- •Мазмұны
- •1 Тарау. Тепловоз локомотив ретінде.
- •Тепловоздық тартымның қажеттілігі және отандық тепловоздардың
- •1.2 Ресей темір жолдарында пайдаланылатын тепловоздар
- •1.1. Сурет. Тэп70 тепловозының жалпы түрі:
- •1.2. Сурет. 2тэ116 тепловозының жалпы сипаттамасы:
- •1.3. Сурет. 2тэ10мк тепловозының жалпы көрінісі:
- •1.4 Сурет. 2м62 тепловозының жалпы сипаты:
- •1.5. Сурет. Клуб-у қауіпсіздік жүйесі экраны:
- •1.6. Сурет. Технологиялық дисплей экраны:
- •1.7. Сурет. Тэп70а тепловозынын жалпы көрінісі:
- •1.3. Шетелдегі тепловоз тартымының дамуы
- •Дүние жүзіндегі темір жолдарының локомотивтер саны
- •1.4. Тепловоздын күш берілісінің жұмысы мен құрылғысының принциптері
- •1.8. Сурет. Тепловоздың тартымдық сипаттамасы:
- •1.9. Сурет. Поезд жүрісінің қарсылық кестесі:
- •1.10 Сурет. Тепловоздың әмбебап сипаттамасы:
- •1.11 Сурет. N иінді біліктін айналымының санынан бағыныш Nе дизельнің күш сипаттамасы:
- •1.12. Сурет. N иінді біліктін айналымынын санынан бағыныш Мд білігінде айналу дизельдін күш сипаттамасы:
- •1.14. Сурет. Гидравликалық жалғастырғыштын сұлбалы тілігі:
- •1.15. Сурет. Гидравликалық жалғастырғыштын әмбебаб сипаттамасы:
- •1.16. Сурет. Гидравликалық трансформатордың әмбебап сипаттамасы:
- •1.5. Тепловозды қалай жобалау
- •1.17. Сурет. Модульді құрау жолаушылар тепловозының құрастыру сұлбасы:
- •2 Тарау.
- •2.1. Ауа сығымдалуынан от алатын іштен жанатын қозғалтқыш поршендерінің жұмыс істеу принципі.
- •2.1. Сурет. Дизелдің жұмыс істеу сұлбасы:
- •2.2. Сурет. V тәрізді дизелдің сұлбалы сызбасы:
- •2.3. Сурет. Д100 типті дизелдің цилиндрлік тобының сұлбалы сызбасы:
- •2.4. Сурет. Төрттактілі дизелдің жұмыс сұлбасы:
- •2.5. Сурет. Саңылаулы-қақпақшалық үрлеу сұлбасы:
- •2.6. Сурет. Саңылаулы тікпе-тік үрлеу сұлбасы:
- •2.7. Сурет. Пд1м типтітөрттактілі дизельдің газ бөлу шеңберлі диаграммасы:
- •2.8. Сурет. Д100 типті екі тактілі дизелдің газ бөлу шеңберлі диаграммасы:
- •2.9. Сурет. Үрлеуіші бар д100 типті дизелдің индикаторлық диаграммасы:
- •2.10. Сурет. Үрлеуішсіз дизелдің индикаторлық диаграммасы:
- •2.11. Сурет. Ортадан тепкіш ұлғайтқыштың сұлбасы:
- •2.12. Сурет. Көлемді айналым ұлғайтқышының сұлбасы:
- •2.13. Сурет. Газтурбиналық үрлеу сұлбасы:
- •2.14. Сурет. Екі айналышықты ауа үрлеу құрылғысының сұлбасы:
- •2.15. Сурет. Екі айналымды үшқалақты ауа үрлегіштің жұмыс сұлбасы:
- •2.16. Сурет. Дизелді үрлеу барысында ұлғайтқышты жалғау сұлбасы:
- •2.17. Сурет. Газ турбинасы:
- •2.18. Сурет. Екітактілік дизелдерді үрлеу сұлбасы:
- •2.2. Тепловоздарда қолданылатын дизелдердің құрастырылу ерекшеліктері
- •2.19. Сурет. Газ турбиналық үрлеушісі бар д49 типті дизель-генератордың сыртқы пішімі:
- •2.20. Сурет. Газшығырлық үрлегіші бар10д100 типті дизель-генератордың сыртқы көрінісі:
- •2.21. Сурет. 10д100 типті дизелдің ұзын (а) және көлденең (б) кесімі:
- •2.22. Сурет. К6s310dr дизелінің ұзыннан (а) және көлденең (б) алынған, кесілген сұлбасы:
- •2.23. Сурет. Пд1м типті дизелдердің ұзыннан (а) және көлденең (б) кесілген қимасы (басы)
- •2.23. Сурет. Пд1м типті дизелдердің ұзыннан (а) және көлденең (б) кесілген қимасы (аяғы)
- •2.3. Дизель блогы мен цилиндрлік-поршендік топ.
