3. Астигматизм

Егер жарқырауық нүкте системаның оптикалық осінен едәуір қашық болып, одан таралған жіңішке жарық шоғы системаға көлбей түссе, сонда системаданөткенде сынған жарық шоқтары бір нүктеде қиылыспайды,екі сөзбен айтқанда нүктенің кескіні нүкте түрінде болмай, көмескі дақ немесе түзу кесінді тәрізді болады. Осындай кемістік астигматизм деп аталады. Системадан өтуші жарық шоғын ықшамдаушы әрбір бөгет әдетте диафрагма деп аталады.

Жұмыстың орындалуы

1. Сфералық аберрация

Ұзақ сфералық аберрацияны және дөңгелек немесе сақиналы диафрагмаға арналған линзаның арақашықтығын анықтау үшін 2-суретте көрсетілген қондырғыны жинайды.

2-сурет. Жылжытқышы бар оптикалық қондырғы, - жарықтандырғыш,

- координаталық сеткасы бар пластинка, - дөңгелек диафрагма,

- линза, - экран.

1. 2-сурет бойынша - координаталық сеткасы бар пластинкамен - линзаның ортасына - дөңгелек диафрагманы орналастырасыздар. - линзаның центріне жарықтың жіңішке шоғын бағыттап, координаталық сетканың таза кескінін алғанша экранды жылжытамыз. Содан кейін және арақашықтықтарын өлшейміз. - линзаны қозғалта отырып, өлшеуді 3 рет жүргіземіз.

2. - координаталық сеткасы бар пластинкамен - линзаның ортасына сақиналы диафрагманы орналастырамыз. Сақиналы диафрагмадан - линзаның шеттеріне сәулені бағыттай отырып, экранда координаталық сетканың анық кескінін алғанша экранды қозғалтамыз. Содан кейін және арақашықтықтарын өлшейміз. - линзаны қозғалта отырып, өлшеуді 3 рет жүргіземіз.

3. Дөңгелек және сақиналы диафрагма үшін фокустық арақашықтықты: