15.Нүктелердегі (пункт) жағдайларды генерализациялау. Сандық көрсеткіштерді.

16.Атластардың ерекшеліктері. Атластың ішкі тұтастығы. Атлас карталарының мазмұны мен безендірілуіне қойылатын талаптар.Атластардың ішкі тұтастығы , Геожүйелердің үлгілерінің және кеңістікті ақпараттарға сәйкес , белгілі нақты оның ішкі тұтастығын қамтамасыз ететін шарттарға жауап беруі керек.

Атласта карталарды салыстыруды жеңілдету үшін түрлі картографиялық проекциялдардың неғұрлым аз санын қолдану керек.

Барлық карталарға бір масштаб қолдану, ал егер мүмкін болмаса , қолданылатын масштаб, сәйкесінше карта қосу үшін масщтаб аз болу керек.

Атлас картпалары біркелкі географиялық базалық географиялық негіздерде құрылуы керек.

Атласта аналитикалық , кешенді және синтетикалық карталар сандары арасында белгілі бір баланс қадағаланып отыруы тиіс.

Әр түрлі картографияның легендаларын, шкалаларын және градацияларын сәйкесінше реттеп отыру отыру керек.

Атлас карталарында мүмкіндігінше бейненің бірдей нақтылығын және генерализациясын бірдей деңгейін бақылап отыру керек.

Әр түрлі тақырыптағы карталардың сәйкестенуі міндетті атлас құру құру кезінде құбылыс бейнесіндегі абайсыздан шашырауын қадағалау ,жою картографтың негізгі қамы болып табылады.

Атластарда көрсетілетін барлық мағлұматтар бір күнге,белгілі бір интервалға қатысты болу керек .

Карталарда безендірудің ортақ принциптері мен ортақ дизайн стилі болу керек.

Бұл талаптар әркез оңай орындала бермейді. Белгілі бір қайшылықтар туындайды,мәселен, жеке аумақтарды нақтырақ көрсетуге масштабтардың әр алуаандығы шектеу қояды. Ал, сол немесе өзге құбылыстың қарастырылу деңгейімен генерализациялау бір жолы сәйкес келмейді. Дәл осы себептен шкала мен градациялардың ортақ мәнін бір мезгілдегі қимаға әкелу қиынға соғады. Атлас мазмұнын анықтауда да қарама өайшылықтар туындайды, Бір жағынан ,әр түрлі тақырыптағы карталарды көбірек беріп құбылысты неғұрлым ашықтандырған дұрыс, ал бір шетінен атлас көлемі шексіз емес және оның шекті біркелкілігін қараған дұрыс. Атластығы карталар тізімі, ішкі жəне сыртқы безендірілуі.

Карталар тізімі атластың бағдарламасында орталық орынды алады. Тек ол

атластың мазмұнын, оның ғылыми жəне практикалық бағыттылығын анық көрсете алады.

Карталар тізімі жүйесіз болуы мүмкін емес, ол барлық жағдайларда да атластың логикалық сызбасына байланысты жүреді: атластардың бөлімі мен олардың реттілігі,бөлімде карталардың жиынтығы жəне олардың реттілігі. Карталар тізімі атластыңқұрылымын, яғни сипатталатын тақырыптарды, нысандарды жəне картографияланатынаумақтың құбылыстарын кезектесіп түсіндіреді. Бағдарламада: жалпыдан жекеге, негізгісипаттамаларынан қосымшаларға, факторларды шығарудан нəтижеге келу ұстанымдарықатты сақталынады.

Жалпы географиялы_ атластарда бірінші қатарға жалпыдан жекеге (Ғаламдықкарталардан дүниежүзі карталарына, құрлықтардан мұхиттарға, аудандар менмемлекеттер карталарына) ұстанымы жатады. Құрлықтар мен мұхиттар картасынорналастыру (олардың кезегі қандай; неге Еуропа картасы бірінші болып келеді жəне т.б.)кезінің өзінде де қиыншылықтар туады.Жеке аудандарды белгілегенде, бұл карталарды əртүрлі масштабта құруға байланысты көп сұрақтар туады. Аралдарды кез-келген бірқұрлыққа жатқызу, жеке аудандарды ірі масштабта ерекшелеген кезде де сұрақтар

