бұлшық ет ұлпалары болмайды;
<variant>Артерияда дәнекер ұлпасы қабығы болады;
<variant>Ішкі эпдотелий ұлпалары;
<question>Құрлысы жағынан венаның артериядан айырмашылығы неде?
<variant>Венада қақпашалар болады:
<variant>Венада көлденең жолақты бұлшық ет ұлпалары болмайды;
<variant>Вена қабырғасында жақсы жетілген көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасы болады;
<variant>Тек қана венада дәнекер ұлпасының қабықшасы болады;
<variant>Ішкі эпителиий ұлпалары;
<question>Неліктен дене жынықтыру жаттығулары жүрек-тамыр жүйесінің дұрыс дамып,қалыпты жұмыс істеуіне ықпал етеді?
<variant>Дене бұлшық ет арқылы қан ағзасының 40проценті -ға жуығы өтеді,сондықтан арнайыжаттығулар адамның тамырлар жүйесін шынықтырады:
<variant>Дене шынықтыру жаттығулар адам дене салмағын өзгертеді;
<variant>Бұл кезде қан тезірек ағады;
<variant>Қосымша қан тез ағады;
<variant>Қан түйіршектері пайда болуын қамтамасыз етеді;
<question>Адам қан келтірілген мысалдан тек ғана біреуін атқарады?
<variant>Газ тасымалдау:
<variant>Қозуды тежу;
<variant>Қоректік заттарды қортылу;
<variant> Көбею;
<variant>Бауырдағы өтті ішекке жеткізу;
<question>Адам қаны берілген қызметтен тек біреуін атқарады?
<variant>Иммунды жауап:
<variant>Қозуды тежу;
<variant>Қоректік заттарды қорыту;
<variant>Көбею;
<variant>Ас қорыту;
<question>Тасымалдау пигменті дегеніміз-?
<variant>Гемоглобин:
<variant>Эроциттер;
<variant>Лейкоцит;
<variant>Инсулин;
<variant>Лизоцим;
<question>Рефлекторлық доғаны құрайтын бөліктерді көрсетініз-?
<variant>Барлық аталған бөліктер:
<variant>Рецептор;
<variant>Сезім;
<variant>Жұлын;
<variant>Ұимыл;
<question>Қызыл қан түйіршіктері қайда пайда болады?
<variant>Қызыл түсті кемік майда
<variant>Сүйектің жілік майында;
<variant>Көкбауырда;
<variant>Тромбоциттерде;
<variant>Плазмада;
<question>Қандай жасуша обыр деп аталады?
<variant>Қан айналу жүйесі:
<variant>Өкпе;
<variant>Жүрек;
<variant>Тыныс алу жүйесі;
<variant>Жүйке жүйесі;
<question>Ит жүрегінің оң жақ жартысындақандай қан болады?
<variant>Салатамырлық(артерия):
<variant>Көктамыр(вена);
<variant>Аралас;
<variant>Жүрекшеде-көктамырлық,қарыншада-салатамырлық;
<variant>Жүрекшеде-салатмырлық,Қарыншада-көктамырлық;
<question>Қан аздық себебі неде?
<variant>Эроциттермен гемоглабиннің жетіспеушілігінен:
<variant>Тромбоциттер жетіспеуінен;
<variant>Лейкоциттер жетіспеуінен;
<variant>Антиденелердің пайда болуына байланысты;
<variant>Қан жетіспеуіне;
<question>Лимфа не деп пайда болады?
<variant>Клеткааралық сұйықтықтан:
<variant>Қан плазмасынан;
<variant>Қаннан;
<variant> Сумепн тұздан;
<variant>Қоректік заттардан;
<question>Қандай қан артерия қаны деп аталады?
<variant>Оттегіне қаныққан қан:
<variant>Глюкозамен пептитерден қанықан қан;
<variant>Мочевинаға қаныққан қан;
<variant>Көмір қышқылына қаныққан қан;
<variant>Дәрумендерге қаныққан қан;
<question>Қанның ұюына не қатысады?
<variant>Тромбоциттер:
<variant>Эпроциттер;
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Антидене өндіру;
<variant>Аорртада ғана бар;
<question>Тромбоциттер орындайтын қызмет?
<variant>Сарысуды:
<variant>Газдарды тасымалдау;
<variant>Қоректі заттарды тасымалдау;
<variant>Физиологиялық ерітінді;
<variant>Антидене;
<question>Дефтериямен ауырған адамға, тез арада не егу керек?
<variant>Сарысу:
<variant>Вакцинаны;
<variant>Физилогиялық ертіндіні;
<variant>Антиденені;
<variant>Плазманы;
<question>Қаның құю мүмкіндігі қайсысы дұрыс?Донор Реципиент?
<variant>4-4:
<variant>4-1;
<variant>3-1;
<variant>4-3;
<variant>4-2;
<question>Веноздық қаны бар артерия:
<variant>Өкпелік:
<variant>Бүйрек артериясы;
<variant>Бауырлық;
<variant>Ұйқы артерия;
<variant>Құрсақ артериямы;
<question>Ағзаның антидене түзу қабілеті,ағзаны қамтамасыз етеді?
<variant>Иммунетет:
<variant>Тромба түзуден қорғайды;
<variant>Ішкі ортаның тұрақтылығы;
<variant>Фибриногеннің фибренге айналуы;
<variant>Қанның басқа қызметтері;
<question>Жүректің өздігінен жиырыла алатындығы не деп аталады?
<variant>Автоматия:
<variant>Диастола;
<variant>Систола;
<variant>Аритмия;
<variant>Анемия;
<question>Берілген жүйлердің қайсысы мектептегі адам анатомиясы мен физиологиясында чсиптталған?
<variant>Имундық жүйе:
<variant>Жабын;
<variant>Жүйке жүйесі;
<variant>Эндокриндік жүйе;
<variant>Зәр шығару жүйесі;
<question>Қай үлпаның қатысумен ағызаның тгуморальдық реттелуі жүзеге асады?
<variant>Дәнекер:
<variant>Көлденең салалы бұлшық ет;
<variant>Жүйке жүйесі;
<variant>Біріңғай бұлшық ұлпасы;
<variant>Эпителий;
<question>Адам белсенді жасанды иммунетет қай кезде қалыптасады?
<variant>Жасынды:
<variant>Ауырған соң;
<variant>Емдік сары су екен соң;
<variant>Туғанда;
<variant>Дәрі қабылдаған соң;
<question>Гемеостаз деп нені айтамыз?
<variant>Реттеу жүйлерінің әсерінен қоштай отырып,табиғи жүйенің динамикалық тепе-теңдігінің скақталуы:
<variant>Ағызаның өмір-тіршілігінің жалпы жағдайы;
<variant>Еру арқылы жасушалардың бұзылу процесін;
<variant>Жасушадағы органикалық заттардың тотығу процесі;
<variant>Ағыза қызметінің жоғарғы белсенділігі;
<question>Қан түзетін ұлпа?
<variant>Дәнекер:
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Көлденең салалы бұлшық ет;
<variant>Эпителий;
<variant>Біріңғай салалы бұлшық ет;
<question>Асқорыту гуморалдық реттелуі дегеніміз?
<variant>Қан арқылы химиялық заттардың олардың жұмысын әсер етуі:
<variant>Фермент бөлетін бездерге қозу толқының берілуі;
<variant>Ағызалардан улы заттардың шығуы;
<variant>Ферменттер әсерінен заттардың ыдырауы;
<variant>Иммунитетті қамтамасыз ету;
question>Канцерогенді затардың тудыратын аурулар?
<variant>Рак аурулары:
<variant>Өмір бойы сақталатын аурулары;
<variant>Аллергиялық аурулар;
<variant>Жұқпалы аурулар;
<variant>Саңырауқұлақты аурулар;
<question>Адам қай жұқпалы аурумен ауырғанда иммунеттен айырылады?
<variant>Спид:
<variant>Тұмау;
<variant>Өкпе рагы;
<variant>Оба ауруы;
<variant>Дизентерия;
<question>Лимфа жүйесі төмендегі белсенділікті қай түріне жауапты?
<variant>Жасушадан тыс артық сұйықтықтың жиналып,қанға қайта қайтуына:
<variant>Айналымның азоты өнімдердің қаннан шығуы;
<variant>Ағызадағы қоректі заттардың тасымалдануына;
<variant>Қоршаған ортамен газ алмасуы;
<variant>Микровтағы электр қозу толқындарына;
<question>Бактериямен және бөгде затпен күреседі?
