1.Жалпы бөлім

1.1.Минск трактор зауыты және Беларус -3522 тракторы

Минск трактор зауыты - Беларусь трактор зауыты, әлемдегі ауылшаруашылық техникаларын өндіруші сегіз ірі зауыттардың құрамына кіреді.

Минск трактор зауыты 1946 жылы 29 мамырда құрылған. Минск трактор зауыды доңғалақты және шынжыр табанды тракторлар, қопсытқыш, тіркемелі және аспалы ауылшаруашылық техникаларын, орман және қоғамдық жұмыстарға, қосалқы бөлшектер, халықтық қолданыс тауарларын дайындайды. Дизельдік қозғалтқыштармен жабдықталған тракторлар Минск трактор зауыдында шығарылады.

Минск трактор зауыды келесідей маркалы тракторларды шығарады:

Беларусь-80.1; Беларусь-82.1; Беларусь-90; Беларусь-92; Беларусь-320; Беларусь-310; Беларусь-321; Беларусь-422; Беларусь-510; Беларусь-512; Беларусь-520; Беларусь-522; Беларусь-572; Беларусь-622; Беларусь-820; Беларусь-826; Беларусь-892; Беларусь-920; Беларусь-922.3; Беларусь-923,3; Беларусь-1021; Беларусь-Беларусь-1025.2 1220.3; Беларусь-1221.2; Беларусь-1523; Беларусь-2022.3; Беларусь-3022DTS.1; Беларусь-3522.

Арнайы тракторлар

Беларусь-80X; Беларусь-100X; Беларусь-920R; Беларусь-921.3; Беларусь-921.4-10 / 91.

МТЗ – 3522 - 5 тарту класына жататын және әмбебапты жер жыртуға арналған доңғалақты трактор. Бұл техниканы өндіруші ТМД елдеріне және дүние жүзіне әйгілі Минск трактор зауыды.

«Белорус – 3522» тракторы кең ауқымды және шағын агрегаттарымен ауылшаруашылығында топырақ өңдеу, дән себу, тасымалдау және арту тасымалдау жұмыстарын және құрылыс саласында жұмыстар атқаруға арналған.

Беларусь – 3522 тракторының техниклық сипаттамалары:

ұзындығы - 6100 мм;

ені - 2820 мм;

биіктігі - 3350 мм;

салмағы – 12300 кг.

Беларус – 3522 тракторына 4 тактілі 6 – цилиндрлі дизельді «TCD2013 L064V C3UT261» маркалы қозғалтқыш орнатылған.Беларус – 3522 тракторынын қозғалтқышының цилиндрлері вертикальді орналасқан.

Қозғалтқышты сумен, турбоүрлегіш және ауа аралық салқындату.

Беларус – 3522 тракторының қозғалтқышына сипаттама:

• жұмыс көлемі – 7,146 литр;

• куаты – 261 (355) кВТ (л.с.);

• ең жоғарғы айналу моменті – 1498 Нм;

• айналу моментінің қор коэфициенті – 30%;

• айналу жиілігі – 2200 айн/мин;

• цилиндрдің диаметрі – 108 мм;

• тарактордың отын багы – 650 литр.

1.2.Бұлғақтың қызметтік тағайындалуы мен техникалық сипаттамасы

Иінді – шатунды механизмнің (КШМ сурет 1.1) бөлшектерін қозғалмайтын және қозғалатын болып екі топқа бөлуге болады.Қозғалмайтын бөлшектерге цилиндрді, ал қозғалатын бөлшектерге поршень, бұлғақ және иінді білік топтарының бөлшектері жатады. Сонымен қозғалтқыштардың иінді шатунды мынандай бөлшектер тобынан құралады: цилиндрлер тобы, поршень тобы, бұлғақ тобы және иінді білік тобы.Осы көрсетілген бөлшектер тобының әрқайсысы белгілі бір қызметті атқарады.

Цилиндрлер тобы – поршеньнің әрі – бері қозғалысы кезінде бағыттаушы қызметімен қоса, оның ішінде процестер жүру үшін қажетті көлем жасап тұрады.Поршень тобының бөлшектері цилиндр мен аралықтағы қозғалуға қажетті болатын саңылауды неғұрлым берік бітеп, цилиндр ішінде жүретін процестерге байланысты газ қысымын қабылдау қызметтерін атқарады.Бұлғақ тобының бөлшектері поршень мен иінді білікті жалғастырып, поршеньде пайда болған газ қысымынын күшін иінді білікке жеткізеді, ал керек болғанда иінді біліктегі күшті поршеньге жеткізеді.