туындайды. Сонымен, кезекті карталардың тізімін логикалық түрде құру негізді болукерек . Карталардың тізімінің кезектесуін жасауда та_ырыпты_ атластарға біріншіқатарға екі белгісі шығады: əр түрлі элементтердің бейнелерінің толық сəйкестігі мен əртүрлі құбылыстардың өзара байланысуы мен ара-қатынасын сипаттайтын, карталардылогикалық тұрғыда кезектесіп орналастыру.Табиғат атласында (немесе кешенді атластардағы табиғат бөлімдерінде) бұлсұрақтар айтарлықтай деңгейде шешілген. Жеке элементтердің толық көрініс табуысəйкес бөлімдердің көлемімен ғана емес, сонымен қатар материалдық қамтылуы əр түрлідеңгейдегі картографияланатын құбылыстың (мысалы, климатты анықтау үшін

салыстырмалы карталардың нақты жиынтығы, ал топырақ жамылғысын сипаттау үшін тек

бір синтетикалық карта ғана керек) ерекшелігін есептейтін карталардың үйлесуіменжетеді. Сонымен, бөлімдердің мазмұны мен олардың компановкасы бірге шешіледі, ал əртүрлі компоненттердің салыстырмалы толықтығы карталар саны мен атластың бетінеемес, сонымен қатар құрылу күрделігіне байланысты карталар типімен де ерекшеленеді.Табиғат карталарын орналастыру кезектігі, əсіресе, негізгі табиғи байланыстардың

сипатталуы мен ерекшеліктеріне сəйкес болады. Кейбір жағдайларда ол мұндай кезектеорналасады: геология, жер бедері, климаты, су, топырағы, өсімдігі, ландшафттары. Бірақбұл қатар нақты табиғи жағдайлардың əсер етуіне байланысты бұзылып кетуі мүмкін:кейде жер бедері картасы геологиялық картаның (мысалы, Сахалин облысыныңАтласында, 1967ж) алдында жүреді. Бірақ, əсіресе, жергілікті жердің ерекшеліктерібөлімдер ішінде карталардың нақты бір тақырыптар бойынша орналасуы тəн.(леуметтік-экономикалы_ мазм_ндағы атластардағы карталар тізімі мен олардыңорналасуы толық жасалынбаған. Əрбір атлас өзінше дара деп айтуға болады. Теориялықтұрғыдан халықтар картасын, одан кейін шаруашылығы мен байланысын, кейінəлеуметтік жəне мəдени қызмет көрсету карталарын орналастырған дұрыс. Бірақ жалпыережелерден ауытқулар көп: халық жəне шаруашылық карталары ауысады, ал əлеуметтік-тұрмыстық карталар халықтар картасынан кейін келеді.

Атластың бағдарламасы тек қана карталардың тізімі мен олардың логикалық

кезектесіп келуінен басқа, сонымен қатар олардың мазмұнына қысқаша сипаттама береді.Жалпы географиялық атластарда жергілікті жердің ерекшеліктеріне де көңіл аударылады.

Оларды құраушы жұмыстарда еске алған дұрыс, сонымен қатар мұнда берілген картағаарналған қосымша мəліметтер де беріледі.

Тақырыптық атластарда əрбір картаның атауы оның қысқаша сипаттамасымен,əдебиеттер тізімі мен картографиялық тəсілдердің негізділуімен беріледі.Атлас бағдарламасында мəтінмен (текст) жұмыстың маңызы жоғары. Мəтін атластаарнаулы рөл атқармайды, ол картаның қажетті толықтыруы болып табылады, оныңмазмұны міндетті түрде бағдарламада айтылады.Жалпы географиялы_ атласта жергілікті жердің қысқаша географиялықанықтамасы болуы мүмкін: орналасуы, физикалық-географиялық жəне саяси əкімшілікерекшеліктері, басты нысандар, жолдар, басқалар.Та_ырыпты_ атластарда, əсіресе ғылыми-анықтамалық бағыттағы, мəтінкеңейген түрде беріледі. Əдетте ол екі бөліктен тұрады: құбылыс сипаттамасы жəнекартаға түсіндірме. Сипаттама табиғат элементін немесе шаруашылық саласынорналастыру сипаттамасынан; аумақты бөлу заңдылығы, даму тенденциясы жəне

перспективасын түсіндіруден тұрады. Құбылыстардың өз ара байланысы жəнединамикалық аспектіге ерекше көңіл бөлінеді. Сипаттама сызба, график, диаграммаменжие толықтырылады.Ғылыми-аны_тамалы_ атлас бағдарламаларында ғылыми тəсіл жекелегенқұбылыстардың картографиясына негізделеді жекелеген құбылыстар классификациясын

