16) Психикалық ауру адамдармен әлеуметтік жұмыс жүргізудің ерекшелігіне тоқталыңыз.

Психикалық науқас адамдарды әлеуметтік оңалтуда маңызды рөл пациенттердің туыстарына аударылады. Тек олар ғана асқыну кезінде жанында болады, пациенттердің әдеттегі өміріне қайта әкелу үшін олардың мойнына үлкен жұмыс жүктеледі. Олар үйде жәрдем беретін емдеу көрсетеді, науқастарға психологиялық көмек жасайды, сол уақытта сол уақытта өздері де қажет етеді.С.Я.Бронин есі ауысқандар мен өрескел психикалық кемістіктердің бірге тұруы халықтың көп бөлігі жазмыш және маңызды жүйкелендіру факторы болып табылатынын белгілейді.. Зерттеуші  есі ауысқандар мен маскүнемдер отбасы мүшелерінің жүйкелерін жеке топтарға болады.Есі ауысқан тұлға отбасын дезадаптациялау себепші болады:а) науқас туыспен тұру ауыртпалығына және оларды күтуге байланысты отбасы мүшелерінің сзыолмалы қатты ширығу жағдайларынан;б) науқасқа қатынасының кінә сезімінен; в) сондай отбасылардың сыртқы ортадан қорғауға әлеуметтік оқшаулау нысанында жүзеге асыратын бағыттардан. Психикалық науқас адамдарға ауру процесінде отбасылардың қатынастары келесі өзгертулерді төзеді. Бірінші кезеңде абыржу сезімдері және болып жатқандарды түсінбеушілік пайда болады, психикалық ауру белгілері дерттануға жатпайды, тәртіптің ерекшеліктері мінездің ауытқуы, қатты ширығу салдары және т.б. байқалады, жақындарының ынтасымен көбіне қажет етпейтін тексерістер кеңейеді (мысалы, магниттік-резонанстік томография, қанда арамтамақтарды іздеу және т.б. ), госпитализациялау және көмек көрсететін емді қабылдау терсітеледі. Келесі кезеңде аурудың белгілері айқындалады, және отбасы мүшелері пациенттерді шамадан тыс және мазасыздана қамқорлық жасайды, экстросенстарды, “апаларды” іздей бастайды, “қасиетті орындарға” қатысады, инемен емдеуді жүргізуге көндіреді.Үшінші кезеңде өзінің әлсіздігін мойындаулар келеді, жалғасулардың барлығы формальды бола бастайды, науқастан психологиялық алшақтау пайда болады. Осы шаралардан кейін көбінесе пациенттердің жағдайы нашарлайды.Қажет ақпараттың жоқтығы есі ауысқандарға жоғарыда көрсетілген типтерге әкеледі. Отбасылармен жұмыс барысында психиатрдың басты мақсаты – психикалық қайғы-қасіреттің мән-жайын түсіндіру, нашарлаудың бәрәншә белгілері, асқынудың алдын алу шаралары туралы айту.Психикалық науқастардың туыстары білуі тиіс:1) психикалық аурулардың көп факторлы мән-жай туралы;2) аурудың көп кездесетін нышандары туралы;3) науқастарды еріксіз госпитализациялау кезіндегі әлеуметтік-құқықтық сұрақтары туралы;4) қайта және жиі госпитализациялауды алдын алуды медикаментозды емдеудің рөлі, д.әрілік құралдардың ұстаным әрекеттері және жанама әрекеттері. Көбі психотроптік дәрі-дәрмектер пайдалыдан гөрі зиянды деп санайды, отбасыларға белгілі ьұзылыстар кезінде қазіргі емдеу әдістері соншалықты тиімді екенін ақпараттау маңызды.5) психиатриялық көмек көмек көрсететін медициналық мекемелер, әлеуметтік қызметтер.

17) Денсаулық сақтау жүйесіндегі мемлекеттік қорғаудың негізгі бағыттары: құқықтар мен кепілдемелерді сипаттаңыз.

