- •Мазмұны
- •1 Тақырып. Ресурстардың шектеулілігі. Таңдау мәселесі. Балама құн. Ресурстардың шектеулілігі
- •Кесте 2. Өндіріс мүмкіншіліктерінің кестесі
- •1 Сурет. Өндіріс мүмкіншілігінің қисық сызығы
- •Экономикалық жүйе түрлері
- •1 Тақырып. Ресурстардың шектеулілігі. Таңдау мәселесі. Балама құн. (есептер, тест сұрақтары)
- •Өз бетімен шығаруға арналған есептер
- •Тест сұрақтары
- •Әрбір экономикалық жүйе ресурстардың шектеулілігі факторына тап болады дегенде не туралы сөз болып отыр:
- •Өндірістік мүмкіншіліктер қисық сызығын сызған кезде төменде аталған экономикалық ұғымдардың қайсысын тікелей мысал ретінде көруге болады:
- •2 Тақырып. Сұраныс. Ұсыныс.
- •Сұраныс (demand).
- •Ұсыныс.
- •3 Тақырып. Сұраныс икемділігі. Ұсыныстың икемділігі.
- •3 Тақырып. Сұраныс икемділігі. Ұсыныс икемділігі.
- •IV. Тапсырмалар
- •VI тест 2. Төмендегінің қайсысы дұрыс?
- •4 Тақырып. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті.
- •1. Сұраныс өзгерісіне реакция.
- •2. Ұсыныс өзгерісіне реакция.
- •3. Сұраныс пен ұсыныстың бірдей өзгерісне реакция.
- •Нарықтық бағаны белігеуде мемлекеттік реттеудің салдарлары
- •Салықтар мен дотациялар;
- •Директивті бағалар (бағаның жоғарғы және төмеңгі шегін тағайындау)
- •3. Сату көлемін реттеу
- •4 Тақырып. Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті (есептер, тест сұрақтары).
- •Қорытынды: алынатын түсімнің ең көп мөлшері тепе-теңдік баға кезінде болады. Тест
- •Тест жауаптары
- •5 Тақырып. Бизнесті ұйымдастыру нысандары
- •Бизнесті ұйымдастыру нысандары
- •Жеке бизнес
- •Жеке нысан: артықшылығы мен кемшілігі
- •Серіктестік бизнесті ұйымдастыру нысаны ретінде
- •Серіктестік: артықшылығы мен кемшілігі
- •Бизнесті ұйымдастырудың акционерлік нысаны
- •Акционерлік қоғам: артықшылығы мен кемшілігі
- •Бизнесті ұйымдастырудың арнайы нысандары
- •5 Тақырып. Бизнесті ұйымдастыру нысандары (есептер, тест сұрақтары)
- •1 Тапсырма
- •«Алтын кілт» ертегісі.
- •Есептер
- •6 Тақырып. Кәсіпкерлікті қаржыландыру
- •Қаржы нарығы
- •Қысқа мерзімді қаржыландыру
- •Ұзақ мерзімді қаржыландыру
- •Акциялар
- •Кәсіпорын жаңа капитал шығарады
- •Кесте 1. Қызмет түрлері бойынша таза табыс, млн. Теңге
- •Тақырып 6. Кәсіпкерлікті қаржыландыру (есептер, тест сұрақтары)
- •Тест 1.
- •Жауап бланкісі
- •Есеп 1.
- •Тест 2.
- •Жауап бланкісі
- •Есептер 2
- •7 Тақырып. Фирма шығындары.
- •Шығындар
- •Шығын түрлері
- •Өнімді өндіру үшін фирманың қолданатын сыртқы және ішкі өндіріс факторлары
- •Шекті шығындар
- •Фирма шығындары
- •Пайданың ең жоғары болу шарты
- •Өндіріс масштабының (көлемінің) әсері
- •Қорытынды
- •7 Тақырып. Фирма шығындары (есептер, тест сұрақтары)
- •II.Есептер
- •III. Тест
- •8 Тақырып. Бәсекелестік. Рынок құрылымы.
- •Бәсекелестік
- •Рынок құрылымы
- •Қорытынды
- •2 Тапсырма
- •1 Тапсырма.
