- •Мазмұны
- •1 Тарау. Тепловоз локомотив ретінде.
- •Тепловоздық тартымның қажеттілігі және отандық тепловоздардың
- •1.2 Ресей темір жолдарында пайдаланылатын тепловоздар
- •1.1. Сурет. Тэп70 тепловозының жалпы түрі:
- •1.2. Сурет. 2тэ116 тепловозының жалпы сипаттамасы:
- •1.3. Сурет. 2тэ10мк тепловозының жалпы көрінісі:
- •1.4 Сурет. 2м62 тепловозының жалпы сипаты:
- •1.5. Сурет. Клуб-у қауіпсіздік жүйесі экраны:
- •1.6. Сурет. Технологиялық дисплей экраны:
- •1.7. Сурет. Тэп70а тепловозынын жалпы көрінісі:
- •1.3. Шетелдегі тепловоз тартымының дамуы
- •Дүние жүзіндегі темір жолдарының локомотивтер саны
- •1.4. Тепловоздын күш берілісінің жұмысы мен құрылғысының принциптері
- •1.8. Сурет. Тепловоздың тартымдық сипаттамасы:
- •1.9. Сурет. Поезд жүрісінің қарсылық кестесі:
- •1.10 Сурет. Тепловоздың әмбебап сипаттамасы:
- •1.11 Сурет. N иінді біліктін айналымының санынан бағыныш Nе дизельнің күш сипаттамасы:
- •1.12. Сурет. N иінді біліктін айналымынын санынан бағыныш Мд білігінде айналу дизельдін күш сипаттамасы:
- •1.14. Сурет. Гидравликалық жалғастырғыштын сұлбалы тілігі:
- •1.15. Сурет. Гидравликалық жалғастырғыштын әмбебаб сипаттамасы:
- •1.16. Сурет. Гидравликалық трансформатордың әмбебап сипаттамасы:
- •1.5. Тепловозды қалай жобалау
- •1.17. Сурет. Модульді құрау жолаушылар тепловозының құрастыру сұлбасы:
- •2 Тарау.
- •2.1. Ауа сығымдалуынан от алатын іштен жанатын қозғалтқыш поршендерінің жұмыс істеу принципі.
- •2.1. Сурет. Дизелдің жұмыс істеу сұлбасы:
- •2.2. Сурет. V тәрізді дизелдің сұлбалы сызбасы:
- •2.3. Сурет. Д100 типті дизелдің цилиндрлік тобының сұлбалы сызбасы:
- •2.4. Сурет. Төрттактілі дизелдің жұмыс сұлбасы:
- •2.5. Сурет. Саңылаулы-қақпақшалық үрлеу сұлбасы:
- •2.6. Сурет. Саңылаулы тікпе-тік үрлеу сұлбасы:
- •2.7. Сурет. Пд1м типтітөрттактілі дизельдің газ бөлу шеңберлі диаграммасы:
- •2.8. Сурет. Д100 типті екі тактілі дизелдің газ бөлу шеңберлі диаграммасы:
- •2.9. Сурет. Үрлеуіші бар д100 типті дизелдің индикаторлық диаграммасы:
- •2.10. Сурет. Үрлеуішсіз дизелдің индикаторлық диаграммасы:
- •2.11. Сурет. Ортадан тепкіш ұлғайтқыштың сұлбасы:
- •2.12. Сурет. Көлемді айналым ұлғайтқышының сұлбасы:
- •2.13. Сурет. Газтурбиналық үрлеу сұлбасы:
- •2.14. Сурет. Екі айналышықты ауа үрлеу құрылғысының сұлбасы:
- •2.15. Сурет. Екі айналымды үшқалақты ауа үрлегіштің жұмыс сұлбасы:
- •2.16. Сурет. Дизелді үрлеу барысында ұлғайтқышты жалғау сұлбасы:
- •2.17. Сурет. Газ турбинасы:
- •2.18. Сурет. Екітактілік дизелдерді үрлеу сұлбасы:
- •2.2. Тепловоздарда қолданылатын дизелдердің құрастырылу ерекшеліктері
- •2.19. Сурет. Газ турбиналық үрлеушісі бар д49 типті дизель-генератордың сыртқы пішімі:
- •2.20. Сурет. Газшығырлық үрлегіші бар10д100 типті дизель-генератордың сыртқы көрінісі:
- •2.21. Сурет. 10д100 типті дизелдің ұзын (а) және көлденең (б) кесімі:
- •2.22. Сурет. К6s310dr дизелінің ұзыннан (а) және көлденең (б) алынған, кесілген сұлбасы:
- •2.23. Сурет. Пд1м типті дизелдердің ұзыннан (а) және көлденең (б) кесілген қимасы (басы)
- •2.23. Сурет. Пд1м типті дизелдердің ұзыннан (а) және көлденең (б) кесілген қимасы (аяғы)
- •2.3. Дизель блогы мен цилиндрлік-поршендік топ.