<variant>Тромбоциттер:
<variant>Кальций тұздары;
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Эроциттер;
<variant>Плазма;
<question>Имиунетет туралы ілімнің негізгін салған?
<variant>И.И. Мечников:
<variant>И.П Павлов;
<variant>Н.ИПирогов;
<variant>В.И Вернадский;
<variant>И.М Сеченов;
<question>Сүйектің қай бөлігі қан түзеді?
<variant>Қызыл сүйек кемігі:
<variant>Бұғана;
<variant>Шеміршек;
<variant>Сүйек ұлпасы;
<variant>Сары сүйек кемігі;
<question>Лимфа мен қаның химиялық құрамына еске түсіріндер.Мына тұжырымның қайсысы дұрыс?
<variant>Қан плазмасынан гөрі лимфада ақуыз аз:
<variant>Лимфа ақуыз;
<variant>Лимфа қан плазмасынан гөрі ақуыз көбірек;
<variant>Натрий ионының саның айырмашылығына байланысты;
<variant>Лимфада плазма сияқты түссіз сұйықтық онда лейкиттердің әр түрі болады;
<question>Қаның ұсақ формалары элементеріне жатады?
<variant>Лейкоциттер:
<variant>Эроциттер;
<variant>Базоциттер;
<variant>Эозинациттер;
<variant>Тромбоциттер;
<question>Эроциттердің негізгі қызметі?
<variant>Оттегін өкпеден ұлпаға жіне көмір қышқыл газын денедегі ұлпалардан өкпеге тасымалдау:
<variant>Оттегін өкпеден барлық ұлпаға тасымалдайды;
<variant>Көмірқышқыл газын ұлпалардан өкпеге тасымалдау;
<variant>Көмірқышқыл газын кеңірдікке тасымалдау;
<variant>Оттегін өкпеден жүрекке тасымалдау;
<question>Қандай ұлпалар дәнекер ұлпасына жатады?
<variant>Сүйек ұлпасы:
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасы;
<variant>Жүректің көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасы;
<variant>Безұлпасы;
<question>Қандай ұлпа адамның тірек-қимыл жүйесін құрайдй?
<variant>Шеміршекті ұлпа:
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Қан;
<variant>Борпылдақ талшықты ұлпасы;
<variant>Көп қабатты эпителий ұлпасы;
<question>Балалардың қандай сүйектерінде қызыл кемік майы болады?
<variant>Қуысы бар барлық сүйектерде:
<variant>Жалпақ сүйектеріне;
<variant>Ұзын түтікше сүйектерінде;
<variant>Ортан жілікте;
<variant>Тоқпан жілік;
<question>Қандай сүйек қол басындағы саусақты құрамайды
<variant>Асықты жілік:
<variant>Білезік;
<variant>Саусақ сүйектілер;
<variant>Алақан сүйектері;
<variant>Кәрі сүйектері;
<question>Қандай сүйек иық белдеуіне кіреді?
<variant>Жауырын:
<variant>Тоқпан жілік;
<variant>Жамбас сүйек;
<variant>Кәрі жілік;
<variant>Асықты жілік;
<question>Қандай сүйек иық белдеуіне кіреді?
<variant>Жауырын:
<variant>Тоқпан жілік;
<variant>Саусақ сүйегі;
<variant>Кәрі жілік;
<variant>Асықты жілік;
<question>Тыныс алу жүйесі қандай ұрық жапырақшасының қалыптасады?
<variant>Энтодермадан:
<variant>Эктодермадан;
<variant>Мезодермадан;
<variant>Барлық ұрық жапырақшылардан;
<variant>Көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасынан;
<question>Адамның қаңқасы ұрық жапырақшасынан қалыптасады?
<variant>Мезодермадан:
<variant>Эктодермадан;
<variant>Энтодермадан;
<variant>Барлық ұрық жапыршаларынан;
<variant>Эктодермадан және энтоднрмадан;
<question>Адам денесіндегі бұлшық еттері қандай ұрық жапырақшылардан қалыптасады?
<variant>Мезодерма:
<variant>Эктодермадан;
<variant>Энтодермадан;
<variant>Барлық ұрықжапырақшалардан;
<variant>Эктодермадан және Энтодермадан;
<question>Анатомия ғылымы нені зертейді?
<variant>Ағзаның құрлысымен пішіні:
<variant>Ағзаның тіршілік қызметін;
<variant>Денсаулық сақтау және нығайту;
<variant>Aғзанын химиялық құрлысы;
<variant>Ағзадағы жасуша құрлысы;
<question>Гигена ғылымы нені зерттейді?
<variant>Денсаулықты сақтау және қорғау:
<variant>Қоршаған ортаны сақтау және қорған;
<variant>Ағзаның біртұтастығын сақтау;
<variant>Мүшелер жұмысын үйлесімділігін бақылау;
<variant>Оқу жұмысына қолайлы жағдай жассау;
<question>Бұлшық ет ұлпасының қызметі?
<variant>Қозу мен жиырылу:
<variant>Қозу мен өткізу;
<variant>Созылғыштық және серпімділік;
<variant>Жасушаның көп ядролығы;
<variant>Соылғыштық және жиырылғыштық;
<question>Сүйектер қандай ұлпаның қатысумен жуандап өседі?
<variant>Шеміршек ұлпасыныан бөлінунен:
<variant>Сүйек ұлпасының бөлінунен;
<variant>Сүйек қабығының ішкі бетіндегі жасушаларының бөлінунен;
<variant>Бұлшық ет жасушаларының бөлінуне;
<variant>Бұлшық ет жиырылғанда созылу салдарынан;
<question>Сүйектің ұзарып өсуі неге байланысты?
<variant>Сүйек ұшындағы шеміршек ұлпасы жасушаларының бөлінунен:
<variant>Сүйек ұлпасының бөлінунен;
<variant>Сүйек іші жасушалар бөлінунен;
<variant>Бұлшық ет жасушалар бөлінунен;
<variant>Бұлшық ет жиырылып созылунан;
<question>Қол қаңқасы сүйектерінің ретімен дұрыс орналасуының белгіленіз?
<variant>Тоқпан жілік,Кәрі жілік,алақан,саусақ сүйектері:
<variant>Тоқпан жілік,кәрі жілік,саусақ,алақан сүйектері;
<variant>Кәрі жілік,тоқпан жілік,қолбасы сүйектері;
<variant>Қолбасы-саусақ сүйектері,тоқпан жілік,кәрі жілік;
<variant>Саусақтар,алақан сүйектері,кәрі жілік,тоқпан жілік;
<question>Қаңқа бұлшық еттері қандай ұлпадан тұрады?
<variant>Көлденең жолақты:
<variant>Эпителий;
<variant>Бірыңғай салалы ет;
<variant>Ерекше құрылысты көлденең жолақты ет;
<variant>Дәнекер;
<question>Органикалық заттар сүйектерге қандай қасиет береді?
<variant>Иілгіштік және серпімділік:
<variant>Иілігіштік және қаттылық;
<variant>Сыңғыштық және беріктік;
<variant>Майысқақтық және жұмсақтық;
<variant>Қаттылық және сыңғыштық;
<question>Аталық жыныс жүйесіне жататыңдар?
<variant>Аталық тұқым бездері,онығ өздері,қосалқы жыныс бездері,жыныс мүшелері:
<variant>Ұма(мошонка);
<variant>Қынап;
<variant>Фолликул;
<variant>Сперматозоидтар;
<question>Аталық жыныс жасушалары қалай аталады?
<variant>Сперматозоидтар:
<variant>Жұмыртқа жасушасы;
<variant>Аталық тұқым бездері;
<variant>Шәуіт көпіршіктері;
<variant>Жыныс гормандары;
<question>Аталық жыныс жасушалары қай жерде дамиды?
<variant>Аталық тұқым бедері:
<variant>Жыныс бездері;
<variant>Қынапта;
<variant>Тері қалтада;
<variant>Жатырда;
<question>Ересек адамның ми сауытының сүйектері қалай орналасады?
<variant>Қозғалмай байланысады:
<variant>Қозғалмалы(буын арқылы);
<variant>Жартылай қозғалмалы(шеміршек арқылы);
<variant>Қозғалмалы (сәбидің еңбегі тәріздес);
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Бұлшық ет ұлпаларының қайсысы ішкі мүшелерінің құрамиына енеді?
<variant>Бірыңғай салалы бұлшық еті:
<variant>Қаңқа бұлшық еті;
<variant>Көлденең жолақты бұлшық еті;
<variant>Ұзын және жіңішке бұлшық еттері;
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Буын сүйектерінің байланысу тәсілдері қандай?
<variant>Қозғалмалы байланыс:
<variant>Шамалы қозғалмалы байланыс;
<variant>Жартылай қозғалмалы байланыс;
<variant>Қозғалмайтын байланыс;
<variant>Жартылай қозғалмайтын қозғалыс;
<question>Адам саның ұлпалар саны қанша топтан тұрады?
<variant>4:
<variant>10;
<variant>3;
<variant>5;
<variant>7;
<question>Адамның бас сүйегіндегі мына сүйектің қайсысы ми сауыты бөлігіне жатпайды?
<variant>Төменгі жақ сүйегі:
<variant>Маңдай сүйегі;
<variant>Төбе;
<variant>Самай;
<variant>Шүйде;
<question>Жасушаның негізгі құрылымдық компонеті,зат алмасу барысында қорғаныштық қызметін атқаратын органиод:
<variant>Сыртқы жасуша мембранасы:
<variant>Эндоплазмалық тор;
<variant>Ядро;
<variant>Рибососма;
<variant>Митохондра;
<question>Тірек-қимыл жүйесінің қызметі:
<variant>Мүшелерді қорғау,қан өңдеу,тірек:
<variant>Қоректік қортылыуы;
<variant>О2-тасымалдау;
<variant>Секреттік;
<variant>Тасымалдау;
<question>Сүйектің беріктігімен немен анықталады?
<variant>Сүйекте минералаы заттың болмауы:
<variant>Сүйекте судың болмауы;
<variant>Сүйекте органика заттың болмауы;
<variant>Сүйекте жоғарғы айтылған заттардың болмауы;
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Адам қаңқасының жануар қаңқасынан айырмашылығы немен байланысты?
<variant>Тік жүру,еңбек етумен:
<variant>Екі аяқпен жүрумен;
<variant>Адам мен сүтқоректілердің қаңқасында түрлі бөлімдерінен болмауынан;
<variant>Адам миының жақсы жетілунен;
<variant>Екінші сигналды жүйенің болмауынан;
<question>Эпителий ұлпасының құрамына кіреді?
<variant>Безді жасушалар:
<variant>Лимфоциттер;
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Нейрондар;
<variant>Эроциттер;
<question>Адамның кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөлетін бұлшық ет
<variant>Диафрагма:
<variant>Кеуде бұлшық еті;
<variant>Құрсақ бұлшық еті;
<variant>Мимикалық бұлшық еті;
<variant>Шайнау бұлшық еті;
<question>Бұлшық ет қызметіне қарай қалай бөлінеді?
<variant>Жазылғыш,жиырылғыш:
<variant>Сыртқы,ішкі;
<variant>Бірыңғай салалы;
<variant>Көлденең жолақты;
<variant>Мимкалық бұлшық eт;
<question>Бұлшық еттің босансуын зерттеген ғалым
<variant>И.И Сеченов:
<variant>Л.Пастер;
<variant>И.П Павлов;
<variant>П.К Анохин;
<variant>И.И Мечинков;
<question>Ішкі мүшелердің қозғалысын қай ұлпа жүзеге асырады?
<variant>Бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасы:
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Көлденең салалы бұлшық ет ұлпасы;
<variant>Дәнекер ұлпасы;
<variant>Эпителий ұлпасы;
<question>Жауырын қай сүйек тобына жатқызады?
<variant>Жалпақ:
<variant>Аралас;
<variant>Ұзын жілік сүйек;
<variant>Қысқа жілік сүйек;
<variant>Жамбас сүйек;
<question>Үштік жүйке нені қоздырады?
<variant>Шайнау бұлшық еті:
<variant>Мойын бұшық еті;
<variant>Тіл бұлшық еті;
<variant>Ымдау бұлшық еті;
<variant>Көз бұлшық еті;
<question>Адамның эмоциясын өзгертуге қай бұлшық ет қатысады?
<variant>Мимикалық:
<variant>Жолақты;
<variant>Көлденең;
<variant>Кеуде;
<variant>Шайнау;
<question>Сүйектің дұрыс қалыптасуы
<variant>Дененің дұрыс ұстау қадағалап отырғанда:
<variant>Өзі қалыптасады;
<variant>Физикалық жаттығу әсерінен;
<variant>Әртүрлі жұмыстың әсерінен;
<variant>Жалпақ табандылықтан;
<question>Бұлшық етке оң әсерін тигізеді?
<variant>Түгел ағзаға:
<variant>Тек бұлшық етте;
<variant>Тек сүйекте;
D) Тек жүрекке;
Е)Тіршілік іс әрекетінің біраз түрінде;
<question>Аз қозғалу?
<variant>С және Д жауаптары дұрыс:
<variant>Жұмыс істеу қабілетің жақсарту;
<variant>Қартаю процессі баяулайды;
<variant>Жүрек бұлшық еті нашар жетіледі;
<variant>Сүйектің дұрыс орналасуы ауытқиды;
<question>Сүйек неден түзіледі?
<variant>Дәнекер ұлпасынан:
<variant>Жасуша аралық заттан;
<variant>Эпителий;
<variant>Әр түрлі ұлпалардан;
<variant>Бұлшық ет ұлпасынан;
<question>Гиподенамия дегеніміз не?
<variant>Қозғалыс аздығы:
<variant>Белсенді өмір сүру салты;
<variant>Сымбаттың бұзылуы;
<variant>Жұмыс істеу қабілетінің жоғарлауы;
<variant>Жұмыс істеу қабілетінің төмендеуі;
<question>Көлденең салалы бұлшық ет ұлпасы
<variant>Қаңқа бұлшық етін түзеді:
<variant>Ішкі мүшелер бәрінде орналасады;
<variant>Қан тамырлар қабырғасы;
<variant>Мұрын қуысының астарын түзеді;
<variant>Қозу толқының өткізеді;
<question>Миофибрилер дегеніміз-
<variant>Бұлшық ет ішінднгі жіңішке жиырылғыш жіпшелер:
<variant>Бұлшық ет талшығы;
<variant>Бұлшық ет ұлпасы түрі;
<variant>Біріңғай салалы бұлшық ет;
<variant>Миокард;
<question>Физиология нені зертейді?
<variant>Ағзаның тіршілігін,мүшелер қызметін:
<variant>Ұлпа құрлысын;
<variant>Денсаулық сақтау жағдайын;
<variant>Жасушаның химиялық құрлысын;
<variant>Ағзаның ортамен байланысы;
<question>Бұлшық ет ұлпасының қасиеті
<variant>Тітіргеніштік,жиырылғыштық:
<variant>Өткізгіштік тітіргеніштік;
<variant>Тек жиырылғыштық;
<variant>Тек өткізгіштік;
<variant>Барлық жауап дұрыс
<question>Бұлшық ет жұмысы үшін қажетті энергия қандай бөлінеді?
<variant>Органикалық заттар ыдырағанда:
<variant>Биосинтез;
<variant>Ас қорыту кезінде;
<variant>Газ алмасудан;
<variant>Асмилияция кезінде;
<question>Жануармен адамның жасушасында жоқ оргониод?
<variant>Хромосома;
<variant>Митохондрия;
<variant>Лизосомадар;
<variant>Хлоропластар:
<variant>Рибосомалар;
<question>Сан сүйегіне жататыны?
<variant>Үлкен садақ сүйегі;
<variant>Ортан жілік:
<variant>Тобық жілік;
<variant>Толарсық сүйегі;
<variant>Шыбық сүйегі;
<question>Төмендегінің қайсысы жұп сүйектер?
<variant>Самай:
<variant>Маңдай;
<variant>Шүйде;
<variant>Төссүйек;
<variant>Шыбық сүйек;
PK 2
<question>Сүйектердің шеміршек арқылы байланысын:
<variant>Аз қозғалмалы дейді:
<variant>Қозғалмалы дейді;
<variant>Қозғалмайтын дейді;
<variant>Тегіс дейді;
<variant>Буын дейді;
<question>Қан түзетін(жасайтын)мүшені көрсетініз?
<variant>Қызыл түсті:
<variant>Сары түсті;
<variant>Жілік майы;
<variant>Сүйек ұлпасы;
<variant>Жасуша арқылы;
<question>Қан құрамына қандай жасуша кіреді?
<variant>Лейкоциттер:
<variant>Ет жасушалары;
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер (сүйекті);
<variant>Эпителиий жасушалары;
<question>Қандай жасушалар қанның құрамына кіреді?
<variant>Эритроциттер:
<variant>Глиальді;
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер (сүйекті);
<variant>Эпителий жасушасы;
<question>Қандай жасушалар қанның құрамына кіреді?
<variant>Тромбоциттер:
<variant>Ет жасушалары;
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер (сүйекті жасушалар);
<variant>Эпителйй жасушалары;
<question>Қандай жасушалар қанның құрамына кіреді?
<variant>Лимбоциттер:
<variant>Галиальді(серік жасушалар);
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер;
<variant>Эпителий жасушалар;
<variant><question>Қандай жасуша қанның құрамына кірмейді?
<variant>Нейрондар
<variant>Лимбоциттер;
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Эритроциттер;
<variant>Тромбоциттер;
<question>Ересек адамға қарағанда,баланың туғанға дейінгі қан айналым неліктен басқаша болады?
<variant>Өкпе қызмет атқармағандықтан,газ алмасу плацента арқылы жүзеге асады,ал жүрегінде қарынша арқылы перде әлі қалыптаспаған:
<variant> Жүек өздігінен жиырыла алмайды;
<variant>Қан әлсіз аз және тамырлар қанға толмаған;
<variant>Оларда әлә анасының қаны аз;
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Келтірілген қан тамырлардың қайсысында артерия қаны ақпайды?
<variant>Орта:
<variant>Өкпе артериясы;
<variant>Бауыр венасы;
<variant>Бүйрек венасы;
<variant>Жоғарғы қуыс венасы;
<question>Қандай қан вена қаны деп аталады?
<variant>Көмірқышқыл қанға қаныққан қан:
<variant>Глюкозамен пептидтерге қаныққан қан;
<variant>Мочевинаға қаныққан қан;
<variant>Оттегіге қаныққан қан;
<variant>Ішектерге қаныққан қан;
<question>Адамның қаны қандай қызмет атқарады?
<variant>Қозуды беру:
<variant>Газ тасымалдау;
<variant>Қоректік заттарды тасымалдау;
<variant>Горман жеткізу;
<variant>Зат алмасу өнімдерін жеткізу;
<question>Ағзаның ішкі ортасы?
<variant>Қан,лимфа,ұлпа сұйықтығы:
<variant>Цитоплазма,лимфа;
<variant>Жасуша аралық сұйықтық және плазма;
<variant>Дененің ішкі қуысы және мүшелер;
<variant>Ас қорыту сөлі,ұлпа сұйықтығы;
<question>Жүрек өмір бойы шаршамай дамылсыз жиырылады?
<variant>Ырғақты жұмыс істейді:
<variant>Жүрекше қабырғасы өте қалың;
<variant>Қарынша қабырғасы өте қалың;
<variant>Қоректі затпен қамтамасыз етеді;
<variant>Жұмысы жүйке жүйесінің бақылауында болады;
<question>Қан айналудың бір айналымы қанша уақыт алады?
<variant>27 секунд:
<variant>1 минут;
<variant>2минут;
<variant>1,5минут;
<variant>40секунд:
<question>Ағзаның иммунитке жауап беру реакцияларын зерттеген орыс ғалымы қайсысы?
<variant>И.И. Мечников
<variant>Н.И Вавилов;
<variant>И.П Павлов;
<variant>И.М Сеченов;
<variant>К.И Скрябин;
<question>Құрлысы жағынан артерияның венадан айырмашылығы неде?
<variant>Артерия қабырғаларында жақсы жетілген біріңғай-салалы бұлшық ет ұлпаларының қабаты болады:
<variant>Артерияда қақпашалар болады;
<variant>Артерияда көлденең жолақты бұлшық ет ұлпалары болмайды;
<variant>Артерияда дәнекер ұлпасы қабығы болады;
<variant>Ішкі эпдотелий ұлпалары;
<question>Құрлысы жағынан венаның артериядан айырмашылығы неде?
<variant>Венада қақпашалар болады:
<variant>Венада көлденең жолақты бұлшық ет ұлпалары болмайды;
<variant>Вена қабырғасында жақсы жетілген көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасы болады;
<variant>Тек қана венада дәнекер ұлпасының қабықшасы болады;
<variant>Ішкі эпителиий ұлпалары;
<question>Неліктен дене жынықтыру жаттығулары жүрек-тамыр жүйесінің дұрыс дамып,қалыпты жұмыс істеуіне ықпал етеді?
<variant>Дене бұлшық ет арқылы қан ағзасының 40проценті -ға жуығы өтеді,сондықтан арнайыжаттығулар адамның тамырлар жүйесін шынықтырады:
<variant>Дене шынықтыру жаттығулар адам дене салмағын өзгертеді;
<variant>Бұл кезде қан тезірек ағады;
<variant>Қосымша қан тез ағады;
<variant>Қан түйіршектері пайда болуын қамтамасыз етеді;
<question>Адам қан келтірілген мысалдан тек ғана біреуін атқарады?
<variant>Газ тасымалдау:
<variant>Қозуды тежу;
<variant>Қоректік заттарды қортылу;
<variant>Көбею;
<variant>Бауырдағы өтті ішекке жеткізу;
<question>Адам қаны берілген қызметтен тек біреуін атқарады?
<variant>Иммунды жауап:
<variant>Қозуды тежу;
<variant>Қоректік заттарды қорыту;
<variant>Көбею;
<variant>Ас қорыту;
<question>Тасымалдау пигменті дегеніміз-?
<variant>Гемоглобин:
<variant>Эроциттер;
<variant>Лейкоцит;
<variant>Инсулин;
<variant>Лизоцим;
<question>Рефлекторлық доғаны құрайтын бөліктерді көрсетініз-?
<variant>Барлық аталған бөліктер;
<variant>Рецептор;
<variant>Сезім;
<variant>Жұлын:
<variant>Ұимыл;
<question>Қызыл қан түйіршіктері қайда пайда болады?
<variant>Қызыл түсті кемік майда
<variant>Сүйектің жілік майында;
<variant>Көкбауырда;
<variant>Тромбоциттерде:
<variant>Плазмада;
<question>Қандай жасуша обыр деп аталады?
<variant>Қан айналу жүйесі;
<variant>Өкпе:
<variant>Жүрек;
<variant>Тыныс алу жүйесі;
<variant>Жүйке жүйесі;
<question>Ит жүрегінің оң жақ жартысындақандай қан болады?
<variant>Салатамырлық(артерия);
<variant>Көктамыр(вена);
<variant>Аралас:
<variant>Жүрекшеде-көктамырлық,қарыншада-салатамырлық;
<variant>Жүрекшеде-салатмырлық,Қарыншада-көктамырлық;
<question>Қан аздық себебі неде?
<variant>Эроциттермен гемоглабиннің жетіспеушілігінен:
<variant>Тромбоциттер жетіспеуінен;
<variant>Лейкоциттер жетіспеуінен;
<variant>Антиденелердің пайда болуына байланысты;
<variant>Қан жетіспеуіне;
<question>Лимфа не деп пайда болады?
<variant>Клеткааралық сұйықтықтан;
<variant>Қан плазмасынан;
<variant>Қаннан:
<variant>Сумепн тұздан;
<variant>Қоректік заттардан;
<question>Қандай қан артерия қаны деп аталады?
<variant>Оттегіне қаныққан өқан;
<variant>Глюкозамен пептитерден қанықан қан;
<variant>Мочевинаға қаныққан қан:
<variant>Көмір қышқылына қаныққан қан;
<variant>Дәрумендерге қаныққан қан;
<question>Қанның ұюына не қатысады?
<variant>Тромбоциттер:
<variant>Эпроциттер;
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Антидене өндіру;
<variant>Аорртада ғана бар;
<question>Тробоциттер орындайтын қызмет
<variant>Сарысуды;
<variant>Газдарды тасымалдау;
<variant>Қоректі заттарды тасымалдау:
<variant>Физиологиялық ерітінді;
<variant>Антидене;
<question>Дефтериямен ауырған адамға, тез арада не егу керек?
<variant>Сарысу;
<variant>Вакцинаны;
<variant>Физилогиялық ертіндіні;
<variant>Антиденені;
<variant>Плазманы:
<question>Қаның құю мүмкіндігі қайсысы дұрыс?Донор Реципиент
<variant>4-4;
<variant>4-1;
<variant>3-1:
<variant>4-3;
<variant>4-2;
<question>Веноздық қаны бар артерия:
<variant>Өкпелік:
<variant>Бүйрек артериясы:
<variant>Бауырлық;
<variant>Ұйқы артерия;
<variant>Құрсақ артериямы;
<question>Ағзаның антидене түзу қабілеті,ағызаны қамтамасыз етеді?
<variant>Иммунетет;
<variant>Тромба түзуден қорғайды;
<variant>Ішкі ортаның тұрақтылығы:
<variant>Фибриногеннің фибренге айналуы;
<variant>Қанның басқа қызметтері;
<question>Жүректің өздігінен жиырыла алатындығы не деп аталады?