- •2.24. Сурет. 10д100 типті дизель цилиндрлерінің блогы:
- •2.25.Сурет. 10д100 типті дизель-генератор рамасы:
- •2.26. Сурет. Пд1м типті дизель рамасы:
- •2.27. Сурет. 10д100 дизелінің цилиндр төлкесі:
- •2.28. Сурет. Д49 дизелінің цилиндр төлкесі:
- •2.29. Сурет. 10д100 типті дизель поршені:
- •2.30. Сурет. Д 49 типті дизель поршені:
- •2.31. Сурет. K6s310dr типті дизель поршені:
- •2.32. Сурет. Тығыздаушы сақиналардың сорғылық әрекетінің сұлбасы:
- •2.33. Сурет. Май ағытқыш сақина жұмысының сұлбасы:
- •2.34. Сурет. 10д100 типті дизель бұлғағы:
- •2.35. Сурет. Д49 типті дизелдің бұлғақ механизмі:
- •2.4. Дизелдердің иінді біліктері
- •2.36. Сурет. Айналшақтардың бір-бірімен салыстырғанда орналасу сұлбасы:
- •Иінді біліктердің құрылымдық ерешеліктері
- •2.37. Сурет. 10д100 типті дизелдің жоғарғы және төменгі иінді біліктері:
- •2.38. Сурет. Д49 типті дизелдің жоғарғы және төменгі иінді біліктері:
- •2.39 Сурет. K6s310dr дизелінің иінді білігі:
- •2.40. Сурет. 10д100 дизелі иінді білігінің негізгі айналмаларының ішпектері:
- •2.41. Сурет. 10д100 дизелі төменгі иінді білігі негізгі айналмасының тіректері:
- •2.42. Сурет. K6s310dr дизелінің бұлғағы және бұлғақтық ішпектері:
- •2.43. Сурет. Тік беріліс:
- •2.44. Сурет. Маятникті жүктерді ілу сұлбасы:
- •2.45. Сурет. Антидірілдеткіш:
- •2.46. Сурет. Құрама антидірілдеткіш:
- •2.47. Сурет. Антидірілдеткіш:
- •2.5. Дизелді үрлеу жүйелері
- •2.48 Сурет. Тк34н-04с турбосығымдағышының бойлық қимасы:
- •2.49 Сурет. Тіректі-таянышты айналма және тк3н-ос сығымдағышы жағынан тығыздау:
- •2.50 Сурет. II сатылы ауаүрлегіш (ортадан тепкіш сықағыш)
- •2.51 Сурет. Ауасалқындатқыш:
- •2.52 Сурет. Шығару жүйесі:
- •2.6. Газтаратқыш механизм
- •2.53 Сурет. Клапан механизмі жетегінің қарапайым сұлбасы:
- •2.54 Сурет. Д49 типті дизелдің газтаратушы механизмі бар арнаша:
- •2.55 Сурет. Д49 типті дизелдің тарату білігі:
- •2.56 Сурет. K6s310dr дизелінің жұмыс клапаны:
- •2.7. Дизелдерді реттеу жүйелері
- •2.57 Сурет. Тікәрекетті ортадан тепкіш реттегіш жұмысының сұлбасы:
- •2.58 Сурет. Сервоқозғалтқышты тура әсер етпеуші реттеуіштің сұлбасы:
- •2.59 Сурет. Қатаң кері байланысты реттегіш сұлбасы:
- •2.60 Сурет. Кері икемді байланыс реттеуіштің сұлбасы:
- •2.61 Сурет. Біріккен реттегіштің барлық режимдік серіппесі тартуының электр сұйыққағыш механизмінің сұлбасы:
- •2.8.Отын жүйесі
- •2.62.2Тэ10 типті тепловозының отын жүйесінің сұлбасы:
- •2.65 Сурет. Бүркігіш:
- •2.66 Сурет. Отынды толық тазалау сүзгісі:
- •3 Тарау. Тепловоздардың қосалқы жабдықтары
- •3.1.Дизельді салқындату құрылғылары және су, май, ауаның температураларын автоматты реттеу жүйесі.