- •2.24. Сурет. 10д100 типті дизель цилиндрлерінің блогы:
- •2.25.Сурет. 10д100 типті дизель-генератор рамасы:
- •2.26. Сурет. Пд1м типті дизель рамасы:
- •2.27. Сурет. 10д100 дизелінің цилиндр төлкесі:
- •2.28. Сурет. Д49 дизелінің цилиндр төлкесі:
- •2.29. Сурет. 10д100 типті дизель поршені:
- •2.30. Сурет. Д 49 типті дизель поршені:
- •2.31. Сурет. K6s310dr типті дизель поршені:
- •2.32. Сурет. Тығыздаушы сақиналардың сорғылық әрекетінің сұлбасы:
- •2.33. Сурет. Май ағытқыш сақина жұмысының сұлбасы:
- •2.34. Сурет. 10д100 типті дизель бұлғағы:
- •2.35. Сурет. Д49 типті дизелдің бұлғақ механизмі:
- •2.4. Дизелдердің иінді біліктері
- •2.36. Сурет. Айналшақтардың бір-бірімен салыстырғанда орналасу сұлбасы:
- •Иінді біліктердің құрылымдық ерешеліктері
- •2.37. Сурет. 10д100 типті дизелдің жоғарғы және төменгі иінді біліктері:
- •2.38. Сурет. Д49 типті дизелдің жоғарғы және төменгі иінді біліктері:
- •2.39 Сурет. K6s310dr дизелінің иінді білігі:
- •2.40. Сурет. 10д100 дизелі иінді білігінің негізгі айналмаларының ішпектері:
- •2.41. Сурет. 10д100 дизелі төменгі иінді білігі негізгі айналмасының тіректері:
- •2.42. Сурет. K6s310dr дизелінің бұлғағы және бұлғақтық ішпектері:
- •2.43. Сурет. Тік беріліс:
- •2.44. Сурет. Маятникті жүктерді ілу сұлбасы:
- •2.45. Сурет. Антидірілдеткіш:
- •2.46. Сурет. Құрама антидірілдеткіш:
- •2.47. Сурет. Антидірілдеткіш:
- •2.5. Дизелді үрлеу жүйелері
- •2.48 Сурет. Тк34н-04с турбосығымдағышының бойлық қимасы:
- •2.49 Сурет. Тіректі-таянышты айналма және тк3н-ос сығымдағышы жағынан тығыздау:
- •2.50 Сурет. II сатылы ауаүрлегіш (ортадан тепкіш сықағыш)
- •2.51 Сурет. Ауасалқындатқыш:
- •2.52 Сурет. Шығару жүйесі:
- •2.6. Газтаратқыш механизм
- •2.53 Сурет. Клапан механизмі жетегінің қарапайым сұлбасы:
- •2.54 Сурет. Д49 типті дизелдің газтаратушы механизмі бар арнаша:
- •2.55 Сурет. Д49 типті дизелдің тарату білігі:
- •2.56 Сурет. K6s310dr дизелінің жұмыс клапаны:
- •2.7. Дизелдерді реттеу жүйелері
- •2.57 Сурет. Тікәрекетті ортадан тепкіш реттегіш жұмысының сұлбасы:
- •2.58 Сурет. Сервоқозғалтқышты тура әсер етпеуші реттеуіштің сұлбасы:
- •2.59 Сурет. Қатаң кері байланысты реттегіш сұлбасы:
- •2.60 Сурет. Кері икемді байланыс реттеуіштің сұлбасы:
- •2.61 Сурет. Біріккен реттегіштің барлық режимдік серіппесі тартуының электр сұйыққағыш механизмінің сұлбасы:
- •2.8.Отын жүйесі
- •2.62.2Тэ10 типті тепловозының отын жүйесінің сұлбасы:
- •2.65 Сурет. Бүркігіш:
- •2.66 Сурет. Отынды толық тазалау сүзгісі:
- •3 Тарау. Тепловоздардың қосалқы жабдықтары
- •3.1.Дизельді салқындату құрылғылары және су, май, ауаның температураларын автоматты реттеу жүйесі.