<variant>Автоматия:
<variant>Диастола;
<variant>Систола;
<variant>Аритмия;
<variant>Анемия;
<question>Берілген жүйлердің қайсысы мектептегі адам анатомиясы мен физиологиясында чсиптталған?
<variant>Имундық жүйе;
<variant>Жабын;
<variant>Жүйке жүйесі:
<variant>Эндокриндік жүйе;
<variant>Зәр шығару жүйесі;
<question>Қай үлпаның қатысумен ағызаның тгуморальдық реттелуі жүзеге асады?
<variant>Дәнекер;
<variant>Көлденең салалы бұлшық ет:
<variant>Жүйке жүйесі;
<variant>Біріңғай бұлшық ұлпасы;
<variant>Эпителий;
<question>Адам белсенді жасанды иммунетет қай кезде қалыптасады?
<variant>Жасынды;
<variant>Ауырған соң:
<variant>Емдік сары су екен соң;
<variant>Туғанда;
<variant>Дәрі қабылдаған соң;
<question>Гемеостаз деп нені айтамыз?
<variant>Реттеу жүйлерінің әсерінен қоштай отырып,табиғи жүйенің динамикалық тепе-теңдігінің скақталуы;
<variant>Ағызаның өмір-тіршілігінің жалпы жағдайы;
<variant>Еру арқылы жасушалардың бұзылу процесін;
<variant>Жасушадағы органикалық заттардың тотығу процесі:
<variant>Ағыза қызметінің жоғарғы белсенділігі;
<question>Қан түзетін ұлпа:
<variant>Дәнекер;
<variant>Жүйке ұлпасы:
<variant>Көлденең салалы бұлшық ет;
<variant>Эпителий;
<variant>Біріңғай салалы бұлшық ет;
<question>Асқорыту гуморалдық реттелуі дегеніміз-
<variant>Қан арқылы химиялық заттардың олардың жұмысын әсер етуі:
<variant>Фермент бөлетін бездерге қозу толқының берілуі;
<variant>Ағызалардан улы заттардың шығуы;
<variant>Ферменттер әсерінен заттардың ыдырауы;
<variant>Иммунитетті қамтамасыз ету;
<question>Канцерогенді затардың тудыратын аурулар:
<variant>Рак аурулары:
<variant>Өмір бойы сақталатын аурулары;
<variant>Аллергиялық аурулар;
<variant>Жұқпалы аурулар;
<variant>Саңырауқұлақты аурулар;
<question>Адам қай жұқпалы аурумен ауырғанда иммунеттен айырылады?
<variant>Спид;
<variant>Тұмау;
<variant>Өкпе рагы;
<variant>Оба ауруы:
<variant>Дизентерия;
<question>Лимфа жүйесі төмендегі белсенділікті қай түріне жауапты?
<variant>Жасушадан тыс артық сұйықтықтың жиналып,қанға қайта қайтуына:
<variant>Айналымның азоты өнімдердің қаннан шығуы;
<variant>Ағызадағы қоректі заттардың тасымалдануына;
<variant>Қоршаған ортамен газ алмасуы;
<variant>Микровтағы электр қозу толқындарына;
<question>Бактериямен және бөгде затпен күреседі
<variant>Тромбоциттер;
<variant>Кальций тұздары;
<variant>Лейкоциттер:
<variant>Эроциттер;
<variant>Плазма;
<question>Имиунетет туралы ілімнің негізгін салған:
<variant>И.И. Мечников;
<variant>И.П Павлов;
<variant>Н.ИПирогов;
<variant>В.И Вернадский:
<variant>И.М Сеченов;
<question>Сүйектің қай бөлігі қан түзеді?
<variant>Қызыл сүйек кемігі;
<variant>Бұғана;
<variant>Шеміршек;
<variant>Сүйек ұлпасы:
<variant>Сары сүйек кемігі;
<question>Лимфа мен қаның химиялық құрамына еске түсіріндер.Мына тұжырымның қайсысы дұрыс?
<variant>Қан плазмасынан гөрі лимфада ақуыз аз;
<variant>Лимфа ақуыз;
<variant>Лимфа қан плазмасынан гөрі ақуыз көбірек;
<variant>Натрий ионының саның айырмашылығына байланысты:
<variant>Лимфада плазма сияқты түссіз сұйықтық онда лейкиттердің әр түрі болады;
<question>Қаның ұсақ формалары элементеріне жатады
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Эроциттер;
<variant>Базоциттер:
<variant>Эозинациттер;
<variant>Тромбоциттер;
<question>Қандай ұлпалар дәнекер ұлпасына жатады?
<variant>Көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасы;
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Сүйек ұлпасы:
<variant>Жүректің көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасы;
<variant>Безұлпасы;
<question>Қандай ұлпа адамның тірек-қимыл жүйесін құрайдй?
<variant>Қан;
<variant>Шеміршекті ұлпа:
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Борпылдақ талшықты ұлпасы;
<variant>Көп қабатты эпителий ұлпасы;
<question>Балалардың қандай сүйектерінде қызыл кемік майы болады?
<variant>Жалпақ сүйектеріне;
<variant>Ұзын түтікше сүйектерінде;
<variant>Ортан жілікте;
<variant>Қуысы бар барлық сүйектерде:
<variant>Тоқпан жілік;
<question>Қандай сүйек қол басындағы саусақты құрамайды
<variant>Алақан сүйектері;
<variant>Асықты жілік:
<variant>Білезік;
<variant>Саусақ сүйектілер;
<variant>Кәрі сүйектері;
<question>Қандай сүйек иық белдеуіне кіреді?
<variant>Тоқпан жілік;
<variant>Жауырын:
<variant>Жамбас сүйек;
<variant>Кәрі жілік;
<variant>Асықты жілік;
<question>Қандай сүйек иық белдеуіне кіреді?
<variant>Жауырын:
<variant>Тоқпан жілік;
<variant>Саусақ сүйегі;
<variant>Кәрі жілік;
<variant>Асықты жілік;
<question>Тыныс алу жүйесі қандай ұрық жапырақшасының қалыптасады?
<variant>Энтодермадан:
<variant>Эктодермадан;
<variant>Мезодермадан;
<variant>Барлық ұрық жапырақшылардан;
<variant>Көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасынан;
<question>Адамның қаңқасы ұрық жапырақшасынан қалыптасады?
<variant>Энтодермадан;
<variant>Эктодермадан;
<variant>Мезодермадан:
<variant>Барлық ұрық жапыршаларынан;
<variant>Эктодермадан және энтоднрмадан;
<question>Адам денесіндегі бұлшық еттері қандай ұрық жапырақшылардан қалыптасады?
<variant>Мезодерма:
<variant>Эктодермадан;
<variant>Энтодермадан;
<variant>Барлық ұрықжапырақшалардан;
<variant>Эктодермадан және Энтодермадан;
<question>Анатомия ғылымы нені зертейді?
<variant>Ағзаның құрлысымен пішіні:
<variant>Ағзаның тіршілік қызметін;
<variant>Денсаулық сақтау және нығайту;
<variant>Aғзанын химиялық құрлысы;
<variant>Ағзадағы жасуша құрлысы;
<question>Гигена ғылымы нені зерттейді?
<variant>Ағзаның біртұтастығын сақтау;
<variant>Қоршаған ортаны сақтау және қорған;
<variant>Денсаулықты сақтау және қорғау:
<variant>Мүшелер жұмысын үйлесімділігін бақылау;
<variant>Оқу жұмысына қолайлы жағдай жассау;
<question>Бұлшық ет ұлпасының қызметі?
<variant>Қозу мен жиырылу:
<variant>Қозу мен өткізу;
<variant>Созылғыштық және серпімділік;
<variant>Жасушаның көп ядролығы;
<variant>Соылғыштық және жиырылғыштық;
<question>Сүйектер қандай ұлпаның қатысумен жуандап өседі?
<variant>Шеміршек ұлпасыныан бөлінунен:
<variant>Сүйек ұлпасының бөлінунен;
<variant>Сүйек қабығының ішкі бетіндегі жасушаларының бөлінунен;
<variant>Бұлшық ет жасушаларының бөлінуне;
<variant>Бұлшық ет жиырылғанда созылу салдарынан;
<question>Сүйектің ұзарып өсуі неге байланысты?