- •3.1.Сурет. Су секциясының құрылысы:
- •3.2 Сурет. Төлке дизель цилиндірімен коллектордың салқындату сұлбасы:
- •3.3 Сурет. 2тэ10 типті тепловоз су жүйесінің схемасы:
- •3.4 Сурет. Құрылысы және су-май жылу алмасуынын схемасы:
- •Сур.3.5. 2тэ116 тепловозының салқындату жүйесінің схемасы:
- •3.6 Сурет. Кеңігіш күбіжік:
- •3.7 Сурет. Су өлшеу қондырғысы:
- •3.8 Сурет. Бу- ауа тығыны:
- •3.9 Сурет. Жылытушы желдеткішті агрегаты:
- •Тарж түрлері және отандық тепловоздардағы жетек типтері
- •3.10 Сурет тэм10 тепловозының дизел майын суын автоматты реттеу жүйесі сызбасы
- •3.2. Тартым электрлі машинасы суынуыүшін дизелге түсетін ауаны даярлау.
- •3.11 Сурет. Дизельдің ауа тазартқышы:
- •3.12 Сурет Ауа тазалағыш дөңгелек жетегі:
- •Тартымды электр машиналарын салқындату.
- •3.13 Сурет. 2тэ116 тепловозының ортадан тепкіш желдеткіші:
- •3.14 Сурет. 2тэ116 тепловозының алдыңғы арбаша тартылым электрлі қозғалтқыш салқындату желдеткіші:
- •3.15 Сурет. Тэп 70 тепловозының электр агрегаттарын орталықтандырылған ауа салқындату жүйесі:
- •3.16 Сурет. Осьтік желдеткіш:
- •3.3.Тепловоз көмектескіш қондырғы жетегі жүйесі
- •3.17 Сурет. Өндірігіш жағынан күш механизмі қондырғысы:
- •3.18 Сурет тоңазтқыш жағындағы күш механизімі қондырғысы:
- •4 Тарау. Тепловоз қуаттылығының электрлік берілісі.
- •4.1. Тепловоз саймандарының электрлік ерекшеліктері.
- •4.2. Электрлік тартым машиналары.
- •4.1. Сурет. Гп311 тартымды генератордың сыртқы сипаттамасы:
- •4.2. Сурет. Тэ 10 тепловоз типінің гп 311 тұрақты тоғының тартымды генераторы:
- •4.3. Сурет. 2 тэ 116 тепловоз ауыспалы тоғының тартым генераторы:
- •4.4 Сурет. Эд 118 тұрақты тоғының тартымды электроқозғалтқышы:
- •4.3. Қосалқы электр машиналары.
- •4.5. Сурет. Екімашиналы агрегат:
- •4.4. Аккумуляторлық батарея мен жоғары сыйымды конденсаторлар.
