1.2 «Даму»кәсіпкерлікті дамыту қорының» ұйымдық құрылымы
«Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамы Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 22 мамырдағы №571 «Даму институттарын, қаржы ұйымдарын басқару жүйесін оңтайландыру және ұлттық экономиканы дамыту жөніндегі кейбір шаралар туралы » Жарлығы мен Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2013жылғы 25 мамырдағы №516 «Қазақстан Республикасы Президентінің 2013жылғы 22 мамырдағы №571 Жарлығын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» қаулысына сай құрылды.
Холдингтің еншілес мекемелері активтерінің жиынтық құны 12 млрд АҚШ долларынан асады. Оның бір ғана акционері Қазақстан Республикасы Үкіметі болып табылады.
Корпоративтік басқарудың халықаралық стандарттарына сәйкес Қордың Директорлар кеңесі жанында келесі Комитеттер құрылды:
Аудит жөніндегі комитет;
Тағайындаулар және сыйақылар жөніндегі комитет;
Стратегиялық және бюджеттік жоспарлау комитеті.
Комитет жұмысының мақсаты «Даму» Қоры қызметінің жеке салаларын терең зерттеу және осы мәселелер бойынша Директорлар кеңесіне кеңес беру болып табылады.
Аудит жөніндегі комитет Директорлар кеңесіне Қордың қаржы-шаруашылық қызметіне бақылау жүргізудің тиімді жүйесін орнату, ішкі, сыртқы бақылау жүйелерінің тәуелсіздігі мен тиімділігіне және тәуекелдердің басқарылуына бақылау жүргізу, сондай-ақ корпоративтік басқару саласындағы құжаттардың орындалуы бойынша ұсыныстар әзірлейді.
Тағайындаулар және сыйақылар жөніндегі комитет Директорлар кеңесіне Басқарма мен Директорлар кеңесінің құрамына жоғары білікті мамандарды тарту; Жалғыз акционерге, Директорлар кеңесіне берілетін сыйақыларды белгілеу және Директоралар кеңесіне, Басқарма мен Корпоративтік хатшыға берілетін сыйақыларды белгілеу туралы ұсыныс дайындау мәселелері бойынша кепілдеме әзірлеу және беру мақсатында құрылған.
Стратегиялық және бюджеттік жоспарлау комитеті Қордың даму стратегиясын әзірлеу және оның іске асырылуына қатысты мәселелер бойынша кепілдеме мен ұсыныстар әзірлейді, сондай-ақ Директорлар кеңесіне «Даму» Қорының бюджетт-еу және дивидендтік саясат жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізеді.
Қор жұмыстары тікелей басшылыққа байланысты болғасын, «Даму» қоры ең білікті мамандарды өз қатарына қосты. Еліміздің экономикасын дамыту үшін халқымыз үшін Қазақстан Республикасының әр облысы мен қаласында қор филиалдары ашылды. Филиалдарда міндетті түрде басшылық, субсидия және ішінара кепілдік беру жөнінде көмек көрсету, қаржы менеджерлері және де кәсіпкерлерге қызмет көрсету бөлімшелерімен жабдықтанған.
Кесте №1. «Даму»кәсіпкерлікті дамыту қорының» қор құрылымы
1.3 Еліміздің экономикасын дамыту жолындағы қор бағдарламалары
Еліміздің экономикасын дамыту жолында «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ бойынша іске асырылып жатқан бағдарламаларды қарастыра кетсек:
1. Қаражатты шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін кейіннен кредиттеу үшін екінші деңгейлі банктерге келісіп орналастыру бағдарламасы.
Бағдарлама Қордың қаржы ресурстарын (қорландыру) кейіннен ШОК субъектілеріне кредит ретінде берілетін қаражатты белгілі бір шарттармен (мақсатты және шектеуші) екінші деңгейдегі банктерге ұсынуы арқылы жүзеге асырылады. Әріптес-банктермен жұмыс істеудің негізгі қағидаттарының бірі Қордың олардың ішкі рәсімдеріне және кредит үдерісіне араласпау саясаты, сонымен қатар олардың қабылданған шешімдерінің тәуекелдігіне толық жауапкершілігі болып табылады.
2. «ДАМУ» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ қаражатын кейіннен микрокредиттік ұйымдарға несие беру үшін екінші деңгейлі банктерге келісіп орналастыру бағдарламасы.