пайдалану бойынша ұсынымдар беріледіКарта түсіндірмесі атлас жасау кезінде құбылыстың зерттелу дəрежесі жəнемəлімет көздерінен тұрады, яғни карта сенімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Сондай-

ақ құбылыстардың өзара байланысын ескере отырып таңдалған көрсеткіштер менкартографиялық қабылдауларға қысқаша түсінік беріледі. Əсіресе оригинал, алғашқұрылған карталарда карта құрастыру жəне оны практикалық қолдану əдістері қысқаша

сипатталады.Көптеген атластарда географиялық атаулардың көрсеткіші болады. Оның көлемі,тұрғызу жəне орналастыру (атлас соңында, бөлек қосымшада) принциптері атлас

бағдарламасында айтылады.Атлас бағдарламасының барлық талаптары жиынтығымен анықталады, беттердіңтиптік құрамын жəне сыртқы бет (папка) өлшемін ескере отырып формат анықбелгіленеді.

3.Атласты_ сырт_ы жəне ішкі безендірілуі бағдарламаның талаптарына,

беттердің жəне мұқабаның көлеміне байланысты типтік компановкасына сай

орындалады.

Атласты жаппай безендіру оның құрылымдық ерекшеліктерін бекітеді:

· Кіріспе беттер- бірінші (сыртқы) бет, түсіндірме жазба, редакциялық алқа,

құрастырушы - авторлар ұжымы жəне т.б. (кейде соңғы мəліметтер атластың соңғы бетінеқойылады)

· Бөлімдердің бірінші беті;

· Айқарма жəне айналма бетті безендіру (жиек, градустық тор, карта масштабы,карта атауы жəне басқалар);

· Түптеу немесе папка;

· Басу (басылу) сипаты. Полиграфиялық тəсілде - қағаз сипаты, басылатын беттерсаны, бір немесе екі жақты басу, бояудың орташа мөлшері. Компьютерлік өндірісте-сəйкес келетін техникалық мəліметтер;

· Мəтін орналасуы (сəйкес келетін бөлімдердің басы немесе аяғында, не тұтас атлас

соңында, немесе бөлек қосымшада жəне басқа).

Атлас макеті- оның жалпы түрін береді. Макет бірінші бет, кіріспе мəтін, бөлім беттеріқұрамдарының толық жиынтығы (əр жеке картаның), мəтін жəне қосымшаорналастырылып дайын күйдегідей өлшемде дайындалады. Əдетте ол карта атауыментипті құрамдардан жинақталады (құрастырылады).

Атлас макетін дайындауда карталар тізімі жəне олардың орналасу жүйелігі,

бөлімдермен жекелеген карта атаулары, əрбір картаның құрамымен масштабы, картақиындыларының орналасуы жəне атластың сыртқы толық безендірілуі түпкіліктінақтыланады, толықтырылады. Атлас макетін дайындау өнері атлас карталарының жүйеліорналасуын бұзбай, атлас форматы мүмкіндіктерін максимал қолданудан тұрады. . Атласты __рылымы атластың қабылданған мазмұны мен міндеттілігіне жəне

техникалық мүмкіндіктерді қоса алғандағы сəйкестігіне байланысты құралады.

Жалпы құрылымдық нұсқаулар (томдарының саны, бөлімдерге жіктеуі, мəтінді жəне

анықтамалық мəліметтерді қосу жəне т.б.) мен оларды сандық түрде талдау. Жалпы

орнатулар атластың жеке шығарылымдар (мысалы, мұхит тар атласы – томдар бойынша)

немесе жеке беттер ретінде (папкада атласты жинақтау немесе ажырамалы мұқабаларды

пайдалануда) басылымын анықтайды. Құрылымдық нақтылау жалпы туындының əрбір

бөлімінің маңыздылығын анықтап отырады.

17.Сызықтардағы жағдайларды генерализациялау . Сызықтық әдіс . Сызықтарды жалпылаудың геометриялық қағидалары.

