8.Ғарыштық зымырандар пайдаланатын орбиталар

Жер айналасындағы орбитаның пайдалануы. Кезеңді қайталанатын түсірулер: геостационарлық және жер маңындағы орбиталарда жұмыс жасайтын барлық метеорологиялық жер серіктерінен, сондай ақ ресурсты серіктерден жүргізіледі. Қайталану кезеңі жер серігінің орбитасының ерекшелігіне тәуелді, әдетте бүкіл жұмыс жасау барысында өзгермейді және 10 минуттан 16-18 тәулікке дейінгі уақытты алады. Бірнеше реттік тәулікішілік суреттерді геостационарлы жер серіктерінен алады, олар Жердің нақтылы бір ауданында «ілініп тұрады». Әр тәуліктік түсіру Жердің барлық метеорологиялық серіктерінен түсіреді, ол бір тәулік ішінде жер бетін толық шолып шығады. Ресейлік ресурсты жер серіктерінің (орта мүмкіндіктегі аппаратуралы) түсіру кезеңі 5 тәулік. Жоғары мүмкіндіктегі суреттер беретін ресурсты жер серіктері кішкентай аймақты ғана қамтиды, ал түсірудің қайталануы 16-18 тәулік. Кезеңдік, шектелген түрде реттелетін түсіру тек кейбір ресурсты жер серіктерінен жүргізіледі. Түсірулер сирек қайталанады, бірақ қажет болған жағдайда жиілетуге болады. Реттелетін түсіру, орбиталды станциялардан, қысқа уақытқа ұшырылатын фотографиялық автоматты жер серіктері, сондай-ақ басқа планеталарды түсіруге арналған ғарыштық ақпараттардан жүргізіледі. Мұнда реттеу мүмкіндіктері мен түсіру мерзімдерін таңдау жоғары. Геостационарлы жер серіктері қазіргі кезде жерді ғаламдық шолумен қашық орбиталарды (биіктігі шшамамен 36000 км) жұмыс жасайтын бірнеше геостанциялар жер серіктері қамтамасыз етеді. Ондай ғарыштыұ аппараттарға: GOES (АҚШ), GOMS (РЕСЕЙ), INSAT(Үндістан), GMS (Жапония), FY-2 (ҚЫТАЙ), METEOSAT (Еуропалық ғарыштық агенттік) жатады. Олар жер бетін үздіксіз бақылап отырады, алынған бейнелер сол кезде-ақ өңделіп, жердегі метеорлогиялық және ғылыми-зерттеу орталықтарына жіберіледі. Геостационарлық жер серіктері бір бірін көреді және бір бірімен ақпарат алмаса алады. GOES жер серіктері сериясы 1975 жылыдан бері қолданылып келеді. Тұрақты жұмыс ңстейтіндері екеу, ал істен шыққандары жаңасымен алмастырылады. GOES беретін деректер өте дәл және қысқа мерзімді болжам беруге мүмкіндік береді. Ресейлік жер ресурстары серіктері. Бұрынғы КСРО-да 1971-1980 жж. аралығында табиғат ресурстарын зерттеу үшін «МетеорПрирода» («Метеор-18», «Метеор-25», «Метеор-28», «Метеор-29», «Метеор-30», «Космос-1680», «Космос-1939») бағдарламасы бойынша жұмыс жасаған тәжірибелік аппаратуралары бар жер серіктері ұшырылды. Метеордың алғашқы серіктеріполяр орбиталарында шамамен 1000 км. Биіктікте жұмыс жасайды және күндік синхронды болған жоқ. Сосын оларды күндік синхронды орбиталарға 650 км биіктікке көтерілді және жылдамдығын күніне 15 айналымға жеткізе бастады. Трассаны коррекциялау және оны берілген ауданға кіргізу мүмкін болады. 1999 жылдан бастап «Landsat – 7» жер серігі әрекет етеді. Оның бортында Enhanced Thematic Mapper (ETM)сканері орнатылған, мүмкіндігі 15 м панхроматикалық канал қосылды және жылу каналының мүмкіндігі 60 м дейін жақсарды

9. Ақз пайдаланатын «мөлдір терезе» диапазоны

Сәулелену, белгілі бір биіктікте орналасқан қабылдаушы құралға жеткенше, көмескі, күңгірт ортадан атмосферадан өту керек. Атмосфераның негізгі массасы (газ қоспасы, су буы) жерге жақын қабатта 10 км орналасқан. Электормагниттік сәулелену атмосферадан өткенде рефреакция мен әлсізденуге ұшырайды. Ультракүлгін сәулеленуге атмосфера тұнық болып келеді. Ұзын толқындарға өте бастағанда спектрдің мөлдір үлестірімі кездесе бастайды (мөлдір коэффициенті өте жоғары). Спектрдің оптикалық үлескісінде ең практикалық маңызды болып келетін барлық көрінетін диапазон және кейбір инфрақызыл диапазонындағы (3 -5 мкм және 8 -12 мкм) үлескілер. Миллиметрлік диапазонда бірнеше мөлдір үлескі (терезе) кездеседі. Ең маңыздысы 8,6 мм толқындар ұзындығындағы. Миллиметрлі толқындар қармен, жаңбырмен, бұршақпен, тұманмен жұтылады. Тек қана сантиметрлік толқындар 3 - 5 см ден ұзын толқындар олардан кедергісіз өтеді. Ал дециметрлік диапазондағы толқындар атмосфераның барлық қабатынан, кедергісіз бұлтқа да қарамастан жеңіл өтеді. Атмосфера тек шашырау радиациясы арқылы ғана сәулеленбейді. Инфрақызыл диапазонда толқындардың ұзындығы 3 мкм ден көп болса атмосфераның жеке жылу сәулеленуі шашыранды күн сәулесінде жоғары болады. Атмосфера радиодиапазонында да сәулеленеді. Бұл сәулеленудің күшеюі, ылғалданудың жоғарлануымен байланысты.