Бағдарлама Қор әзірлеп, бекіткен ҚР микрокредиттік ұйымдарды (одан әрі – МКҰ) 2008-2012 жылдарға дамыту жөніндегі шаралар бағдарламасына сәйкес іске асырылады. Бағдарламаның мақсаты елдің кредит жүйесінің үшінші деңгейі ретінде микрокредит секторының сапалы дамуына МКҰ ресурстық қолдау көрсету арқылы жәрдемдесу болып табылады.
Тіркелген және өз қызметін ҚР заңына сәйкес жүзеге асырып отырған МКҰ Бағдарлама аясында екінші деңгейдегі банктер арқылы қаржыландырылады.
Бағдарлама қаражатының жалпы сомасы 1 800 млн. теңгені құрайды.
3. «Даму - Көмек» бағдарламасы.
«Даму-Көмек» Бағдарламасы мүмкіндігі шектеулі кәсіпкерлер мен тұрғындарға олардың проблемалары мен оларға қажетті ресурстар (қаржылай көмек, мүлік, консультациялық қолдау, өзге қызметтер) туралы ақпарат дәрежесін арттыру жолымен қолдау көрсетуге мақсатталған.
Арақашықтықтан оқыту өз бизнесін ашу және оны әртүрлі бағытта дамыту бойынша «Бизнес-Кеңесші» Бағдарламасы шеңберінде арнайы әзірленген оқу курстарын Қордың корпоративтік сайтына орналастыру арқылы іске асырылатын болады. Одан бөлек , мүгедек- кәсіпкерлер «Бизнес-Кеңесші» Бағдарламасы шеңберінде кәсіпкерлік негіздер бойынша экспресс-курсын тыңдаушылар қатарына қосылады.
«Даму» Қоры қаржыландырмайды, алайда мүмкіндігі шектеулі кәсіпкерлер және әлеуетті демеушілер мен кредиторлар арасында байланыстырушы буын болып әрекет етеді.
4. Қаражатты кейіннен әйелдер кәсіпкерлігіне микрокредит беру үшін екінші деңгейлі банктерге келісіп орналастыру бағдарламасы.
Бағдарлама Қазақстан Республикасы Президентінің 05.03.2009 ж. Қазақстан әйелдерінің V Форумында берген тапсырмасына сәйкес іске асырылады. Бағдарламаның мақсаты кәсіпкер әйелдердің экономикалық белсенділігін жұмыс істеп жүрген және кәсібін жаңадан бастайтын әйелдер кәсіпкерлігі субъектілерінің жобаларына жеңілдікпен кредит беру арқылы ынталандыру болып табылады.
Тіркелген және өз қызметін ҚР заңына сәйкес жүзеге асырып жүрген жеке кәсіпкер әйелдер бағдарлама аясында екінші деңгейдегі банктер арқылы қаржыландырылады.
5. «Даму - Өндіріс» өңдеуші өнеркәсіп саласындағы жеке кәсіпкерлік субъектілерін қолдау бағдарламасы.
Бағдарлама Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қарашадағы № 1085 қаулысына сәйкес жүзеге асырылады, Қор Бағдарламаны іске асыру операторы болып табылады.
Бағдарлама шеңберінде «Стрессті активтер қоры» АҚ 20 млрд. тенге соманы кейіннен өңдеуші өнеркәсіп саласындағы жеке кәсіпкерлік субъектілерін (одан әрі – ЖКС)қаржыландыруға/қайтақаржыландыруға екінші деңгейдегі банктерге депозитке орналастырады. Әріптес банктер қаржыландыруға 70:30 арасалмақта (70 % - «Стрессті активтер қоры» АҚ қаражаты, 30 % - Әріптес банктер қаражаты ) өз қаражатымен қатысады.
6. Өңдеуші өнеркәсіп саласындағы шағын және орта кәсіпкерлік субъектілердің лизингілік мәмілелерін екінші деңгейдегі банктер және Лизингтік компаниялар арқылы қаржыландыру бағдарламасы.
Бағдарлама ҚР Үкіметінің 09.10.2009 ж. №1553 қаулысына сәйкес іске асырылады, «Стрестік активтер қоры» АҚ Бағдарламаның іске асырылуына Қорға 2,0 млрд. теңге сомасында кредит қаражатын бөлді. Қор Бағдарламаны іске асыру жөніндегі операторы болып табылады.