<variant>Сүйек ұшындағы шеміршек ұлпасы жасушаларының бөлінунен:
<variant>Сүйек ұлпасының бөлінунен;
<variant>Сүйек іші жасушалар бөлінунен;
<variant>Бұлшық ет жасушалар бөлінунен;
<variant>Бұлшық ет жиырылып созылунан;
<question>Қол қаңқасы сүйектерінің ретімен дұрыс орналасуының белгіленіз?
<variant>Кәрі жілік,тоқпан жілік,қолбасы сүйектері;
<variant>Тоқпан жілік,кәрі жілік,саусақ,алақан сүйектері;
<variant>Қолбасы-саусақ сүйектері,тоқпан жілік,кәрі жілік;
<variant>Саусақтар,алақан сүйектері,кәрі жілік,тоқпан жілік;
<variant>Тоқпан жілік,Кәрі жілік,алақан,саусақ сүйектері:
<question>Қаңқа бұлшық еттері қандай ұлпадан тұрады?
<variant>Көлденең жолақты:
<variant>Эпителий;
<variant>Бірыңғай салалы ет;
<variant>Ерекше құрылысты көлденең жолақты ет;
<variant>Дәнекер;
<question>Органикалық заттар сүйектерге қандай қасиет береді?
<variant>Қаттылық және сыңғыштық;
<variant>Иілігіштік және қаттылық;
<variant>Сыңғыштық және беріктік;
<variant>Майысқақтық және жұмсақтық;
<variant>Иілгіштік және серпімділік:
<question>Аталық жыныс жүйесіне жататыңдар?
<variant>Аталық тұқым бездері,онығ өздері,қосалқы жыныс бездері,жыныс мүшелері:
<variant>Ұма(мошонка);
<variant>Қынап;
<variant>Фолликул;
<variant>Сперматозоидтар;
<question>Аталық жыныс жасушалары қалай аталады?
<variant>Жыныс гормандары;
<variant>Жұмыртқа жасушасы;
<variant>Аталық тұқым бездері;
<variant>Шәуіт көпіршіктері;
<variant>Сперматозоидтар:
<question>Аталық жыныс жасушалары қай жерде дамиды?
<variant>Жатырда;
<variant>Аталық тұқым бедері:
<variant>Жыныс бездері;
<variant>Қынапта;
<variant>Тері қалтада;
<question>Ересек адамның ми сауытының сүйектері қалай орналасады?
<variant>Қозғалмай байланысады:
<variant>Қозғалмалы(буын арқылы);
<variant>Жартылай қозғалмалы(шеміршек арқылы);
<variant>Қозғалмалы (сәбидің еңбегі тәріздес);
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Бұлшық ет ұлпаларының қайсысы ішкі мүшелерінің құрамиына енеді?
<variant>Қаңқа бұлшық еті;
<variant>Көлденең жолақты бұлшық еті;
<variant>Бірыңғай салалы бұлшық еті:
<variant>Ұзын және жіңішке бұлшық еттері;
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Буын сүйектерінің байланысу тәсілдері қандай?
<variant>Қозғалмалы байланыс:
<variant>Шамалы қозғалмалы байланыс;
<variant>Жартылай қозғалмалы байланыс;
<variant>Қозғалмайтын байланыс;
<variant>Жартылай қозғалмайтын қозғалыс;
<question>Адам саның ұлпалар саны қанша топтан тұрады?
<variant>5;
<variant>10;
<variant>3;
<variant>4:
<variant>7;
<question>Адамның бас сүйегіндегі мына сүйектің қайсысы ми сауыты бөлігіне жатпайды?
<variant>Шүйде;
<variant>Маңдай сүйегі;
<variant>Төбе;
<variant>Самай;
<variant>Төменгі жақ сүйегі:
<question>Жасушаның негізгі құрылымдық компонеті,зат алмасу барысында қорғаныштық қызметін атқаратын органиод:
<variant>Митохондра;
<variant>Эндоплазмалық тор;
<variant>Ядро;
<variant>Сыртқы жасуша мембранасы:
<variant>Рибососма;
<question>Тірек-қимыл жүйесінің қызметі:
<variant>О2-тасымалдау;
<variant>Мүшелерді қорғау,қан өңдеу,тірек:
<variant>Қоректік қортылыуы;
<variant>Секреттік;
<variant>Тасымалдау;
<question>Сүйектің беріктігімен немен анықталады?
<variant>Сүйекте минералаы заттың болмауы:
<variant>Сүйекте судың болмауы;
<variant>Сүйекте органика заттың болмауы;
<variant>Сүйекте жоғарғы айтылған заттардың болмауы;
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Адам қаңқасының жануар қаңқасынан айырмашылығы немен байланысты?
<variant>Тік жүру,еңбек етумен:
<variant>Екі аяқпен жүрумен;
<variant>Адам мен сүтқоректілердің қаңқасында түрлі бөлімдерінен болмауынан;
<variant>Адам миының жақсы жетілунен;
<variant>Екінші сигналды жүйенің болмауынан;
<question>Эпителий ұлпасының құрамына кіреді?
<variant>Лимфоциттер;
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Нейрондар;
<variant>Эроциттер;
<variant>Безді жасушалар:
<question>Адамның кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөлетін бұлшық ет
<variant>Шайнау бұлшық еті;
<variant>Кеуде бұлшық еті;
<variant>Құрсақ бұлшық еті;
<variant>Диафрагма:
<variant>Мимикалық бұлшық еті;
<question>Бұлшық ет қызметіне қарай қалай бөлінеді?
<variant>Бірыңғай салалы;
<variant>Сыртқы,ішкі;
<variant>Жазылғыш,жиырылғыш:
<variant>Көлденең жолақты;
<variant>Мимкалық бұлшық eт;
<question>Бұлшық еттің босансуын зерттеген ғалым
<variant>Л.Пастер;
<variant>И.И Сеченов:
<variant>И.П Павлов;
<variant>П.К Анохин;
<variant>И.И Мечинков;
<question>Ішкі мүшелердің қозғалысын қай ұлпа жүзеге асырады?
<variant>Бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасы:
<variant>Жүйке ұлпасы;
<variant>Көлденең салалы бұлшық ет ұлпасы;
<variant>Дәнекер ұлпасы;
<variant>Эпителий ұлпасы;
<question>Жауырын қай сүйек тобына жатқызады?
<variant>Жалпақ:
<variant>Аралас;
<variant>Ұзын жілік сүйек;
<variant>Қысқа жілік сүйек;
<variant>Жамбас сүйек;
<question>Үштік жүйке нені қоздырады?
<variant>Мойын бұшық еті;
<variant>Тіл бұлшық еті;
<variant>Ымдау бұлшық еті;
<variant>Шайнау бұлшық еті:
<variant>Көз бұлшық еті;
<question>Адамның эмоциясын өзгертуге қай бұлшық ет қатысады?
<variant>Кеуде
<variant>Жолақты;
<variant>Көлденең;
<variant>Мимикалық:
<variant>Шайнау;
<question>Сүйектің дұрыс қалыптасуы
<variant>Дененің дұрыс ұстау қадағалап отырғанда:
<variant>Өзі қалыптасады;
<variant>Физикалық жаттығу әсерінен;
<variant>Әртүрлі жұмыстың әсерінен;
<variant>Жалпақ табандылықтан;
<question>Бұлшық етке оң әсерін тигізеді?
<variant>Түгел ағзаға:
<variant>Тек бұлшық етте;
<variant>Тек сүйекте;
<variant>Тек жүрекке;
<variant>Тіршілік іс әрекетінің біраз түрінде;
<question>Аз қозғалу?
<variant>Жүрек бұлшық еті нашар жетіледі;
<variant>Жұмыс істеу қабілетің жақсарту;
<variant>Қартаю процессі баяулайды;
<variant>Сүйектің дұрыс орналасуы ауытқиды;
<variant>С және Д жауаптары дұрыс:
<question>Сүйек неден түзіледі?
<variant>Бұлшық ет ұлпасынан;
<variant>Жасуша аралық заттан;
<variant>Эпителий;
<variant>Дәнекер ұлпасынан:
<variant>Әр түрлі ұлпалардан;
<question>Гиподенамия дегеніміз не?
<variant>Сымбаттың бұзылуы;
<variant>Белсенді өмір сүру салты;
<variant>Қозғалыс аздығы:
<variant>Жұмыс істеу қабілетінің жоғарлауы;
<variant>Жұмыс істеу қабілетінің төмендеуі;
<question>Көлденең салалы бұлшық ет ұлпасы
<variant>Қаңқа бұлшық етін түзеді:
<variant>Ішкі мүшелер бәрінде орналасады;
<variant>Қан тамырлар қабырғасы;
<variant>Мұрын қуысының астарын түзеді;
<variant>Қозу толқының өткізеді;
<question>Миофибрилер дегеніміз-
<variant>Бұлшық ет талшығы;
<variant>Бұлшық ет ішінднгі жіңішке жиырылғыш жіпшелер:
<variant>Бұлшық ет ұлпасы түрі;
<variant>Біріңғай салалы бұлшық ет;
<variant>Миокард;
<question>Физиология нені зертейді?