Сызықтардығы жағдайларды генерализациялау. Сызықтық әдіс. Сызықтарды жалпылаудың геометриялық қағидалары. Сызықтық белгілер әдісі – жағалау сызықтары, шекаралар, жолдар, өзен торлары, тарихи карталардағы сызықтар.Қозғалыс белгілері- халық миграциясы, жүк тасымалдануы. Бұл белгілер картада түсі мен қалыңдығы бойынша ажыратылады

18.Карталарды талдаудағы картометриялық тәсілдер. Картометриялық әдіс. Географиялық немесе басқа да обьекттердің,тағы басқа координаттарының өлшенуі және картаға басқа да сәйкес келетін координаттық тор жанында басқа координаттар енгізу қиындық туғызбайды. Сондай ақ екі белгілі мәндер арасындағы белгісіз интерполяциясымен байланысты құрылған вертикаль (z) на өлшеу де оңай.

Бұлардан толығырақ қарастыруды талап ететін көлемдерді,аудандарды және ұзындықтарды өлшеу қиынырақ болып табылады.

Сызықтардың ұзындықтарын өлшеу. Ірі және орта масштабты карталарда түзу және сынық сызық ұзындықтарын циркуль өлшеуіш және шындыққа жанасар дәодікті төтелі масштабпен өлшеді. Өзен,көлдер және теңіздер жағалауларының ирек сызықтарын,контурларын,горизантальдарын өлшеуде қиындықтар туады. Жуықты қорытындыларын курвиметр көмегімен алуға болады, бірақ толығырақ ақпарат үшін ол жеткіліксіздеу болады және оның қажеті де шамалы. Аз растворлы 1,0; 1,5; 2,0; 4,0; мм циркуль өлшеуіш қолдану әділетті кешенді әдіс болып табылады.Одан жақсырағы инелердің растворын наақ ұстап тұратын ,микрометрлі винті бар өлшеуіш қолданған жөн.

Карталарды талдаудағы картометриялық тәсілдер. .Картометрия- географиялық объектілердің ауданын, ұзындығын, көлемін және т.б. сандық сипаттамаларын алу үшін карта бетіндегі өлшеу тәсілдерін зерттейтін картографияның бөлімі. Ұзындық пен ауданды геодезиялық әдістермен тікелей өлшеу және шағын аймақтарды немесе нысандарды өлшегенде қолданылады. Ал үлкен территорияларды, мемлекеттерді, материктерді, мұхиттарды, сонымен қатар жер бедерінің түрлі сандық сиаттамаларын (орташа биіктік, көлбеулік, өзен территориясының жиілігі және т.б.) өлшеу тәсілдерін көрсетеді. Мысалы, геоморфология саласында картометрия әдісі көп қолданылады. Изосызықтар- (гр.«изос»-бірдей, біркелкі) карталардағы құбылыстардың бірдей сандық көрсеткіштерін қосатын қисық сызықтар. Олар жауын-шашын, климаттық карталарда кездеседі. Изосызықтарға горизонтальдар да жатады

19.Ареалдар әдісі. Абсолютті және салыстырмалы әдістер.Ареалдар әдісі қандайда бір толықтай не болмаса орташаланған құбылыстардың жайылу облысында картада бөлініп көрсетілуінде тұрады. Көбінесе бұл әдіспен жануарлардың,өсімдіктердің және пайдалы қазбалардың пайда болған орындарының жайылуын, орналасуын көрсетеді. Ареалдар абсолютті және салыстырмалы болып бөлінеді. Абсолютті ареалдар деп көрсетілген құбылыстар мүлдем қайталанбауында қолданылатын ареалдарды айтамыз. Ареалдардың нақты көрсеткіштерінің сызылымдары. аудандарының шынайы нақтылығына байланысты, қолданылатын материалдарға байланысты, сондай ақ картаның мақсатынан және оған қойылған талаптарға байланысты. Бұл әдісте ареалдардың өңделуінің және бейнелердің көрсетілуінің түрлі әдістері қолданылады. Мысалға, әр түрлі суреттердің шекаралы сызықтарымен, ортақ ауданның фондық бояумен ерекшелігін бөлініп көрсетілуі, дискретті белгі нышандардың қойылуы, белгілер ареалдарының белгіленуінсіз жазумен жазылуы. Ареал ішіндегі құбылыстың интенсивтілігі мен орналасуының дамуын сипаттайтын көрсету үшін штриховкаларды және бояу түстерін қолданады.