- •4.6. Сурет. Тепловоздың 32тн-450 түріндегі қышқылды қорғасынды аккумуляторы:
- •4.7. Сурет. 46тпжн-550 темірникельді сілтілі аккумулятор:
- •4.5. Коммутациялық аппараттар
- •4.8 Сурет. Электрмагниттік контакторлар жетегі:
- •4.9 Сурет. Контакторлардың пневматикалық жетегі:
- •4.10 Сурет.Электрпневматикалық контактор:
- •4.11 Сурет. Топтық электрпневматикалық контакторлар:
- •4.12 Сурет. Машинист контроллері:
- •4.13 Сурет. Трпу-1 басқару релесі:
- •4.14 Сурет. Рд – 3010 дифференциальды релесі:
- •4.15 Сурет. Кертайғы блогы:
- •4.6. Электрондық құрылғы
- •4.16 Сурет. Блокты басқару сызбасы:
- •4.17 Сурет. Реленің электронды уақыты:
- •Өлшегіштер және өлшегіш түрлендіргіштер
- •4.18 Сурет. Жылжытудың өлшегіш түрлендіргішінің блок-схемасы:
- •4.19 Сурет. Жылжытудың өлшегіш түрлендіргішінің қондырғысы:
- •4.8. Кернеу реттегіштері
- •Электрлік тартым берілісін реттеудің ұстанымы және оны дизель жұмысымен келісімдеу
- •4.21 Сурет. Дизельдің жүктеме сипаттамасы:
- •4.22. Сурет Дизель генератордың бірккен реттегіш жүйесінің жеңілдетілген структуралы сызбасы:
- •4.23. Сурет. Үрлегіш бойынша корректорды шектеу сипаттамасы:
- •Тепловоздардағы микропроцессорлы жүйелер
- •4.11.Тепловоздардағы диагностика жүйесі
- •Тепловоздардың электрлік сызбалары.
- •4.27. Сурет. Тепловоздың тартым режимінде өткізілген күштік сызба:
- •4.13. Электрлік тежегіштер
- •4.28 Сурет. Электр тежегішінің қыстартылған сызбасы:
- •5 Тарау. Рама, шанақ, магистральді тепловоз машинисінің кабинасы
- •5.1. 2Тэ10м, 2тэ10у, 2тэ10мк, 2тэ116, 2тэ116к жүк тепловоздары
- •5.1 Сурет. Тэ10м типті магистарльді тепловозының бас тепловозының бас көтеруші рамасының сұлбасы:
- •5.2. Сурет. 3тэм10м тепловозының соққыш тарту құралдары:
- •5.3.Сурет. 2тэ10м магистарльді тепловозының шанағы:
- •5.4. Сурет. 3тэ10м тепловозы машинисінің кабинасында құралдардың орналасуы:
- •5.2. Тэп70 жолаушы тепловозы
- •5.5. Сурет. Тэп70 жолаушы тепловозының қаңқасы рамасымен:
- •5.6. Сурет. Тэп70 жолаушы тепловозының шатыр секцияларын шанақтың кузовына бекіту:
- •6 Тарау. Жүк және жолаушылар тепловозының арбашықтары
- •6.1.Арбашықтардың құрылымдық ерекшеліктері
- •6.1 Кесте Магистральді тепловоздар арбашықтарының негізгі сипаттамалары
- •6.1. Сурет. 2тэ10л магистральді тепловозының арбашығы:
- •6.2. Сурет. 2тэ116 тепловозының біржақты үйлестірілген жақсыз арбасы.
- •6.3. Сурет 2тэ121 тепловозының жақсыз арбасы.
- •6.4. Сурет. Сегіз білікті тэ136 тепловозының төрт білікті арбасы:
- •6.5. Сурет. Тэп70 және тэп75 жолуашы тепловозының біржақты үйлестірілген арбасы.