Азаматтарға ақысыз медициналық көмектiң кепiлдi көлемiнiң қолайлығын және оны алуын қамтамасыз ететiн мемлекеттiк денсаулық сақтау жүйесiнiң негiзiн:

—      фельдшерлiк-акушерлiк пункт (дәрiгерге дейiнгi көмек);

—      дәрiгерлiк амбулатория, емхана және учаскелiк аурухана (дәрiгерлiк көмек);

—      аудандық орталық аурухана, диспансерлер (бiлiктi дәрiгерлiк көмек);

—      облыстық аурухана, қалалық аурухана, диспансерлер, жедел медициналық жәрдем ауруханалары мен станциялары, республикалық орталықтар мен ғылыми-зерттеу институттарының клиникалары (мамандандырылған дәрiгерлiк көмек) құрайды.

Лицензиясы болған жағдайда заңды және жеке тұлғалардың медициналық ұйымдардың басқа да түрлерiн ашуына рұқсат етiледi.

Халыққа медициналық жәрдем көрсету: алғашқы медициналық-санитариялық көмектi, мамандандырылған медициналық көмектi, медициналық-әлеуметтiк көмек пен оңалтуды қамтиды.

Мемлекеттiк денсаулық сақтау жүйесiне кiретiн арнайы медициналық ұйымдар (жедел медициналық жәрдем станциялары мен бөлiмдерi) өмiрге қауiп төнген жағдайларда, бақытсыз жағдайларда және ауыр сырқаттанған кезде ересектер мен балаларға тегiн жедел медициналық көмек көрсетедi.

Алғашқы медициналық-санитариялық көмек медициналық қызмет көрсетудiң әрбiр азамат үшiн негiзгi қолайлы және тегiн түрi болып табылады және ол неғұрлым кең таралған ауруларды, жарақаттарды, улануды және кiдiртуге болмайтын басқа да жай-күйлердi емдеудi, бала тууға жәрдемдесудi, санитариялық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар жүргiзудi, аса елеулi аурулардың медициналық профилактикасын, санитариялық-гигиеналық бiлiм берудi, отбасын, ананы, әке мен баланы қорғау жөнiнде шаралар жүргiзудi, тұрғылықты жерi бойынша медициналық көмек көрсетуге байланысты басқа да шаралар жүргiзудi қамтиды.

Мамандандырылған медициналық көмектi азаматтарға диагностиканың, емдеудiң арнаулы әдiстерiн және күрделi медициналық технологияларды пайдалануды қажет ететiн аурулар кезiнде амбулаториялық-емханалық және стационарлық ұйымдар көрсетедi.

Медициналық-әлеуметтiк көмек медициналық-әлеуметтiк үлгiдегi ұйымдар желiсiн құру және дамыту, тұрғын үй-тұрмыстық жеңiлдiктер беру, жұмыс iстейтiндердi сауықтыру жөнiндегi медициналық ұсыныстарды жұмыс берушiлердiң орындауын қамтамасыз ету, еңбек пен тамақтанудың ұтымды режимiн ұйымдастыру жөнiндегi шаралар жүйесiн қамтиды.

Туа бiткен және жүре пайда болған, асқынған және созылмалы аурулардан және алған жарақаттар салдарынан зардап шегушi азаматтарды медициналық, дене қуатын, психологиялық және әлеуметтiк жағынан оңалту тиiстi емдеу-профилактикалық және сауықтыру ұйымдарында көрсетiледi.

Әлеуметтiк жағынан елеулi аурулардан және айналасындағыларға қауiп төндiретiн аурулардан зардап шегетiн азаматтарға медициналық-әлеуметтiк жәрдем, диспансерлiк қадағалау тегiн және жеңiлдiктi жағдаймен жасалады.

Әлеуметтiк жағынан елеулi аурулар және айналасындағыларға қауiп төндiретiн аурулар тiзбесiн Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiтедi.

Әлеуметтiк жағынан елеулi аурулардан және айналасындағыларға қауiп төндiретiн аурулардан зардап шегетiн азаматтарға медициналық-әлеуметтiк жәрдем жасау түрлерi мен көлемiн Қазақстан Республикасының азаматтардың денсаулығын сақтау саласындағы уәкiлдi орталық атқарушы органы белгiлейдi.