20.Карталарды талдаудың морфометриялық тәсілдері. Пішін көрсеткіштері тығыздық сипаттамалары. Морфометриялық көрсеткіштерді қарастырар алдында,айтамыз, бұл деген картометриялыққа қарағанда көрсеткіштері анағұрлым көпсанды және бірдей емес, ол әр түрлі географиялық шарттарда және зерттеу тапсырмаларының әралуандығына қатысты.Мысалға тек геолого геоморфологиялық зерттеулерде ғана алпыстан аса морфометриялық көрсеткіштер қолданылып келеді, айтып өтетін жайт оның саны жыл өте өсіп келеді. Дәл осы тенденция,осы жайт дамып келе жатқан ғаламтануда, мұхиттануда,медициналық географияда,жертануда, геоботаникада,гидрогеологияда, және ландшафттануда да байқалады. Қазіргі көрсеткіштердің критикалық қарастырылуы тұтас деуге болмас.

Орташа биіктік. (zор) бірдей орналасқан нүктелердің торы бойынша картадан алынған биіктіктер қатарының орташа арифметикалық биіктік қатары ретінде саналады:

Егер гипсография қисық болған жағдайда ,абсцисса өсінің қимасының ұзындығына шектелген қисық гипсографияның ауданын бөліп орташа биіктікті анықтауға болады. Қысқасы, территория ауданына бөлінген бөлікке орташа биіктік тең.

Жиілік және тығыздық. Морфометриялық зерттеу практикасында тығыздықтың сипаттамасы үшін екі көрсеткіш қолданылады:

Біріншісі, картада көрсетілген , ауданның бірлігіне келетін обьекттер санын көрсетеді()

W=

Бұл көрсеткіш ккартада құбылыстың кездесімділігін сипаттайды, дұрысырақ оны жиілік деген болар, тығыздық емес.

Басқа көрсеткіш ауданның ортақ алаңына орнығатын қандай да бір обьекттер немесе құбылыстың аудан қатынасын береді және және жеке тығыздығын береді.

T= немесе T= 100%

Екі көрсеткіш те аудандары 1ге тең нүктелі обьекттерде сәйкес келеді, ал басқа жағдайларда олар әр түрлі.

ГЕОИНФОРМАТИКА

Сұрақтары:

1. ГАЖ классификациясы.

2. ГАЖ құрылымы қандай принципке негізделіп жасалынады.

3. ГАЖ бағдарламаларының қамтамасыз етілуі – қолданбалы бағдарламалардың стандартты пакеттерінің негізінде жүзеге асырылды.

4. Web ГАЖ – технологиясын қолданыс қызметінің негізгі бағытын анықтау.

5. ГАЖ бағдарламаларын тұтынудағы кәсібилік пен қолданушылық арасындағы айырмашылықты көрсетіңіз және оларға жеке-жеке сипатама беріңіз.

6. ГАЖ -дың басшылығымен ақпаратты-басқару жүйесінің негізгі жобалау кезеңдерін көрсетіңіз.

7. Геоинформатика айналасында оқытылатын ғылыми пәндер мен технологиялар.

8. Геоматиканың геоинформатикадан айырмашылығы.

9. Геоинформатиканың қалыптасуы мен тарихи дәуірлерге бөлінуі.

10. ГАЖ-да сандықкарталардың негізгі талаптары.

11. ГИСпен басқа да ақпараттық жүйелердің айырмашылығы.

12. Көпшілік қатысушылар негізінде ақылы ГАЖ-дың функциялық топтарын анықтау.

13. Картографиялаудың тақырыптық шеберіндегі ArcGIS және Maplnfo Professional жүйесінде картографиялық бейнелеу тәсілдері.

14. ArcGIS және енгізу операциялары мен объектілерді редакциялау.

15. ГАЖ-дағы геокодирования операциясы.

16. Буферлі аймақта операция құру, тағайындау.

17. Буферлі аймақтағы ArcGIS жүйесіндегі параметр негізінде буферлі аймақтарды құру.

18. ГАЖ-да нысандардың желіге бағынуы.

19. ГАЖ-дағы желі негізінде шешілетін міндеттер.

20. Жер бедерінің сандық цифрлық үлгісін шешуде қолданылатын міндеттер.

1.ГАЖ классификациясы.

