2. Жобаланатын ғимаратты болмыстағы құрылыс алаңының жер бедеріне тіктік бойынша байлау

Жоспарда өлшемі ОА×ОВ=130×70 м тең суретте берілген құрылыс алаңының жер бедері солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа ылдиға, ирек сызықтарына сәйкес Балтық теңізінің деңгейінен абсолюттік белгілері 63,00 –ден (СШ) 58,00 м-ге (ОБ) ие. Абсолюттік белгілер бойынша биіктік көлбеуі (табиғи жер бедерінің қара белгілері) шамамен 6,0 м құрайды. Осындай едәуір көлбеу ғимараттың ұзындығы деңгейінде қосымша құралымдық, пайдалану, технологиялық және басқа күрделі қиындықтарды тудырады. Осындай жағдайда, қағида бойынша, ғимарат пішіні деңгейінде болмыстағы жер бедерін өзгерту бойынша шешім қабылданады. Құрылыста жер бедерінің топырағын кесіп немесе толтырып жүйелі өзгерту топырақты тіктік тегістеу деп аталады.

Құрылыс алаңның болмыстағы көлбеулері батыс (ОХ координаттық өсі бойынша) және оңтүстік (ОУ координаттық өсі бойынша) бағытта құрайды:

-ОА үшін м- ;

-ОВ үшін м- .

Атмосфералық жауын-шашым кедергісіз ағу шартынан екі бағытта жобалық көлбеуді белгілейміз, онда (қағида бойынша ).

«О» нүктесінде жобалық белгіні м тең бекітеміз, онда алаңның жобалық жер бедерінің әр нүктесінде жобалық белгілерді формула бойынша анықталады:

, м. (1)

Мұнда және координаттық өстерді таңдалған бағыттарға сәйкес нүктелер координаттары (сурет 1). (1) бойынша құрылыс алаңының А, В мен С бұрыштарында жердің жобалық (қызыл) белгілерін есептейміз:

А бұрышы, м;

В бұрышы, м;

С бұрышы, м.

Енді жобаланатын ғимарат бұрышының жобалық (қызыл) белгілерін есептейміз. Ол үшін ғимарттың 1, 2, 3 және 4 бұрыштарының координаттарын анықтаймыз және өстер бойынша қызыл белгілерін есептейміз (1):

1 бұрыш, м; м; м;

2 бұрыш, м; м; м;

3 бұрыш, м; м; м;

4 бұрыш, м; м; м.

Сурет 1. Жобаланатын ғимараттың пішінін және инженерлік–геологиялық белгілерін жерге байлаумен құрылыс алаңның жоспары

Осылай есептелген жобалық (қызыл) биіктік белгілерді жобаланған ғимараттың 1, 2, 3 және 4 бұрышы бойынша алымына жазады. Бөлшектің бөлгішінде жердің сәйкес болмыстағы немесе қара белгілерін жазады 1=58,45 м; 2=59,20; 3=62,80; 4=61,60 м.

Енді жобаланған ғимараттың 1-қатарының таза еденіне сәйкес абсолюттық белгіні тағайындау керек. Біздің жағдайда нөлге тең белгісін ғимарат бойынша әрбір нақты жағдайда берілетін жобалық цокольдің биіктігін м қосып, жобаланған ғимараттың солтүстік-шығыс бұрышында 3 максималды қызыл белгісі ретінде анықтайды.

м.

Ғимарат жоспарында нөлдік және оған сәйкес абсолюттік белгі жобаланған ғимарат пішінінің ішінде салынады және тік төртбұрышпен сызықпен қоршалады (сурет 1).

Ғимараттың №1 нүктесінде тегістеу деңгейінен нөлдік белгінің максималды артығы м құрайды. Бұл жағдайда келесі тәсілдер ұсынылады:

а) террасалау әдісімен тіктік тегістеуді орындау, жобаланған ғимаратты толық немесе жартылай тегістелген көлдеңен террасаларда орналастыру;

б) жобаланатын көлбеуді жайпақ жасау (егер оны тағайындаған кезде тең қабылданса). Егер координаттар басында «О» нүктесінде белгі 61,50 м берілген жағдайда, тең қабылдаймыз;

в) егер жобаланған нысанның құралымдары ғимарат деңгейінде тіктік бойынша әр түрлі биіктікті туғысса, онда қатардың таза еден деңгейінің нұсқасын немесе цоколь қатарын қарастыруға мүмкіндік береді (сурет 2).

Сурет 2. Биіктік белгілері үлкен құламамен ойлы-қырлы жер бедерінде ғимаратты тіктік байлау нұсқалары: а-цоколь қатарын орнатумен; б-ғимаратты бөлек блоктарға бөлумен