- •2 Тапсырма. Түрмедегідер диллемасы
- •3 Тапсырма. Бензоқұбырлар дуэлі
- •4 Тапсырма. Авиокомпания ісі: ірі болған сайын жақсы ма?
- •9 Тақырып. Еңбек нарығы. Еңбек ресурстары.
- •Еңбек нарығы
- •Еңбек ресурстары және жұмыссыздық
- •Жұмыссыздық түрлері
- •Фрикционды жұмыссыздық
- •Құрылым жұмыссыздығы
- •Циклды жұмыссыздық
- •Жасырын жұмыссыздық
- •Табиғи жұмыссыздық түсінігі
- •Жұмыссыздықтың салдары
- •Оукен заңы
- •Қосымша материал.
- •Жұмыспен қамтуды мемлекеттік реттеу
- •Жай мерзімді
- •Мерзімді-сыйақылы
- •Еңбек нарығы қалай жұмыс жасайды
- •Еңбекке сұраныс
- •Жоғары мөлшерде пайда алу шарты
- •Еңбек ұсынысы
- •Нарықтық тепе-теңдік
- •Қызмет түріне орай еңбекақы деңгейіндегі айырмашылықтар
- •Жалқының ең төменгі деңгейін мемлекеттік реттеу
- •Тақырып 9. Еңбек нарығы. Еңбек ресурстары. (есептер, тест сұрақтары)
- •II. Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар тест
- •1 Тест сұрақтарына жауаптар
- •III. Еңбек нарығы және жалақы
- •Келесі сөйлемдердің қайсысы дұрыс, қайсысы қате екенін көрсетіңіз.
- •Келтірілген жауаптардың қайсысыд ұрыс екенін көрсет.
- •Тапсырмалар мен есептер
- •Жұмыспен қамтылғандар және жұмыссызлар. Жұмыссыздықты өлшеу.
- •Терминдермен түсініктерге сәйкес анықтамаларын табыңыз:
- •№3 Тест
- •Есептер
- •Тақырып 11. Экономикалық тұрақтылық
- •Экономикалық тұрақтылық
- •Макроэкономиканың мақсаты мен құралдары
- •Жалпы ұлттық өнім. Жалпы ішкі өнім.
- •Жұө табыс тәсілімен есептеу
- •Жіө өндірістік әдіспен есептеу.
- •Қосымша құнды есептеу
- •Ұлттық шоттың басқа көрсеткіштері
- •Номиналды және нақты жүө
- •Экономикалық циклдар
- •Макроэкономикадағы тепе-теңдік
- •Тепе-теңдік баға деңгейі мен ұлттық өндірістің нақты көлемі
- •Жұмыспен қамтудың кейнсиандық теориясындағы макроэкономикалық тепе-теңдік
- •Жұмыссыздықты шектеу мақсатындағы экспансия саясаты
- •Инфляцияны шектеу мақсатындағы рестриктивті саясат
- •Экономиканы ақша-несие және бюджеттік реттеу әдістері
- •Тақырып 11. Экономикалық тұрақтылық (есептер, тест сұрақтары) тест 1.
- •Тест 2.
- •Дұрыс сөйлемді анықта:
- •12 Тақырып. Халықаралық сауда
- •13 Тақырып. Экономикадағы мемлекет
- •Экономикадағы мемлекет
- •1.1 Жеке меншік құқығын сақтау
- •1.2 Сыртқы әсерлерді ескеру
- •1.3 Нарықтық бәсекелестікті қамтамасыз ету
- •1.4 Тұтынушыларды қорғау
- •1.5 Экономиканы тұрақтандыру
- •1.6 Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
- •1.7 Қоғамдық қолданыстағы тауарлар мен қызметтерді қамтамасыз ету
- •1.8 Мемлекеттік және жеке сектордың өзара әрекеті
- •1.9 Үкімет өз ақшасын қалай жұмсайды
- •1.10Үкіметтік табыстардың көздері
- •Қорытынды
- •Қазақстан республикасы бойынша қосымша материал
- •13 Тақырып. Экономикадағы мемлекет. (есептер, тест сұрақтары) тест
- •Ойлануға арналған сұрақтар
- •5 Нарық Соңғы тауарлар мен қызметтер 6 Нарық 1 Жаттығу
2 Тапсырма
Ең дұрыс бір ғана жауапты таңдаңыз:
Фирма ерекше тауарды өндіруге патент алды. Осылайша бұл тауардың нарығында ............. пайда болды:
Жетілген бәсекелестік
Монополиялық бәсекелестік
Олигополия
Монополия
Жетілген бәсекелестік жағдайында рынокта ............. сатылады:
а) Гомогенді (бірдей) тауарлар,
б) Гетерогенді (бірдей емес) тауарлар,
в) Ерекше тауарлар,
г) Бір-бірінен кейбір сипаты бойынша айырылатын тауарлар.
