8.1. Суреті. 2тэ116 тепловозының қол тұтқасы тежегішінің сұлбасы:

1- қол тежегішінің штурвалы; 2 – конусты тісіті жұбы; 3 – бұрама берлісі; 4 – бағытты ролик; 5 – тежегіш қалып; 6 – доңғалақ; 7 – тежегіш цилиндрі; 8 – тізбек; 9 – тежегіш цилиндірінің шток шығысынын реттегіші; 10 – бойлық ретеу тартымы; А – ауаны жеткізу; Б – үшінші белге тартым.

55 – 120 мм шегінде орнатиылған тежегіш қалпының тозуы бойынша тежегіш цилиндірінің шток шығысын реттеу қажет. Шток шығысын азайту үшін бойлық тежегіш тартысын қысқарту жөн.

Арбашықтын оң және сол жақ тежегіш қалпының аспасы өз ара көлденен қосылу арқалығымен (триангельдермен) 2ТЭ116 тепловозының тежегіштін тұтқа берілісіне көлденен қаттылығын беру үшін, тежегіш әрекетіне ілесіп қамтуға және бандаждан қалыптарды сырғуын болдырмауы үшін қосылады.

Жылжымалы құрамды пайдалану кезінде ең үлкен тежегіш тиімділігінің - маңызды мақсаты көліктегі апатсыз қозғалысы. Ол, егер доңғалақ жұбының тежеу күші рельспен доңғалақ ілінісуі барынша мүмкін күшін басымбайтын болса, қамтамасыз етіледі. Бұл жағдайда қосымша электртежеу ескеріледі (4.13т қар.).

9 Тарау. Тепловоздың динамикалық сапасы

9.1. Тіркес салмағын пайдалану коэффициенті

Біз тепловоз жабдықтарының құрылысын қарастырдық, жолаушыларды және жүкті тасымалдау - локомотивтін басты міндеті оның өзара әрекеттесу нәтижесінде келісілген. Ол үшін үш қондырғысынын қуаттылығы қозғалыстағы доңғалақ жұбының құрсауында тарту күшіне айналдырады. Ресей Федерациясының темір жолдарында пайдаланатын, электрберілісті қазіргі тепловоздарда, барлық тдоңгалақ жұптары қозғалады. Ол «0» санды, атап айтқанда «доңғалақтық формуласында» шағылысады. Мысалы: 3₀+3₀ доңғалақ формуласы, тепловоздағы екі үш белді арбашығы барын білдіреді, сол жағдайда әр доңғалақ жұбы қозғаушы.

Сондықтан барлық жалпы магистральді және маневрлі теловоздардын салмағы тіркес болып келеді, яғни қозғалыстағы белге беріледі және қозғалыстағы доңғалақтармен рельс арасында күш ілінсуін жасау үшін пайдаланады, поезді жылжыту үшін шеңбер күші тартымнын жанасу күшіне айналдырады. Қуатты паровозға қарағанда тепловоздын жақсы жағы, онда рельске белден жүктемесі шектеу салдарынан сүйеніш доңғалақ жұбы қолданылады, ал осы доңғалақ жұбына келетін лококомтив салмағы, тартым күшін жасамайды. Бірақта тепловоздын да Т_сц тарту күшіне Р_сц тіркес салмағын іске асыруға онша оңай емес.

Локомотив құруында тартымнын коэффиценті деген ұғым бар, Ғ_сц күш тартымының ұзындығы Р_сц тіркес салмағы қатысына тең. Бұл коэффицент әдетте 0,22 кем қабылданбайды, ол 0,33 тарту есептеріне тең қабылданатын, ілінісу коэффицентінен кем. Ілінісу бойынша тарту күші

тең; (9.1)

Тарту күшін әрекеттеген кезде доңғалақтын рельске тік күші қайта бөлінеді: бір доңғалақ жұптарына күш салмағы азая түседі, ал басқаларына көбееді, сонда да локомотивтін тіркес салмағына барлық доңғалақ жұптарының күш салмағы тең болып қалады. Локомотивтін тарту қасиеті не гұрлым аз жүктемелі доңғалақ жұбымен шектеледі. Бұл жағдай n тіркес салмағын пайдалану коэффицентімен есептеледі, ол

(9.2)

формуласы бойынша анықталады, - тарту күшінің әрекеті астында рельске доңғалақ жұбының жүктемесі азаяды.

Локомотивтін тіркес салмағын пайдалану коэффициентін ескере тіркес бойынша

(9.3)

Неғұрлым аз жүктемелі доңғалақ жұбы бойынша тарту күші анықталады.