- •3.1.Сурет. Су секциясының құрылысы:
- •3.2 Сурет. Төлке дизель цилиндірімен коллектордың салқындату сұлбасы:
- •3.3 Сурет. 2тэ10 типті тепловоз су жүйесінің схемасы:
- •3.4 Сурет. Құрылысы және су-май жылу алмасуынын схемасы:
- •Сур.3.5. 2тэ116 тепловозының салқындату жүйесінің схемасы:
- •3.6 Сурет. Кеңігіш күбіжік:
- •3.7 Сурет. Су өлшеу қондырғысы:
- •3.8 Сурет. Бу- ауа тығыны:
- •3.9 Сурет. Жылытушы желдеткішті агрегаты:
- •Тарж түрлері және отандық тепловоздардағы жетек типтері
- •3.10 Сурет тэм10 тепловозының дизел майын суын автоматты реттеу жүйесі сызбасы
- •3.2. Тартым электрлі машинасы суынуыүшін дизелге түсетін ауаны даярлау.
- •3.11 Сурет. Дизельдің ауа тазартқышы:
- •3.12 Сурет Ауа тазалағыш дөңгелек жетегі:
- •Тартымды электр машиналарын салқындату.
- •3.13 Сурет. 2тэ116 тепловозының ортадан тепкіш желдеткіші:
- •3.14 Сурет. 2тэ116 тепловозының алдыңғы арбаша тартылым электрлі қозғалтқыш салқындату желдеткіші:
- •3.15 Сурет. Тэп 70 тепловозының электр агрегаттарын орталықтандырылған ауа салқындату жүйесі:
- •3.16 Сурет. Осьтік желдеткіш:
- •3.3.Тепловоз көмектескіш қондырғы жетегі жүйесі
- •3.17 Сурет. Өндірігіш жағынан күш механизмі қондырғысы:
- •3.18 Сурет тоңазтқыш жағындағы күш механизімі қондырғысы:
- •4 Тарау. Тепловоз қуаттылығының электрлік берілісі.
- •4.1. Тепловоз саймандарының электрлік ерекшеліктері.
- •4.2. Электрлік тартым машиналары.
- •4.1. Сурет. Гп311 тартымды генератордың сыртқы сипаттамасы:
- •4.2. Сурет. Тэ 10 тепловоз типінің гп 311 тұрақты тоғының тартымды генераторы:
- •4.3. Сурет. 2 тэ 116 тепловоз ауыспалы тоғының тартым генераторы:
- •4.4 Сурет. Эд 118 тұрақты тоғының тартымды электроқозғалтқышы:
- •4.3. Қосалқы электр машиналары.
- •4.5. Сурет. Екімашиналы агрегат:
- •4.4. Аккумуляторлық батарея мен жоғары сыйымды конденсаторлар.
