1.2Рецепиентті сұрыптау

Реципиент дегеніміз биологиядағы бөгде эмбриондарды төл туылғанша өсірілетін жануарлар тобы. Реципиент ретінде генотипі бойынша онша бағалы емес, бірақ физиологиялық көрсеткіштер бойынша дені сау, көбею қабілеттері дұрыс жануарлар. Донор, эмбрион, реципиент және транспланттант әсерлесуін көбейту биологиясында нәтиже алмастырылған эмбриондардың реципиент жатырына имплантацияланып, одан олардан транспланттар тууына байланысты. Аталық малдың күйге келген күніне байланысты реципиенттерді іріктеп аламыз.

Трансплантталған ұрықтарға қатысты аналар болады - биологиялық (ұрғашы-донор) және физиологиялық (ұрғашы-реципиент). Мал шаруашылықта ұрғашы-донорлар генетикалық бағалы ұрықтарды алу үшін керек, ал ұрғашы-реципиенттер енгізілетін ұрықтарға физиологиялық, иммунологиялық, биохимиялық өсу және даму себепкер шарттарына жағдай тудырады (реципиент - табиғи инкубатор).

Аналық реципиенттерді сұрыптау

Этап	Cұрыптауға әсер ететін фактор	Этаптың ерекшелігі	Бір донорға шаққанда
1	Зоотехникалық талаптар	Екінші сортты, көбею қабілеті өте жақсы физиологиялық толық жетілген аналық.	30-50
2	Жыныстық айналым	Аналық донорға жұпталған реципиенттердің жыныстық күйі онымен тең болуы керек.	5-10
3	Эмбриондардың саны	Тек биологиялық толыққанды эмбриондарды тасымалдайды, жатырдың тасымалдауға болатын бір орнына екі эмбрион.	3-5

Ұрғашы-реципиенттердің іріктеу жұмыстары 3 кезеңнен тұрады:

1. Физиологиялық пісіп жеткен ұрғашылырды пайдалану үйірден алып дайындау.

2. Ұрғашыларды (қозу кезеңдері донор-ұрғашылардың қозу кезеңдерімен сәйкес келетін) іріктейді.

3. Донорлардан жуылып алынған биологиялы толық ұрықтардың санына сәйкес керекті реципиенттердің санын алады.

Реципиенттерді сұрыптаудың екінші кезең.

Күйге келген күн	08.10	08.10	08.10	08.10	08.10	05.10	05.10	05.10	05.10	05.10
аналық	7006	7007	7008	7009	7010	8003	8004	8006	8007	8008
аталық	8016	8017	8018	8019	8020	7001	7002	7003	7004	7005
аталық	8021	8023	8024	8025	8026	8027	8028	8029	8030

1.3 Синхронизация

Синхронизация- бір топ ұрғашыларға бір уақытта күйіт тудыру үшін горманальды әсер етуді айтамыз. Донорларды және реципиенттердің арасындағы жыныс циклінің синхронизациясын табиғи және жасанды деп екі топқа бөледі:

1. Табиғи синхронизацияда донордың және реципиенттің жыныс циклі табиғи сәйкес келеді. Осы жағдайда күйітшілер қолданылады. Олар күйітте болған донорларды және реципиенттерді табады;

2. Жасанды синхронизацияда жыныс циклының синхронизациясында реципиенттерге гормондармен әсер етеді. Әр бір донорға 3–7 реципиеттерді дайындайды.

Синхронизацияны екі әдіспен өткізуге болады:

1) сары денені алып тастау;

2) сары дененің фазасын ұзарту.

Синхронизацияны қоздыру үшін прогестерон салып сары дененің фазасын ұзартады немесе простагландиндерді (энзапрост, лютализ, прозельвин және т.б.) салып сары денені өлтіреді.

Донор және реципиент арасындағы синхронизация прогестаген көмегімен бір неше әдістермен өткізіледі. Әдістердің бірі – сарпайлық пессарийлермен қолдану. Прогестегендерді губкалардың көмегімен сарпайдың ішіне кіргізеді. Осы губкаларды прогестагены бар маймен сіңдіреді (кронолон 30-45 мг қойларға, 50-70 – сиырларға), сарпайға терең кіргізіп, сонда сиырларда 18-20 күнге, қойларда 10-16 күнге қалдырады. Губканы алғаннан кейін ГСЖК инъекциясын жасайды: сиырларға - 750-1500МГ; қойларға – 350-700МГ. Күйіт белгілері сиырлармен қойларда 24-72 сағатта басталады. Биотехнологиялық эксперимент дұрыс өткізілгенде донорда овуляцияның саны бірден туатындарда 6-12, көптен туатындарда 15-30 болу керек.