- •6.2. Арба рамалары
- •6.6. Сурет. Жүк тепловозының жақсыз арбасының рамасы:
- •6.3.Тіректі –қайтарымды қондырғы және тартым күшінің берілісі
- •6.7. Сурет. Тэ3, тэ7, тэ10 және 2тэ10л тепловоздарының тіректі –қайтарымды қондырғысы:
- •6.8. Сурет 2тэ116 арба рамасындағы тіректің орналасуы:
- •6.9.Сурет. 2тэ116 тепловозы шанағының құралымды тірегі:
- •6.10 Сурет. 2тэ116 тепловозы жақсыз арбасының шүберіндік торабы:
- •6.4. Серіппегіш іліктіргіш
- •6.5. Доңғалақ жұптары және букстер
- •6.11. Сурет. Қолданылатын тартым электрқозғалтқышына байланысты доңғалақ жұптары:
- •6.12. Сурет 2тэ116 теповозының букстік торабы:
- •6.13. Сурет. Жақсыз арбаның букс тізгіні:
- •6.6. Доңғалақты-моторлы блок және тартым жетегі
- •6.14. Сурет 2тэ116 тепловозының доңғалақты-моторлы блогы:
- •6.15. Сурет. Эд-118а электрқозғалтқышының моторлы-білікті айналшығы:
- •6.16. Сурет 2тэ116 тепловозының тартым бәсеңдеткішінің тісті доңғалағы:
- •6.17. Сурет тэқ -тің жүк тепловоздарының арба рамасына ілігуі:
- •6.18.Сурет. Торсионды буынды білігікті 2тэ121 тепловозының тіректі-рамалы тартым жетегінің сызбасы:
- •6.19. Сурет. 2тэ121тепловозының тартым жетегінің резеңкебуынды белдірені:
- •6.20. Сурет. Тэп70 тепловозының үшінші топтағы тіректі-рамалы тартым жетегі:
- •7.1. Тэм7 маневрлі-шығару тепловозы
- •7.1. Сурет Сегіз білікті тэм7 маневрлі-шығару тепловозы жабдықтарының орналасуы:
- •7.2. Сурет. Тэм7 тепловозының шанағы:
- •7.3 Сурет. (а,б,в түрлері) тэм7 тепловоз машинистінің кабинасы:
- •7.4. Сурет.Тэм7тепловозының төрт осьті арбашасы:
- •7.5.Сурет.Тэм7 тепловозының тарту күшінің беру механизмі:
- •7.6 Сурет тэм7 тепловозы тежегішінің иінтірек берілісі.
- •7.2. Тэм2 маневр тепловозы
- •7.7 Сурет.Тэм2 маневр тепловозы:
- •7.8.Сурет. Тэм2тепловозындағы машинист кабинасының құралжабдықтауының орналасуы:
- •7.9.Сурет.Тэм2 тепловозының арба рамасы:
- •7.10 Сурет.Тэм2 тепловозының доңғалақша буксасы:
- •7.11.Сурет.Тэм(а)және тэм(б) тепловоздарының аспа серіпегіштігі:
- •7.12.Сурет.Тэм2 тепловоздың бас рамасының тірегі:
- •7.3 Чмэз типті маневрлік тепловоздар.
- •7.13 Сурет. Чмэз тепловоз жабдығының орналасуы:
- •7.14.Сурет.Чмэз тепловозының шанағы:
- •7.15.Сурет.Чмэз тепловозының басты рамасы:
- •7.16 Сурет чмэз тепловозының басты рамасының аспасы:
- •7.17. Чмэз тепловозының арбасы:
- •7.19 Сурет. Чмэ3 тепловоздың қос дөңгелегі:
- •7.20 Сурет. Чмэ3 тепловозының аунақшалы буксасы:
- •8 Тарау тежегіштік жабдықтар
- •8.1. Суреті. 2тэ116 тепловозының қол тұтқасы тежегішінің сұлбасы:
- •9 Тарау. Тепловоздың динамикалық сапасы
- •9.1. Тіркес салмағын пайдалану коэффициенті
- •9.2. Қисықсызықты тепловозбен өту.
- •9.1. Суреті қисықтарда қозғалыс қауіпсіздігінің параметрлерін анықтау үшін сұлба:
- •9.3. Тепловоздын жолға әсері және динамикалық көрсеткіштер
- •Қолданылған әдебиеттер
- •Тепловоздар. Қызметі және құрылысы
- •107078, Мәскеу, Басман қалт. 6 үй.
- •107078, Мәскеу, Каланчавск т. 3/5
- •305007, Курск қ. Энгельс к-сі. 109
4.7. Сурет. 46тпжн-550 темірникельді сілтілі аккумулятор:
1-тақтайшалар блогы; 2- сыртқа шығарылған өткізгіштер; 3-тығын; 4-сауыттың қақпағы; 5-оқшауландырғын сақина; 6-сауыт; 7-оқшауландырғын төсем; 8-сақина; 9-аша; 10-түйістіргіш планка; 11-тақтайшалар; 12-ажыратқыш; 13-оқшаулындырғын қынап.