3. Рынокқа ену үшін кедергілер:
а) Монополиядағы сияқты жетілген бәсекеде де бар,
б) Әсіресе монополияда «жоғары», ал жетілген бәсекелі нарықта «төмен»,
в) Монополияда бар, ал жетілген бәсекеде жоқ,
г) Тек олигополиялы рынокта ғана бар,
4. Сатушының нарықтағы билігі әсіресе мына рынокта көрінеді:
а) Жетілген бәсекеде,
б) Монопсонияда,
в) Олигополияда,
г) Монополияда.
5. Жетілген бәсекелі рыноктың мысалы болып төмендегі рынок табылады:
а) Бидай,
б) Автомобиль,
в) Ер адамдардың қымбат, эксклюзивті костюмі,
г) Тіс тастары
6. Рынок құрылымының қайсысында тек қана бір тұтынушы болады:
а ) Монополия,
б) Монопсония,
в) Олигополия,
г) Монополиялық бәсекелестік
7. Монополиялық бәсекелестік нарығында фирма тауарлары:
а) Сандартталған,
б) Ерекше,
в) Бірыңғай,
г) Дифференциялданған.
8. Жеке кәсіпкердің табысы болып табылады:
а) Жалақы,
б) Процент,
в) Пайда,
г) Гонорар.
9. Шаруашылық ұйымының қай түрінде қатысушылардың жауапкершілігі ең төмені:
а) Жекебасты иеліктегі фирмада,
б) Жауапкершілігі шектеулі серіктестікте,
в) Акционерлік қоғамда,
г) б) мен в) дұрыс.
Жауаптар: 1 -г 2 –а 3-в 4-г 5-а 6 -б 7-г 8-а 9- г
1 Тапсырма.
Жетілген және жетілмеген бәсекелі нарық
Жетілген бәсекелі рынок – көптеген сатушылар бірдей өнім сататын, салыстырмалы түрде жеңіл кіріп, шығуға болатын рынок. Мұндай рыноктарда сатушылар өз өнімінің бағасын бақылай алмайды. Олар нарықтық бағаны қабылдауға тиіс және осы бағамен қанша сатқысы келсе, сонша сата алады.
Егер мұндай шарттар болмаса, әңгіме жетілмеген бәсекелі рынок жайлы болғаны. Жетілмеген бәсекенің бірнеше түрі болады. Ол мынаған байланысты болады:
1) Сатушы санына,
2) Өндіретін өнім түріне(әсіресе тауардың ауыстырушысы көп болуына),
3) Рынокқа кірудің жеңілдігіне.
Жетілген және жетілмеген рыноктардың осы сипаттарын ескере отырып, өзіңізді төмендегі рыноктардың бірінің сатушысымын деп елестетіңіз.
Сіздің ойыңызша, егер сіз бағаны өсірсеңіз немесе түсірсеңіз сату көлемінің деңгейі қалай өзгеретінін түсіндіріңіз. Сату көлемі қаншалықты өзгерді, неге?
А) Бидай өсіруші фермер:
Бағаны өсіреді
Бағаны түсіреді
Б) Жергілікті электрокомпания:
Бағаны өсіреді
Бағаны түсіреді
В) Автомобиль өндіруші:
Бағаны өсіреді
Бағаны түсіреді
Г) Гүл сататын дүкен:
Бағаны өсіреді
Бағаны түсіреді