<variant>Ағзаның тіршілігін,мүшелер қызметін:
<variant>Ұлпа құрлысын;
<variant>Денсаулық сақтау жағдайын;
<variant>Жасушаның химиялық құрлысын;
<variant>Ағзаның ортамен байланысы;
<question>Бұлшық ет ұлпасының қасиеті
<variant>Өткізгіштік тітіргеніштік;
<variant>Тітіргеніштік,жиырылғыштық:
<variant>Тек жиырылғыштық;
<variant>Тек өткізгіштік;
<variant>Барлық жауап дұрыс
<question>Бұлшық ет жұмысы үшін қажетті энергия қандай бөлінеді?
<variant>Ас қорыту кезінде;
<variant>Биосинтез;
<variant>Органикалық заттар ыдырағанда:
<variant>Газ алмасудан;
<variant>Асмилияция кезінде;
<question>Жануармен адамның жасушасында жоқ оргониод?
<variant>Лизосомадар;
<variant>Хромосома;
<variant>Митохондрия;
<variant>Хлоропластар:
<variant>Рибосомалар;
<question>Сан сүйегіне жататыны?
<variant>Толарсық сүйегі;
<variant>Үлкен садақ сүйегі;
<variant>Ортан жілік:
<variant>Тобық жілік;
<variant>Шыбық сүйегі;
<question>Төмендегінің қайсысы жұп сүйектер?
<variant>Шүйде;
<variant>Маңдай;
<variant>Самай:
<variant>Төссүйек;
<variant>Шыбық сүйек;
<question>Сүйектердің шеміршек арқылы байланысын:
<variant>Қозғалмайтын дейді;
<variant>Қозғалмалы дейді;
<variant>Аз қозғалмалы дейді:
<variant>Тегіс дейді;
<variant>Буын дейді;
<question>Қан түзетін(жасайтын)мүшені көрсетініз?
<variant>Қызыл түсті:
<variant>Сары түсті;
<variant>Жілік майы;
<variant>Сүйек ұлпасы;
<variant>Жасуша арқылы;
<question>Қан құрамына қандай жасуша кіреді?
<variant>Лейкоциттер:
<variant>Ет жасушалары;
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер (сүйекті);
<variant>Эпителиий жасушалары;
<question>Қандай жасушалар қанның құрамына кіреді?
<variant>Эритроциттер:
<variant>Глиальді;
<variant>Нейрондар;
<variant> Остеоциттер (сүйекті);
<variant>Эпителий жасушасы;
<question>Қандай жасушалар қанның құрамына кіреді?
<variant>Тромбоциттер:
<variant>Ет жасушалары;
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер (сүйекті жасушалар);
<variant>Эпителйй жасушалары;
<question>Қандай жасушалар қанның құрамына кіреді?
<variant>Галиальді(серік жасушалар);
<variant>Лимбоциттер:
<variant>Нейрондар;
<variant>Остеоциттер;
<variant>Эпителий жасушалар;
<question>Қандай жасуша қанның құрамына кірмейді?
<variant>Лимбоциттер;
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Нейрондар:
<variant>Эритроциттер;
<variant>Тромбоциттер;
<question>Ересек адамға қарағанда,баланың туғанға дейінгі қан айналым неліктен басқаша болады?
<variant>Оларда әлә анасының қаны аз;
<variant>Жүек өздігінен жиырыла алмайды;
<variant>Қан әлсіз аз және тамырлар қанға толмаған;
<variant>Өкпе қызмет атқармағандықтан,газ алмасу плацента арқылы жүзеге асады,ал жүрегінде қарынша арқылы перде әлі қалыптаспаған:
<variant>Дұрыс жауабы жоқ;
<question>Келтірілген қан тамырлардың қайсысында артерия қаны ақпайды?
<variant>Бүйрек венасы;
<variant>Орта:
<variant>Өкпе артериясы;
<variant>Бауыр венасы;
<variant>Жоғарғы қуыс венасы;
<question>Қандай қан вена қаны деп аталады?
<variant>Глюкозамен пептидтерге қаныққан қан;
<variant>Мочевинаға қаныққан қан;
<variant>Оттегіге қаныққан қан;
<variant>Көмірқышқыл қанға қаныққан қан:
<variant>Ішектерге қаныққан қан;
<question>Адамның қаны қандай қызмет атқарады?
<variant>Горман жеткізу;
<variant>Газ тасымалдау;
<variant>Қозуды беру:
<variant>Қоректік заттарды тасымалдау;
<variant>Зат алмасу өнімдерін жеткізу;
<question>Ағзаның ішкі ортасы?
<variant>Жасуша аралық сұйықтық және плазма;
<variant>Цитоплазма,лимфа;
<variant>Дененің ішкі қуысы және мүшелер;
<variant>Қан,лимфа,ұлпа сұйықтығы:
<variant>Ас қорыту сөлі,ұлпа сұйықтығы;
<question>Жүрек өмір бойы шаршамай дамылсыз жиырылады?
<variant>Қоректі затпен қамтамасыз етеді;
<variant>Жүрекше қабырғасы өте қалың;
<variant>Ырғақты жұмыс істейді:
<variant>Қарынша қабырғасы өте қалың;
<variant>Жұмысы жүйке жүйесінің бақылауында болады;
<question>Қан айналудың бір айналымы қанша уақыт алады?
<variant>27 секунд:
<variant>1 минут;
<variant>2минут;
<variant>1,5минут;
<variant>40секунд:
<question>Ағзаның иммунитке жауап беру реакцияларын зерттеген орыс ғалымы қайсысы?
<variant>И.П Павлов;
<variant>Н.И Вавилов;
<variant>И.И. Мечников:
<variant>И.М Сеченов;
<variant>К.И Скрябин;
<question>Құрлысы жағынан артерияның венадан айырмашылығы неде?
<variant>Артерия қабырғаларында жақсы жетілген біріңғай-салалы бұлшық ет ұлпаларының қабаты болады:
<variant>Артерияда қақпашалар болады;
<variant>Артерияда көлденең жолақты бұлшық ет ұлпалары болмайды;
<variant>Артерияда дәнекер ұлпасы қабығы болады;
<variant>Ішкі эпдотелий ұлпалары;
<question>Құрлысы жағынан венаның артериядан айырмашылығы неде?
<variant>Вена қабырғасында жақсы жетілген көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасы болады;
<variant>Венада қақпашалар болады:
<variant>Венада көлденең жолақты бұлшық ет ұлпалары болмайды;
<variant>Тек қана венада дәнекер ұлпасының қабықшасы болады;
<variant>Ішкі эпителиий ұлпалары;
<variant><question>Неліктен дене жынықтыру жаттығулары жүрек-тамыр жүйесінің дұрыс дамып,қалыпты жұмыс істеуіне ықпал етеді?
<variant>Дене бұлшық ет арқылы қан ағзасының 40проценті -ға жуығы өтеді,сондықтан арнайыжаттығулар адамның тамырлар жүйесін шынықтырады:
<variant>Дене шынықтыру жаттығулар адам дене салмағын өзгертеді;
<variant>Бұл кезде қан тезірек ағады;
<variant>Қосымша қан тез ағады;
<variant>Қан түйіршектері пайда болуын қамтамасыз етеді;
<question>Адам қан келтірілген мысалдан тек ғана біреуін атқарады?
<variant>Қозуды тежу;
<variant>Қоректік заттарды қортылу;
<variant>Газ тасымалдау:
<variant>Көбею;
<variant>Бауырдағы өтті ішекке жеткізу;
<question>Адам қаны берілген қызметтен тек біреуін атқарады?
<variant>Иммунды жауап:
<variant>Қозуды тежу;
<variant>Қоректік заттарды қорыту;
<variant>Көбею;
<variant>Ас қорыту;
<question>Тасымалдау пигменті дегеніміз-?
<variant>Лейкоцит;
<variant>Эроциттер;
<variant>Гемоглобин:
<variant>Инсулин;
<variant>Лизоцим;
<question>Рефлекторлық доғаны құрайтын бөліктерді көрсетініз-?
<variant>Сезім;
<variant>Рецептор;
<variant>Жұлын:
<variant><variant>Ұимыл;
Барлық аталған бөліктер;
<question>Қызыл қан түйіршіктері қайда пайда болады?
