- •Жалпы бөлім
- •Қазіргі кездегі халықаралық құқықтың түсінігі. Жоспары:
- •1 Қазіргі жаңа кезеңде халықаралық қарым-қатынастың негізгі сипаты.
- •Халықаралық құқық- құқтың айырқша жүйесі ретінде.
- •3. Халықаралық құқықтың қазіргі жаңа кезеңдегі атқаратын қызметі.
- •4. Кодификация және халықаралық құқықтың қарқынды өркендеуі.
- •5. Халықаралық көпшілік және халықаралық жеке құқық
- •2. Халықаралық құқықтың және халықаралық құқық ғылымының даму тарихы.
- •Халықаралық құқықтың қалыптасуы және оның тарихи кезеңдері.
- •Ежелгі дүниенің халықаралық құқығы.
- •Орта ғасырдың және жаңа ғасырдың халықаралық құқық және халықаралық құқықтық көзқарастары.
- •Қазіргі заманның халықаралық құқығы.
- •3. Халықаралық құқықтың қайнар көздері мен жүйесі
- •1. Халықаралық құқықтың нормалары.
- •2. Халықаралық құқықтың жүйесі.
- •3. Халықаралық құқық қайнар көздерінің негізгі түрлері.
- •4. Халықаралық құқықтың көмекші қайнар көздері.
- •4. Қазіргі замандағы халықаралық құқықтың негізгі қағидалары.
- •Халықаралық құқықтың негізгі қағидаларының ұғымы мен жіктелуі.
- •Халықаралық құқықтың негізгі қағидалары.
- •Күш қолданбау қағидасы.
- •Шекара беріктігі қағидасы.
- •Мемлекеттердің территориялық тұтастық қағидасы
- •Халықаралық дауларды бейбіт жол мен шешу қағидасы
- •Халықтардың тең құқықтығы мен өз-өзін анықтау қағидасы.
- •Адам құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу қағидасы
- •6. Халықаралық құқық субьектісі.
- •3.Мемлекеттер сабақтастығы
- •Осындай жағдайларда Халықаралық Құқықтың рөлі
- •7. Халықаралық шарттар құқығы.
- •Халықаралық ұйымдар құқығы.
- •2. Халықаралық ұйымдардың түсінігі мен құқықтық табиғаты.
- •3. Халықаралық ұйымдардың даму тарихы.
- •9. Қазақстан -бұҰның мүшесі. Бұұ ның реформалау мәселесі. Жоспары:
- •11. Халықаралық құқықтық жауапкершілік.
- •Халықаралық ұйымдардың халықаралық құқықтық жауапкершілігі.
- •13. Дипломатиялық және консулдық құқық
- •Қазіргі таңда дипломатиялық және консулдық құқық, жүйелеу және прогрессивті даму тұрғысынан алғанда, халықаралық құқықтың бір ретке келтірілген саласы болып табылады.
- •Дипломатиялық құқықтың түсінігі
- •Дипломатиялық корпус
- •Консулды тағайындау мен қайта шақырудың тәртібі
- •14. Халықаралық экономикалық құқық
- •Халықаралық экономикалық құқықтың түсінігі және субьектілері.
- •2. Халықаралық экономикалық құқықтың қайнар көздері.
- •3.Халықаралық экономикалық құқық қағидалары.
- •4.Халықаралық экономикалық қатынастардың жекелеген салаларындағы қауымдастықты халықаралық-құқықтық реттеу.
- •5.Аймақтық экономикалық қауымдастықты халықаралық-құқықтық реттеу.
- •6. Қазақстан Республикасының экономикалық органдары.
- •Қылмыстылықпен күресудегі мемлекеттердің ынтымақтасуы
- •Қылмыстылықпен күресудегі мемлекеттердің ынтымақтастығының салалары.
- •16. Территориялар және басқа кеңістіктер.
- •Халықаралық өзендер.
- •Антарктаркиканың халықаралық режимі.
- •Ұсынылған әдебиеттер:
- •17.Халықаралық әуе құқығы Жоспары:
- •2. Халықаралық әуе құқығының негізгі қағидалары
- •3. Мемлекеттік аумақта ұшу ережелері
- •5.Халықаралық әуе хабандандырылуның құқықтық реттеу
- •6.Әуе кемелерінің құқықтық мәртебесі.
- •6.Халықаралық әуе құқығындағы жауапкершілік.
- •7.Икао Азаматтық авиация бойынша халықаралық ұйым
- •Континентальдық шельф
- •Халықаралық бұғаздар
- •2. Халықаралық теңіз құқығының қайнар көздері мен қағидалары
- •3. Теңіз кеңістіктерінің кұқықтық режимі
- •1) Ішкі теңіз сулары
- •2) Аумақтық теңіз
- •4) Іргелес зона
- •5) Континентальдық шельф
- •8) Халықаралық бұғаздар
- •9) Архипелагтік сулар.