Өңдеуші өнеркәсіп саласында жұмыс істеп жүрген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің лизингтік мәмілелері Бағдарлама аясында екінші деңгейдегі банктер және Лизингтік компаниялар арқылы қаржыландырылады. Бағдарламаға келесі лизингтік компаниялар қатысады:
«СК Лизинг СК» АҚ;
«Leasing group» АҚ;
«Темiрлизинг» АҚ;
«Еуразиялық лизинг» АҚ;
«Цесна Банк» АҚ
7. ШОКС аймақтық қаржыландыру бағдарламасы.
Бағдарлама аймақтардағы шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін (одан әрі- ШОКС) олардың аймақ үшін басымдықты салалардағы немесе жекелеген аймақтық бірліктердегі жобаларын қаржыландыру жолымен дамыту мақсатында әзірленді.
ҚР қолданыстағы заңнамасына сәйкес осындай болып табылатын ШОКС жобалары Бағдарлама аясында екінші деңгейдегі банктер арқылы қаржыландырылады.
8. Шағын қалаларындағы Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілердің жобаларын қаржыландыру бағдарламасы.
Бағдарлама Қазақстан Республикасындағы шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін (одан әрі — ШОКС) қаржылай қолдау жөніндегі мемлекет саясатын іске асыру құралдарының бірі болып табылады. Бағдарлама Қазақстан Республикасының Шағын қалаларындағы шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін дамытуға жәрдемдесу мақсатында әзірленген. Бағдарлама Қордың қаражатты Соңғы қарыз алушылардың жобаларын/ лизингтік мәмілелерін кейіннен кредиттеу үшін белгілі (мақсатты және шектеулі) шарттармен Әріптес банктерге/Лизингтік компанияларға орналастыру жолымен іске асырылады.
9. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің лизингтік мәмілелерін қаржыландыру бағдарламасы.
Бағдарлама ШОК субъектілерінің экономикалық белсенділігін қаржы лизингін ШОК субъектілерінің лизингілік мәмілелерін кейіннен жеңілдетілген талаптармен жүзеге асыру үшін қаржы құралы ретінде қолдану жолымен ынталандыру мақсатында әзірленді. Бағдарлама Қордың меншікті қаражаты есебінен іске асырылады.
Бағдарлама лизингілік компаниялар мен екінші деңгейдегі банктер арқылы іске асырылады. Бағдарлама қаражатының жалпы сомасы 4,0 млрд. теңгені құрайды.
10. Моноқалаларды дамытудың 2012-2020 жылдардағы арналған бағдарламасы.
Моноқалаларды тұрақты жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың өндірістік сыйымдылығына байланысты оңтайландыру.
Моноқалалар халқының жұмыспен қамтылуының оңтайлы құрылымын қамтамасыз ету үшін экономиканы әртараптандыру әрі шағын және орта бизнесті дамыту.
Моноқалалардың еңбек ресурстарының ұтқырлығын арттыру, жоғары әлеуметтік-экономикалық даму әлеуеті бар елді мекендерге және экономикалық өсу орталықтарына өз еркімен көшуді ынталандыру.
Моноқалалардың әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымын халықтың оңтайлы санына сәйкес дамыту.
11. «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы. «Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламасы ( одан әрі - Бағдарлама ) Қазақстан Республикасы Президентінің « Жаңа онжылдық – Жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері » атты Қазақстан халқына Жолдауын және Қазақстанның 2020 жылға дейінгі стартегиялық даму жоспарын іске асыру үшін әзірленген . Бағдарлама 2014 жылға дейінгі Мемлекеттік үдемелі индустриалды-инновациялық дамыту бағдарламасын іске асыру механизмдерінің бірі болып табылады.
Бағдарламаның мақсаты экономиканың шикізаттық емес секторларындағы өңірлік кәсіпкерліктің тұрақты және теңгерімді өсуін қамтамасыз ету, сонымен қатар бар жұмыс орындарын сақтау және тұрақты жұмыс істейтін жаңа жұмыс орындарын құру болып табылады.
Сонымен бірге «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» Акционерлік қоғамының 2018-2023 жылдарға арналған дамы стратегиясы құрылған. Оны өндірістік іс- тәжірибенің соңғы қосымша бетінен көре аласыздар (Қосымша1).