- •4.6. Сурет. Тепловоздың 32тн-450 түріндегі қышқылды қорғасынды аккумуляторы:
- •4.7. Сурет. 46тпжн-550 темірникельді сілтілі аккумулятор:
- •4.5. Коммутациялық аппараттар
- •4.8 Сурет. Электрмагниттік контакторлар жетегі:
- •4.9 Сурет. Контакторлардың пневматикалық жетегі:
- •4.10 Сурет.Электрпневматикалық контактор:
- •4.11 Сурет. Топтық электрпневматикалық контакторлар:
- •4.12 Сурет. Машинист контроллері:
- •4.13 Сурет. Трпу-1 басқару релесі:
- •4.14 Сурет. Рд – 3010 дифференциальды релесі:
- •4.15 Сурет. Кертайғы блогы:
- •4.6. Электрондық құрылғы
- •4.16 Сурет. Блокты басқару сызбасы:
- •4.17 Сурет. Реленің электронды уақыты:
- •Өлшегіштер және өлшегіш түрлендіргіштер
- •4.18 Сурет. Жылжытудың өлшегіш түрлендіргішінің блок-схемасы:
- •4.19 Сурет. Жылжытудың өлшегіш түрлендіргішінің қондырғысы:
- •4.8. Кернеу реттегіштері
- •Электрлік тартым берілісін реттеудің ұстанымы және оны дизель жұмысымен келісімдеу
- •4.21 Сурет. Дизельдің жүктеме сипаттамасы:
- •4.22. Сурет Дизель генератордың бірккен реттегіш жүйесінің жеңілдетілген структуралы сызбасы:
- •4.23. Сурет. Үрлегіш бойынша корректорды шектеу сипаттамасы:
- •Тепловоздардағы микропроцессорлы жүйелер
- •4.11.Тепловоздардағы диагностика жүйесі
- •Тепловоздардың электрлік сызбалары.
- •4.27. Сурет. Тепловоздың тартым режимінде өткізілген күштік сызба:
- •4.13. Электрлік тежегіштер
- •4.28 Сурет. Электр тежегішінің қыстартылған сызбасы:
- •5 Тарау. Рама, шанақ, магистральді тепловоз машинисінің кабинасы
- •5.1. 2Тэ10м, 2тэ10у, 2тэ10мк, 2тэ116, 2тэ116к жүк тепловоздары
- •5.1 Сурет. Тэ10м типті магистарльді тепловозының бас тепловозының бас көтеруші рамасының сұлбасы:
- •5.2. Сурет. 3тэм10м тепловозының соққыш тарту құралдары:
- •5.3.Сурет. 2тэ10м магистарльді тепловозының шанағы:
- •5.4. Сурет. 3тэ10м тепловозы машинисінің кабинасында құралдардың орналасуы:
- •5.2. Тэп70 жолаушы тепловозы
- •5.5. Сурет. Тэп70 жолаушы тепловозының қаңқасы рамасымен:
- •5.6. Сурет. Тэп70 жолаушы тепловозының шатыр секцияларын шанақтың кузовына бекіту:
- •6 Тарау. Жүк және жолаушылар тепловозының арбашықтары
- •6.1.Арбашықтардың құрылымдық ерекшеліктері
- •6.1 Кесте Магистральді тепловоздар арбашықтарының негізгі сипаттамалары
- •6.1. Сурет. 2тэ10л магистральді тепловозының арбашығы:
- •6.2. Сурет. 2тэ116 тепловозының біржақты үйлестірілген жақсыз арбасы.
- •6.3. Сурет 2тэ121 тепловозының жақсыз арбасы.
- •6.4. Сурет. Сегіз білікті тэ136 тепловозының төрт білікті арбасы:
- •6.5. Сурет. Тэп70 және тэп75 жолуашы тепловозының біржақты үйлестірілген арбасы.