ГАЖ-дың типілігінің көптігіне байланысты оның классификациясы бірнеше негізде болуы мүмкін: кеңістікті қамтуына, ақпараттық модельдеу обьектілеріне, проблемалық бағыттарға орай, функционалды мүмкіндіктеріне, басқару түріне және басқа да критерияларға байланысты. Мысалға кеңістікті қамтуына байланысты ГАЖ глобальді, планетарлық, субконтиненталды, мемлекеттік, яғни ұлттық, аумақтық болып бөлінеді. Ақпараттық модельдеу объектілеріне байланысты ГАЖ алғашқыда теңіз навигациясында қолданса, қазір ауа кеңістігінде де кең қолданады. Оған авианавигациялық жүйелерді, аэротүсірістерді жоспарлау мен орындау, басқа да мәселелерді шешу, өзге ауада жүзетін құрылғыларды басқаруларды т.б. жатқызады. Және жерге тиісті емес объектілерді үйренуде ғарыштық аппараттардың ұшуын, басқа да әрекеттерін басқаратын ГАЖ-ды бөліп айтуға болады. ГАЖ сонымен қатар проблемалық бағыттарды қамтуына қарай келесідей жіктеледі:

Инженерлік (инженерлік коммуникацияның элементі көрсетілген карталармен жұмыс істейтін)

Кадастрлық

Тақырыптық және статистикалық картогафиялау (табиғат ресурстарын пайдалану, санақ қорытындыларын картада көрсету мақсатында)

Экологиялық (табиғатты қорғау)

Библиографикалық, көптеген географиялық ақпараттарды қамтитын каталог

Географиялық (функционалдық және әкімшіліктік шекаралар жайлы мәліметтермен жұмыс жасайтын)

Арақашықтықтан зондылау мәліметтерін өңдеу жүйесі

жерге қатысты ақпараттық жүйелер (ЖАЖ)

қалалық немесе муниципальды (МГИС) т.б. болып бөлінеді.

Жоғарыда айтылғандардың өздері әрі қарай тағы да бірнешеге жіктеліп кетеді. Ал ГАЖ-дың функциональды мүмкіндіктеріне қарай жіктелуі оның бағдарламамен қамтамасыз етілуіне байланысты ажыратылады.

2. ГАЖ құрылымы қандай принципке негізделіп жасалынады.ГАЖ жер туралы басқа ғылымдар сияқты геожүйеде болып жатқан процесстер мен құбылыстарды зерттеуге арналған, барлық ерекшелігі зерттеу барысында өзінің əдістері мен құралдарын қолданады. (компьютерлік технология, ГАЖ программалары ) ГАЖ дың негізгі мақсаты: зерттеліп отырған геожүйеде жүріп жатқан процесстерді бақылауға арналған компьютерленген геоақпараттық жүйе болып табылады. Ол үшін ең 1- ші ақпарат қажет, олар мəліметтер базасында топтастырылады., жүйеге келтіріледі. Ақпараттар əртүрлі болуы мүмкін: картографиялық, нүктелік, статистикалық, жазба текстік, əуе жəне ғарыштық суреттер жəне т.б. Қойылған мақсаттарға байланысты оларды: өңдеу қолда бар программалық өнімдермен жəне тиісті картографиялық əдістермен жүзеге асырылуы мүмкін. Сонымен Геоақпараттық жүйе дегеніміз – оның шеңберінде геоақпараттықжүйе құрылып, дамитын ғылымның бір саласы. ГАЖ – дың құрылымы негізінен 5 құрамдас бөліктен тұрады: 1) аппаратты құрал 2) программалық өнім 3) мəліметтер 4) орындаушы 5) əдіс Осы сатыларды орындай отырып ГАЖ да болып жатқан процесстердіжоспарлау оңайға түседі. ГАЖ қалай жұмыс істейді десек, ГАЖ шынайы əлемнің ақпараттарынгеографиялық орны бойынша топтастырылған тақырыптық қабаттардың жинағытүрінде сақтайды. Бұл қарапайым əдіс əртүрлі мəселелерді шешу барысындаөзінің құндылығын дəлелдеді . ГАЖ мынадай маңызды мәселелерді шешеді:

1. Жоғарысапалыкартографиялықөнімдердіқұру;

2. Мәліметтербазасындаақпараттардыграфикалықнысандарменбайланыстыру;

3. Мәліметтердіңкарталық, графиктік, диаграммалықсызбатүріндеберілуі;

4. Кеңістіктегімәліметтергеталдаужасау, орналасқанжерінүлгілеу;

5. Басқару мен шұғылшешімдергеқолғабыс беру;

6. Мәліметтердіңтүрліақпараттықжүйелерменқарым-қатынасжәнет.б.