Бұлғақ – бұлғақ мойыны арқы поршень мен иінді білікті байланыстыратын қозғалтқыштың бөлшегі болып табылады. Бұлғақ поршеньнің қайтымды – ілгерлемелі қозғалысын айналу қозғалысына немесе айналмалы қозғалысты қайтымды – іргерлемелі қозғалысына түрлендіруге арналған. Бұлғақ пен иінді білік мойындарында тозу болмас үшін мойыдары мен бұлғақтар арасына қарсы үйкеліс жабыны бар арнайы ішпектер орнатады.

Бұлғақ келесі бөліктерден тұрады:

• 1.Өзек

• 2. Жоғарғы бастиек

• 3. Төменгі бастиек

Бастиектің жоғарғы бөлігі қоладан жасалған төлке бастырылады. Жоғарғы бастиекте поршень сақинасының тозу бетіне май жеткізуге арналған тесік жасалған. Бұлғақтың өзегі қос тавр сияқты жасалған.

Бұлғақтын төменгі бастиегі ажыратылған түрде болад. Бұлғақтың төменгі бастиегінің алынбалы иінді бөлігі бұлғақтың қақпағы деп аталады. Төменгі иінді бастиек пен қақпағындағы жылжымалы подшипниктерде кеңейжону болуына сәйкес бұлғақ қақпағын ауысымдық деп саналады. Бөлшектерді дұрыс ақпаратпен қамтамасыз ету үшін оларға арнайы сериялық номерлер жазады. Бұлғақ пен қақпақ бөлігінде ішпектердің жүрісін қамтитын кейбір штрихтар бар. Бұлғақ пен иінді білік мойынтіректерінің жұмыс қабаты қорғасын қоладан жасалған, ол жұқа қабырғалы ішпекке ұқсайды. Ішпектердің жоғарғы бөлігінде май жеткізуге мүмкіндік беретін тесік жасалған, сонымен қатар майдың таралуы үшін жырашық жасалған. Ішпектер жоғарғы және төменгі мойынтірегінде орналасқан, ауысымдық деп саналмайды. Олар иінді білікпен бірге айналып кетпес үшін, оларға шығып тұратын кесік құлақшалар жасалады да сол арқылы шатун басындағы ойыққа кіріп тұрады. Блокты жөндеу ажет болған жағдайда бұлғақ пен иінді білікке байланыстырылатын ішпектерді түрлі өлшем тізімдері бар.

Бұлғақ келесі құрылым бойынша жасалған: төменгі секциялы бастиек, жоғары секциялы бастиек және болат өзек. Жоғарғы бастиек поршень саусағы арқылы поршеньмен жалғасады. Бұлғақтың төменгі бастиегінің екі бөлігі иінді біліктің мойын бөлігінде орналастырылған және бұрандамалар арқылы бірге қосылады.

Бөлшетің үйкелісі және тозу ең аз болуы үшін бұлғақтың жоғарғы бастиегіне қоладан жасалған төлке орнатылған.

Бұлғақтың төменгі бастиек жағына сырғанау мойынтіректері болып табылатын жұқа қабатты ішпектер оранатылады.Ішпектің бетіне баббит қорытпасы құйылады (қорғасын мен қалай қорытпасы ).

Сурет – 1.1 КШМ - МТЗ тракторының

1 –иінді білік; 2 – тісті дөңгелек; 3 - жетекші май сорғышының тісті дөңгелегі; 4 – алдыңғы май қайырғы; 5 – шкив; 6 – бұранда; 7 – бөгеткіш шайба; 8 – шайба; 9 – төменгі ішпек; 10 – жоғарғы ішпек; 11 – бұлғақ; 12 –артқы май қайырғы; 13 – сермердің тәжі; 14 – сермер; 15 – ілініс муфта бұрандамасы; 16 – сермер бұрандамасы; 17 – төменгі тіреуіш жарты сақина;

18 – жоғарғы тіреуіш жарты сақина; 19 – теңсалмақ.

Бұлғақ келесі бөлшектерден тұрады: 1 – гайка М14; 2 – Гравер 14; 3 – Арнайы бұрандама М14; 5 – Бугель; 6 – Бұлғақ.

Сурет - 1.2 – Бұлғақтың жалпы көрінісі

Болат бұлғақтың штампталған қос тавр қимасы бар. Бұлғақтың жоғарғы бастиегінде биметаллды төлке бастырылған.Бұлғақтың жоғарғы бастиегіндегі поршень саусағын және төлкеде майлауды қамтамасыз ету үшін тесік қарастырылған. Бұлғақтың төменгі бастиегі біріктірілген, бұлғақ ішпектерін орнату үшін кеңейжонылған. Төменгі бастиек қақпағы бұлғаққа екі бұрандама және гайка арқылы бекітіледі.Гайка астына тоқататқыш шайба орналасқан.