- •6.2. Арба рамалары
- •6.6. Сурет. Жүк тепловозының жақсыз арбасының рамасы:
- •6.3.Тіректі –қайтарымды қондырғы және тартым күшінің берілісі
- •6.7. Сурет. Тэ3, тэ7, тэ10 және 2тэ10л тепловоздарының тіректі –қайтарымды қондырғысы:
- •6.8. Сурет 2тэ116 арба рамасындағы тіректің орналасуы:
- •6.9.Сурет. 2тэ116 тепловозы шанағының құралымды тірегі:
- •6.10 Сурет. 2тэ116 тепловозы жақсыз арбасының шүберіндік торабы:
- •6.4. Серіппегіш іліктіргіш
- •6.5. Доңғалақ жұптары және букстер
- •6.11. Сурет. Қолданылатын тартым электрқозғалтқышына байланысты доңғалақ жұптары:
- •6.12. Сурет 2тэ116 теповозының букстік торабы:
- •6.13. Сурет. Жақсыз арбаның букс тізгіні:
- •6.6. Доңғалақты-моторлы блок және тартым жетегі
- •6.14. Сурет 2тэ116 тепловозының доңғалақты-моторлы блогы:
- •6.15. Сурет. Эд-118а электрқозғалтқышының моторлы-білікті айналшығы:
- •6.16. Сурет 2тэ116 тепловозының тартым бәсеңдеткішінің тісті доңғалағы:
- •6.17. Сурет тэқ -тің жүк тепловоздарының арба рамасына ілігуі:
- •6.18.Сурет. Торсионды буынды білігікті 2тэ121 тепловозының тіректі-рамалы тартым жетегінің сызбасы:
- •6.19. Сурет. 2тэ121тепловозының тартым жетегінің резеңкебуынды белдірені:
- •6.20. Сурет. Тэп70 тепловозының үшінші топтағы тіректі-рамалы тартым жетегі:
- •7.1. Тэм7 маневрлі-шығару тепловозы
- •7.1. Сурет Сегіз білікті тэм7 маневрлі-шығару тепловозы жабдықтарының орналасуы:
- •7.2. Сурет. Тэм7 тепловозының шанағы:
- •7.3 Сурет. (а,б,в түрлері) тэм7 тепловоз машинистінің кабинасы:
- •7.4. Сурет.Тэм7тепловозының төрт осьті арбашасы:
- •7.5.Сурет.Тэм7 тепловозының тарту күшінің беру механизмі:
- •7.6 Сурет тэм7 тепловозы тежегішінің иінтірек берілісі.
- •7.2. Тэм2 маневр тепловозы
- •7.7 Сурет.Тэм2 маневр тепловозы:
- •7.8.Сурет. Тэм2тепловозындағы машинист кабинасының құралжабдықтауының орналасуы:
- •7.9.Сурет.Тэм2 тепловозының арба рамасы:
- •7.10 Сурет.Тэм2 тепловозының доңғалақша буксасы:
- •7.11.Сурет.Тэм(а)және тэм(б) тепловоздарының аспа серіпегіштігі:
- •7.12.Сурет.Тэм2 тепловоздың бас рамасының тірегі:
- •7.3 Чмэз типті маневрлік тепловоздар.
- •7.13 Сурет. Чмэз тепловоз жабдығының орналасуы:
- •7.14.Сурет.Чмэз тепловозының шанағы:
- •7.15.Сурет.Чмэз тепловозының басты рамасы:
- •7.16 Сурет чмэз тепловозының басты рамасының аспасы:
- •7.17. Чмэз тепловозының арбасы:
- •7.19 Сурет. Чмэ3 тепловоздың қос дөңгелегі:
- •7.20 Сурет. Чмэ3 тепловозының аунақшалы буксасы:
- •8 Тарау тежегіштік жабдықтар
- •8.1. Суреті. 2тэ116 тепловозының қол тұтқасы тежегішінің сұлбасы:
- •9 Тарау. Тепловоздың динамикалық сапасы
- •9.1. Тіркес салмағын пайдалану коэффициенті
- •9.2. Қисықсызықты тепловозбен өту.
- •9.1. Суреті қисықтарда қозғалыс қауіпсіздігінің параметрлерін анықтау үшін сұлба:
- •9.3. Тепловоздын жолға әсері және динамикалық көрсеткіштер
- •Қолданылған әдебиеттер
- •Тепловоздар. Қызметі және құрылысы
- •107078, Мәскеу, Басман қалт. 6 үй.