- •10) Теңіз каналдарының құқықтық статусы
- •19. Халықаралық ғарыш құқығы Жоспар
- •20. Халықаралық экологиялық құқық
- •21. Халықаралық қауіпсіздікті нығайтудағы Қазақстанның атқаратын рөлі
- •Ұсынылатын әдебиеттер:
- •Бұл дәріс халықаралық даулардың негізінде экономикалық, әлеуметтік-саяси, идеологиялық, әскери және халықаралық-құқықтық факторлар жатқандығын ескере отырып жазылған.
- •Тікелей келіссөздер мен кеңес беру халықаралық келіспеушіліктерді шешудің негізгі жолдары ретінде.
- •Халықаралық бітімгершілік процедурасы. Игі қызметтер, татуластырушылық, тергеу және келісім комиссиялары.
- •Халықаралық аралық соттар (арбитраж).
Мемлекеттердің территориялық тұтастық қағидасы
Бұл қағида 1945 ж. БҰҰ Жарғысының қабылдануымен бірге бекіген. Оның даму процессі өте берген. Қағиданың атауы әр түрлі. Оны территориялық тұтастық деп, территориялық қол сұқпаушылық деген атаулары әдебиеттерде кездесе береді. Халықаралық қатынастардың тұрақтылығы жағынан осы қағиданың маңызы зор.-Оның мәні- мемлекет территориясын кез-келген қол сұқпаушылықтан қорғау.
БҰҰ Жарғысы әр-бір мемлекеттің территориялық тұтастығы мен саяси тәуелсіздігіне қарсы күш көрсету және оны қолдануға тиым салды.
Бүкіл Европалық кеңестің қорытынды актісінде берілген қағида және қағида ретінде берілген. Оған сәйкес мемлекеттерге міндеттер артылады:
Әр мемлекеттің территориялық тұтастығын құрметтеу;
Егер БҰҰ жарғысына сәйкес емес кез келген әрекеттер мемлекеттің саяси тәуелсіздігі мен территориясының тұтастығына қарсы бағытталса, онда ондай әрекеттерден бас тарту;
Күш қолдану арқылы өз мемлекеттердің территориясын әскери қоршау обьектісіне айналдырудан бас тарту.
Жоғарыда айтылған мемлекеттердің территориясының тұтастығы қағидасының мазмұны халықаралық құжаттардың негізі қағидаларымен тығыз байланысты.
Жалпы алғанда халықаралық қағиданың заңды территориялық өзгерістерінге жол береді. Бірақ бұл жағдай тек елдердің арасында ресми, ерікті келісім-шарттардың болған кезде ғана мүмкін болды.
Халықаралық дауларды бейбіт жол мен шешу қағидасы
Классикалық халықаралық құқық бұл қағиданы білмеген. Өйткені сол кездің ойлауы бойынша халықаралық таластарды бейбіт жолмен қоса бейбіт емес жолдармен(соғыстарды қоса) де шешуге болады деген түсінік қалыптасқан. 1989 және 1907 ж Гаагалық конвенцияларда "қаруды қолданудың алдында" денешлік пен бейбіт жолдармен шешуді пайдалану туралы ұсыныстар болған.
Ұлттар Лигасінің статутінде дауларды шешуге бейбіт амалдарды қолдануды міндетті түрес келтіруге талпыныс жасалған. Бірақ мұнда да бейбіт амалдарды қолдану мемлекеттің соғыс бастау мүмкіндігін толық жоймаған. Тек қана 1928ж таластарды бейбіт жолмен шешу қағидасы соғыстан бас тарту туралы көп жақты келісімде - Париж пактісінде тіркелген./Бриана-Келлога келісімі/.
Сонда, Екінші дүние жүзілік соғысқа дейін де халықаралық құқықа дауларды бейбіт жолмен шешу қағидасы енген болатын. Соғыстан кейін бұл қағида БҰҰ жарғысында /2 бап 3п./ дәлелденген болатын. Содан кейін қайта-қайта басқа халықарлық пактілерде көрініс тапқан: Араб мемлекеттерінің Лигасы пактісінде; Африка бірлігін ұйымдастыру Хартиясында; Америка мемлекеттерінің ұйымының жарғысында; БҰҰ Бас ассамблеясының резолюциясында; 1970 ж. Кағидалар туралы декларацияда; 1975 ж. Хельсинкі қорытынды актісінде және т.б.
Осы қағидаға сәйкес мемлекеттер пайда болған дауларды әр-түрлі бейбіт амалдармен шешуге тиіс. Бейбіт амалдарға келіссөздер, татуластыру, дәнекерлік, тергеу, сот ісі және т.б. кіреді.
Қазақстан өз кезегінде Нагорный Карабахта болған оқиғаларға байланысты Әзербайжан мен Арменияның арасында дауды қадағалау мақсатында дәнекерлік амалды қолданған. Пәкістан мен Индия дауларын шешуде өз амалдарын қолданып жатыр.