<variant>Плазмада
<variant>Сүйектің жілік майында;
<variant>Көкбауырда;
<variant>Қызыл түсті кемік майда;
<variant>Тромбоциттерде:
<question>Қандай жасуша обыр деп аталады?
<variant>Тыныс алу жүйесі;
<variant>Өкпе:
<variant>Жүрек;
<variant>Қан айналу жүйесі;
<variant>Жүйке жүйесі;
<question>Ит жүрегінің оң жақ жартысындақандай қан болады?
<variant>Жүрекшеде-көктамырлық,қарыншада-салатамырлық;
<variant>Салатамырлық(артерия);
<variant>Көктамыр(вена);
<variant>Аралас:
<variant>Жүрекшеде-салатмырлық,Қарыншада-көктамырлық;
<question>Қан аздық себебі неде?
<variant>Тромбоциттер жетіспеуінен;
<variant>Лейкоциттер жетіспеуінен;
<variant>Эроциттермен гемоглабиннің жетіспеушілігінен:
<variant>Антиденелердің пайда болуына байланысты;
<variant>Қан жетіспеуіне;
<question>Лимфа не деп пайда болады?
<variant>Клеткааралық сұйықтықтан;
<variant>Қан плазмасынан;
<variant>Қаннан:
<variant>Сумепн тұздан;
<variant>Қоректік заттардан;
<question>Қандай қан артерия қаны деп аталады?
<variant>Мочевинаға қаныққан қан:
<variant>Глюкозамен пептитерден қанықан қан;
<variant>Оттегіне қаныққан өқан;
<variant>Көмір қышқылына қаныққан қан;
<variant>Дәрумендерге қаныққан қан;
<question>Қанның ұюына не қатысады?
<variant>Лейкоциттер
<variant>Эпроциттер;
<variant>Тромбоциттер:
<variant>Антидене өндіру;
<variant>Аорртада ғана бар;
<question>Тробоциттер орындайтын қызмет
<variant>Сарысуды;
<variant>Газдарды тасымалдау;
<variant>Қоректі заттарды тасымалдау:
<variant>Физиологиялық ерітінді;
<variant>Антидене;
<question>Дефтериямен ауырған адамға, тез арада не егу керек?
<variant>Физилогиялық ертіндіні;
<variant>Вакцинаны;
<variant>Сарысу;
<variant>Антиденені;
<variant>Плазманы:
<question>Қаның құю мүмкіндігі қайсысы дұрыс?Донор Реципиент
<variant>3-1:
<variant>4-1;
<variant>4-3;
<variant>4-2;
<variant>4-4;
<question>Веноздық қаны бар артерия:
<variant>Құрсақ артериямы;
<variant>Бүйрек артериясы:
<variant>Өкпелік:
<variant>Бауырлық;
<variant>Ұйқы артерия;
<question>Ағзаның антидене түзу қабілеті,ағызаны қамтамасыз етеді?
<variant>Иммунетет;
<variant>Тромба түзуден қорғайды;
<variant>Ішкі ортаның тұрақтылығы:
<variant>Фибриногеннің фибренге айналуы;
<variant>Қанның басқа қызметтері;
<question>Жүректің өздігінен жиырыла алатындығы не деп аталады?
<variant>Систола;
<variant>Диастола;
<variant>Автоматия:
<variant>Аритмия;
<variant>Анемия;
<question>Берілген жүйлердің қайсысы мектептегі адам анатомиясы мен физиологиясында чсиптталған?
<variant>Имундық жүйе;
<variant>Жабын;
<variant>Жүйке жүйесі:
<variant>Эндокриндік жүйе;
<variant>Зәр шығару жүйесі;
<question>Қай үлпаның қатысумен ағызаның тгуморальдық реттелуі жүзеге асады?
<variant>Жүйке жүйесі;
<variant>Көлденең салалы бұлшық ет:
<variant>Дәнекер;
<variant>Біріңғай бұлшық ұлпасы;
<variant>Эпителий;
<question>Адам белсенді жасанды иммунетет қай кезде қалыптасады?
<variant>Ауырған соң:
<variant>Жасынды;
<variant>Емдік сары су екен соң;
<variant>Туғанда;
<variant>Дәрі қабылдаған соң;
<question>Гемеостаз деп нені айтамыз?
<variant>Ағызаның өмір-тіршілігінің жалпы жағдайы;
<variant>Реттеу жүйлерінің әсерінен қоштай отырып,табиғи жүйенің динамикалық тепе-теңдігінің скақталуы;
<variant>Еру арқылы жасушалардың бұзылу процесін;
<variant>Жасушадағы органикалық заттардың тотығу процесі:
<variant>Ағыза қызметінің жоғарғы белсенділігі;
<question>Қан түзетін ұлпа:
<variant>Көлденең салалы бұлшық ет;
<variant>Жүйке ұлпасы:
<variant>Эпителий;
<variant>Дәнекер;
<variant>Біріңғай салалы бұлшық ет;
<question>Асқорыту гуморалдық реттелуі дегеніміз-
<variant>Ферменттер әсерінен заттардың ыдырауы;
<variant>Қан арқылы химиялық заттардың олардың жұмысын әсер етуі:
<variant>Фермент бөлетін бездерге қозу толқының берілуі;
<variant>Ағызалардан улы заттардың шығуы;
<variant>Иммунитетті қамтамасыз ету;
<question>Канцерогенді затардың тудыратын аурулар:
<variant>Рак аурулары:
<variant>Өмір бойы сақталатын аурулары;
<variant>Аллергиялық аурулар;
<variant>Жұқпалы аурулар;
<variant>Саңырауқұлақты аурулар;
<question>Адам қай жұқпалы аурумен ауырғанда иммунеттен айырылады?
<variant>Спид;
<variant>Тұмау;
<variant>Өкпе рагы;
<variant>Оба ауруы:
<variant>Дизентерия;
<question>Лимфа жүйесі төмендегі белсенділікті қай түріне жауапты?
<variant>Айналымның азоты өнімдердің қаннан шығуы;
<variant>Ағызадағы қоректі заттардың тасымалдануына;
<variant>Қоршаған ортамен газ алмасуы;
<variant>Жасушадан тыс артық сұйықтықтың жиналып,қанға қайта қайтуына:
<variant>Микровтағы электр қозу толқындарына;
<question>Бактериямен және бөгде затпен күреседі
<variant>Тромбоциттер;
<variant>Кальций тұздары;
<variant>Лейкоциттер:
<variant>Эроциттер;
<variant>Плазма;
<question>Имиунетет туралы ілімнің негізгін салған:
<variant>В.И Вернадский:
<variant>И.П Павлов;
<variant>И.И. Мечников;
<variant>Н.ИПирогов;
<variant>И.М Сеченов;
<question>Сүйектің қай бөлігі қан түзеді?
<variant>Шеміршек;
<variant>Бұғана;
<variant>Сүйек ұлпасы:
<variant>Қызыл сүйек кемігі;
<variant>Сары сүйек кемігі;
<question>Лимфа мен қаның химиялық құрамына еске түсіріндер.Мына тұжырымның қайсысы дұрыс?
<variant>Натрий ионының саның айырмашылығына байланысты:
<variant>Лимфа ақуыз;
<variant>Лимфа қан плазмасынан гөрі ақуыз көбірек;
<variant>Қан плазмасынан гөрі лимфада ақуыз аз;
<variant>Лимфада плазма сияқты түссіз сұйықтық онда лейкиттердің әр түрі болады;
<question>Қаның ұсақ формалары элементеріне жатады
<variant>Эозинациттер;
<variant>Эроциттер;
<variant>Базоциттер:
<variant>Лейкоциттер;
<variant>Тромбоциттер;
Емтихан билеттері
Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
Ш. Есенов атындағы Каспий мемлекеттік технологиялар және инжиниринг университеті
Педагогика факультеті
«Дене тәрбиесі және спорт» кафедрасы
Бекітемін
Кафедра меңгерушісі
______ Б.М. Мендалиев
«__» ________ 2014 ж.
№ 1 емтихан билеті
Пән: Анатомия спорттық морфология негіздері
Анатомия спорттық морфология негіздері пәнінінің мақсаты мен міндеттері, оның басқа ғылымдармен байланысы
Дәнекер ұлпасының түрлері мен атқаратын қызметі.
Орталық жүйке жүйесінің құрылысы мен атқаратын қызметі
Құрастырушы: «Дене тәрбиесі және спорт» каферасының доцент Умирбаева З.Ч.