- •107078, Мәскеу, Каланчавск т. 3/5
- •305007, Курск қ. Энгельс к-сі. 109
2.23. Сурет. Пд1м типті дизелдердің ұзыннан (а) және көлденең (б) кесілген қимасы (басы)
2.23. Сурет. Пд1м типті дизелдердің ұзыннан (а) және көлденең (б) кесілген қимасы (аяғы)
1 - дизелдің май сорғысы; 2- май сорғысы жетегінің бастаушы тістегеріші; 3- елгезер; 4- иінді білік; 5- жетек корпусы; 6- өздек; 7- электропневматикалық сервомотор; 8- цилиндрлер блогы; 9-поршень саусағы; 10-поршень; 11- цилиндр қақпағы; 12- бүріккіш; 13- газтарату механизімінің корпусы; 14- индикаторлық /бейнелеу/ кран; 15- резистор қалқаншасы ; 16- су жинақтағыш; 17- дизель білігінің айналу жиілігін реттеуіш; 18- дизелді апаттық жағдайда тоқтату тұтқасы; 19- отын сорғысы, 20,21 – жоғарғы және төменгі шығару жинақтаушысы; 22- отын сорғысы жетегінің білігі; 23- су сорғысы, 24- картер желдеткіш жүйесінің сақтандыру қақпақшасы; 25- су, отын сорғысы және газтарату жетегінің корпусы; 26- картердің желдеткіш жүйесінің торлы май ұстаушысы; 27- турба ауа үрлегіші; 28- турба ауа үрлегіштен су төгу краны ; 29 - турба ауа үрлегіштің ұстамтірегі; 30- газтарату механизімі жетегінің тістегеріші; 31- генератор; 32- тығыздау корпусы; 33- дизель рамасы; 34- қақпақ; 35- май құбыры; 36- бөлу білігі; 37- тиеру тегершігі; 38- штанга; 39- цилиндр төлкесі ; 40- үрлеу ауасын салқындатқыш; 41- енгізу қақпақшасы, 42- шығару қақпақшасы, 43- үрлегіш жинақтағышы; 44- итергіш, 45- енгізу тегершігі; 46- газбөлу механизімі корпусының қақпағы; 47- шығару тегершігі; 48- отын сорғысының жинақтағышы.
Әр цилиндр қақпағында/11/ бүріккіш /12/, екі енгізу, екі шығару қақпақшалары /41,42/ және бейнелеу краны/14 орнатылған. Қақпақшалар /41,42/ бөлу білігі жұдырықшалары /36/, итеру тегершіктері /37/, штанга/38/, екіиінді тегершіктермен жұмысқа қосылады.
Бөлу бөлігі/36/ генератор жағынан қарағанда цилиндр блогының/8/ оң жағында, екі иінді тегершіктер- цилиндр қалпақшасына бекітілген шойын корпустарда орналасқан. Раманың артқы кеңейтілген бөлігіне/33/ статоры рама ернемегімен қатты байланған генератор /31/, айналғы иінді білікке бекітілген. Раманың кеңейтілген бөлігінде су сорғысына/23/, отын сорғысына/19/, бөлу білігіне /4/ айналымды жеткізіп тұрушы тістегеріш жетегі/30/ орналасқан. Тістегеріш жетегінің/30/ жоғарғы қақпағында картердің желдеткіш жүйесінің торлы май ұстағыш/26/ және сақтандыру қалпақшасы/24/ бекітілген. Раманың алдыңғы бүйір бетіне майды ішінара тазалау сүзгісі орналасқан май сорғысы жетегінің қаңқасы орналасқан. Май сорғысы жетегі қаңқасының бүйір бетіне дизелдің дизелдің иінді білігінен жетекші жетек пен конусты редуктор арқылы айналым алатын май сорғысы орналастырылған.
Дизелдің сол жағында бір сулы/16/ , жоғарғы/20/ және төменгі /21/ шығарушы газ жинағышы, айналым жиілігін реттегіш/17/ және электропневматикалық сервомотор/7/ орналасқан отын сорғысы/19/, отынды мұқият тазалау сүзгісі және су сорғысы/23/ орналасқан. Дизелдің оң жағында үрлеу жинағышы/43/, турбо ауа үрлегіші/27/ генераторға/31/орналасқан. Тарату білігін/36/, айналмақ-өздек механизімін, итеру тегершігін/37/, рамамен /33/ цилиндр блогын/8/ қарау үшін жасалған қақпақшамен жабылатын люктер бар. ПДІМ дизелінде 2Д50М дизеліне қарағанда центрифугаға май беру үшін май сорғысы, май центрифугасы, үрленетін ауаны салқындатқыш қосымша орнатылған және дизель қуатының 1000-нан 1200л.с. көтерілуімен байланысты электропневмомотор /7/ мен турбо ауа үрлегіштің/27/ сипаттары мен кейбір элементтері өзгертілген.
