5.2 Қалдықтардың мүмкіндік шегін есептеу

Қалдықтардың мүмкіндік шегі деп - су объектінің белгіленген бөлімінде судың сапасының мөлшерін қамсыздандыру мақсатымен бірлік уақыт аралығында бақыланып отыратын ағын судағы максималды мүмкін заттың салмағын айтады. ҚМШ су пайдалану орындарында ластағыш заттардың барынша қауіптілігін, олардың арасындағы тасталынатын ластағыштарды оптималды бөлуді қадағалайды.

ҚМШ суды пайдалану орнындағы шекті мүмкін концентрациямен, зиянды заттардың қауіптілік класымен, заттардың мөлшерімен және тастанды қалдық салмағының оңтайлы таралуымен бекітіледі. ҚМШ суға тасталынатын мөлшерлі заттардың әрқайсысы бойынша жеке бекітіледі. ҚМШ шамасы төмендегі теңдікпен анықталады:

ҚМШ ₍₁₈₎

мұндағы -жоба бойынша ағынды сулардың орта газдың шығыны, 0,7м³/сағ;

-жоба бойынша ағын судағы бір мөлшерленген ластағыш заттың концентрациясы, 0500г/м³.

Сонда ҚМШ шамасының мәнісі: ҚМШ=0,7·0,5=035г/сағ. Ластағыш заттардың судағы ҚМШ суға тасталынатын ластағыш заттардың концентрациясының азаюымен құралады және ол 50мг/м³-қа тең. Бастапқы қатынас: < мұндай қатынас сәйкесінше талаптарға жауап береді.

МШК шамасы оның улылығын сипаттайды. МШК төмен болған сайын заттың улылығы да жоғарылайды. Әр түрлі көздерден қоршаған ортаға таралатын заттарды салыстырмалы улылық индексі көмегімен өзара айырмашылығын салыстыру келесі теңдікпен анықталады:

; ( 19)

мұндағы: МШК_і–і-ші заттың мүмкіндік шекті концентрациясы.

Жобаланатын қондырғының салыстырмалы улылық индексі:

а) ;

ә) Газ қоспаларының жалпы көлемі0,7 т/тәу

СО бойынша І₀

NО бойынша І₀

NО₂ бойынша І₀

SО₂ бойынша І₀

І компоненті бойынша қалдық көзінің улылығы теңдігімен анықталады.

а) І=450·0,0022222=0,99999;

ә) І₁=3.0·0.33333=0.99999; І₂=0,8·1,25=1; І₃=0,85·1,7647=0.9999995; І₄=0,005·200=1.

б) Газдардың қоспасы

Улылығы: І₁=3.0·0.33333=0.99999; І₂=100·0,01=1.

Шығарындылардың улылық салмағының салыстырмалы мәні:

мұндағы: V_i- i компонетінің шығарынды көлемі.

Көздер бойынша қатысты мәндерді анықтаймыз:

а) Т₁=0,99999·4032=4031,95987

ә) Т₁=0,99999·192=191,99808

Т₂=1·256=256

Т₃=0,9999995·275=270,99986

Т₄=1·116=116

б) Т₁=0,99999·2496=2495,975

Т₂=1·176=176

Қоршаған ортаға тасталатын атмосферадағы зиянды заттардың келтірер шығынын төмендегі қатынаспен анықтаймыз:

( 20)

мұндағы МШК_і – і затының максималды бірлік мүмкіндік шекті концентрациясы;

М_і – і компонентінің біліктік шығыны, т/жыл.

Жобаланатын қондырғының тастамалалар шығыны:

а)

ә)

б)

Жобаланатын қондырғының қоршаған ортаға тасталатын атмосферадағы зиянды заттардың келтірер жалпы шығынын төмендегі қатынаспен анықтаймыз:

Қорытынды: жобаланатын қондырғы қоршаған ортаға шығын келтірмейді. Шығын аз көлемде болғандықтан технология тиімді болып табылады[12].