Тақтайшалар оларға дәнекерленген түйістіргіш жұқа тақтайшалар 10, тегірмен тартылған өзекше 9 арқылы екі блокқа біріктірілген. Әрбір блокта борна деп аталатын, қақпақтағы тесіктер арқылы сыртқа шығарылған екі өткізгіш бар 2 және одан, электроиттің төгілуін ескертетін винилденген тақтайшалармен және резеңке сақиналармен оқшауландырылған.
Тақтайша блоктары бәктің түбіндегі болаттан жасалған екі қырлы сауытқа қойылады. Көрші аккумуляторлардың ұстатқыштарымен жалғасу үшін сыртқа шығарылған екі өткізгіштің 2 жоғарғы жағында бұрама оймасы және бар. Қақпақтағы құю мойындығы, желөкізгішті ішкі арналары бар қауырсын тығынмен 3 жабылады. Электролит ретінде, аккумулятордың қызмет ету мерзімін ұзартатын литий моногидраты қосылған күйдіргіш калийдің судағы ерітіндісі қолданылады. Аккумулятор батареяларының күш алу және олардың күшінің бәсеңдеу поцестері кезінде электролиттің тығыздығы (1,19-1,21г/см3) өзгермейді. Әрбір аккумуляторға оқшауландырғыш резеңке қынап 13 кигізіледі. Аккумулятор қаңылтыр болаттан жасалған төрт жәшікке орналастырылады, олардан ағаш білеулермен тағы да қосымша оқшауландырылады. Тепловоздарда аккумулятор жәшіктері шанақтың (кузовтың) орта бөлігінде еденнің астында дизельдің екі жағынан орналастырылады. 46ТПЖН-550 аккумулятор батареясының нақты кернеуі 57,5В тең, бәсеңдеу (кідірмелі) тоғын 2700А дейін жеткізуге болады.
Темірникельді аккумулятор батареясына ұзақ мерзімді қызмет ету, жоғары механикалық беріктілік, үлкен күш алу тоғын ұстап тұру қабілеті тән. Оларда қорғасынды аккумулятордағыдай сульфатациялану салдарынан жедел әсер ету қосындыларын істен шығаратын химиялық процестер болмайды. Тепловоздың қорғасынды аккумулятор батареясынан қарағанда темірникельді аккумулятор батареясының салмағы шамамен 1,5 есе көп.
Дизель жіберілгеннен кейін аккумулятор батареясы қосалқы генераторлардан тоқ күшін алады. Тоқ күшінің мөлшері амперметр бойынша бақыланады.
Жоғары сыйымды жинағыштың басты қызметі түйістіргіш бетіндегі аса жоғары саңылаулы көміртегі электродының екі еселенген электр тоғы қабатында тікелей күш жинауға негізделген. Олардағы күштің шұғыл бәсеңдеуінің жинақталған энергиясы мен қуатының тығыздығы басқа конденсаторлар мен аккумулятор батареяларының сәйкес көрсеткіштерімен салыстырғанда асып түседі. Бұндай конденсаторлар қысқа уақыт аралығында (0,1 – ден 10 с-қа дейін) шұғыл энергия бөлу талап етілетін жерлерде пайдалы. Дәл осы қасиеті құрамдастырылған тоқпен от алдыру (электростартер) жүйесін құру кезінде, дизельдік поездар мен тепловоздардың ернеулі аккумулятор батареяларының пайдалану тәртіптемесін жақсарту үшін қолданылған.
Дизель жіберілген мезетте жинағыш желіде күштің бәсеңдеуіне қажетті кернеуді және қуатты қамтамасыз ете отырып, от алдырғыш айналысының негізгі энергетикалық күшін өзіне алады. Жіберілгеннен кейін шамамен 5с аралығында аккумулятор батареясынан немесе өндіргіштен қайтадан күш алады, осыдан кейін қайтадан жұмысқа қосылуға дайын болады. Күш алу мерзімінің сақталуы бірнеше жүздеген сағатқа дейін болған кезде, іске қосу және қайта күш алу циклінің жұмыс саны шектелмейді. Дегенмен жоғарысыйымды жинағыштар пайдалануға қолданған кезде барлық уақытта күтілген нәтижеге сай бола бермейді.