ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БIЛIМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛIГI

Ш.ЕСЕНОВ АТЫНДАҒЫ КАСПИЙ МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНОЛОГИЯЛАР

ЖӘНЕ ИНЖИНИРИНГ УНИВЕРСИТЕТІ

ПЕДАГОГИКА ФАКУЛЬТЕТІ

«ДЕНЕ ТӘРБИЕСІ ЖӘНЕ СПОРТ» КАФЕДРАСЫ

ASMN 2219 -«АНАТОМИЯ СПОРТТЫҚ МОРФОЛОГИЯ НЕГІЗДЕРІ»

ПӘНІ БОЙЫНША ОҚУ – ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ

Мамандығы: 5В010800- «Дене шынықтыру және спорт

Кредит саны: 3

Семестр: 4

АКТАУ 2014

1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ

МИНИСТРЛІГІ

ТИПТІК ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ

Жоғары кәсіби білім (бакалавриат)

ASMN 1201

АНАТОМИЯ ЖӘНЕ СПОРТТЫҚ МОРФОЛОГИЯ НЕГІЗДЕРІ

5В018.01-«Дене шынықтыру және спорт» мамандығы

Алматы,

2011

Алғы сөз

Бакалавриаттың 5В0108.01-«Дене шынықтыру және спорт» мамандығы бойынша типтік оқу бағдарламасы Қазақ спорт және туризм Академиясында ҚҰРАСТЫРЫЛҒАН ЖӘНЕ ЕНГІЗІЛГЕН

ПІКІР БІЛДІРУШІЛЕР

Ботанов И.А. –м.ғ.д., қыздар педагогикалық университетінің валеология кафедрасының профессоры.

Мұстафина Т.Қ.-м.ғ.к., қазақтың спорт және туризм академиясының «ЕДШ және массаж» кафедрасының профессоры.

Білім және Ғылым министрлігінің бұйрығымен БЕКІТІЛДІ ЖӘНЕ ІСКЕ ҚОСЫЛДЫ № «___» ___________20__ж.

Типтік оқу бағдарламасы 5В0108.01-«Дене шынықтыру және спорт» мамандығы бойынша Қазақстан Республикасы мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартының негізінде жасалған.

2010 ж. «10» желтоқсанында Республикалық оқу-әдістемелік кеңесінде қарастырылды.

Мазмұны

Алғы сөз

1. Кіріспе

2. Ағза құрылысының жасушалық және ұлпалық деңгейі

3. Ағзаның өсу және даму заңдылықтары.Ұрықтың жапырақшалары

4.Қаңқа сүйектері және олардың байланыстары

5. Қаңқа бұлшық еттері

6. Жалпы динамикалық морфология

7. Жеке динамикалық тәнтану

8. Ішкі мүшелер

9. Жүрек, қан тамырлар жүйесі

10. Ішкі секрециялық мүшелер

11.Жүйке жүйесі

12. Сезім мүшесі

13. Жас шамасының морфолоиясы

14. Конституционалдық морфология және жыныстық деморфизм

15. Спорттық морфология

Лабораториялық тақырыптардың лгілік тізімі және оқу лабораториялық құрал жабдықтар

Реферат және конспектілердің тақырыптары

Ұсынылатын әдебиеттер тізімі

Түсініктеме

Анатомия – спорттың сан алуан түрінен жаттықтырушыларды және дене тәрбиесінен дәріс беретін оқытушыларды медициналық, биологиялық даярлықтан өткізетін теориялық пән.

Оның мақсаты: тек қана білім нысанын емес, мамандардың болашақ қызметін де қамтамасыз етпек. Сонымен қатар, олар осы бағдарлама арқылы тәжірибе жүзінде көптеген нәтижелерге қол жеткізбек.

Типтік бағдарлама 5В0108.01 – «Дене шынықтыру және спорт» мамандығы бойынша ҚР 2010 жылғы ММСБ қолданылуға енгізілуі негізінде жасалған.

Пән бойынша тақырыпты жоспар

№	Тақырыптар
1.	Анатомияға кіріспе. Жасуша. Ұлпа. Олардың құрылыстары.
2.	Қаңқа сүйектері және олардың байланысулары.
3.	Қаңқа бұлшықеттері, пішіндері, құрылыстары.
4.	Бұлшықет жұмысы. Антогонистер (қарама-қарсы) және синергистер (одақ)
5.	Ішке мүшелер, олардың құрылысы. Құрылыстары. Топтастырылуы, қызметтері.
6.	Жүрек, қан тамырлар жүйесі.
7.	Сарысу жүйесі және оның қызметі. Иммундық жүйе.
8.	Ішкі секрециялық бездер.
9.	Жүйке жүйесінің жүктелуі.
10.	Орталық жүйке жүйесі. Рефлекторлық доға.
11.	Өткізгіш жолдар. Синапстар, олардың жүйке имплуьстерін өткізу кезіндегі ролі..
12.	Динамикалық анатомия
13.	Сыртқы және ішкі күштер. Тірену. Асылу. Жүру. Жүгіру. Секіру.
14.	Спорттық морфология. Адаптация түрлері, кезеңдері. Тірек-қимыл аппаратын қамтамасыз ету және басқару жүйелерінің дене жүктемелеріне бейімделуі.
15.	Дене күш дамуы, пропорциялар және конституция, олардың спортшылар үшін маңызы.

Міндеті:

• Студенттердің диалектикалық – матералистік дүниетанымының қалыптасуына ықпал ету.

• Студенттердің жалпы биологиялық, теориялық және әдістемелік даярлығының ауқымын кеңейту.

• Адам ағзасының құрылысын оның барлық ұйымдастыру деңгейінде тереңдете оқыту.

• Жас шамасы, конституционалдық, спорт морфологиясының, сондай-ақ жыныстық диформизм негіздерімен таныстыру және спортшы денесінің қалыпты жағдайы мен қимыл-қозғалысының анатомиялық талдау тәсілі мен морфологиялық зерттеу әдістерін қолдануды дағдыға айналдыру.

Адам анатомиясы пәнінде тірек-қимыл аппаратын жан-жақты және тереңдете зерттеуге үлкен мән беріледі.

Белсенді тірек-қимыл аппараты – бұлшық ет, ең алдымен, атқаратын қызметіне қарай және әрқайсысы қатысатын қимылдарға сәйкес қарастырылады. Ас қорыту, тыныс алу, зат алмасу мүшелері тамыр, жүйке жүйелері адамның қозғалыс әрекеті мен оны басқару жүйесін қамтамасыз етудің негізгі тірегі ретінде қарастырылады. Осы орайда, студенттер жай және күрделі қозғалыстарды орындау кезінде адам ағзасындағы мүшелер мен жүйелердің қызметтік келісімі мен бірлесіп бағынуы жүйкесінде болатындығын жақсы түсінуі тиіс.

Спорт тәжірибесі көрсеткендей, адам денесінің қозғалысы мен қалыпты жағдайына анатомиялық талдау жасау мүше аппараттары мен жүйелерін зерттеудің қорытынды кезеңі болып табылады. Сонымен қатар, студенттер адам ағзасының өсуі, дамуы туралы заңдылықтарды зерттейтін спорттық морфологиялық басқа да ғылымдармен танысады.

Пәннің пререквизиттері. Анатомия ғылым, әрі дәрістендіру пәні ретінде адамның дене құрылысын оқып үйрену үшін биология, антропология, физика, экология, т.б. жануарлардың және өсімдіктердің өсіп дамуы, өмірге бейімделу жеке және тарихи даму үдерісі барысында атқаратын қызметі білімдерге байланысты.

Пәннің постреквизиттері. Спорттық ғылым саласы сондай-ақ, спорттық іріктеудің морфологиялық аспектілері, адам организміне дене тәрбиесі мен спорттық жүйелі жаттығуларға бейімделудің жалпы заңдылықтарын қарастырады. Студенттерді физиология, биохимия, биомеханика, спорт медицинасы, емдік дене тәрбиесі, массаж сияқты пәндерді меңгеруге даярлайды.