Тыныс мүшелеріндегі бөгде заттар

Бөгде заттардың рентген суретіндегі белгілері, құрамындағы заттардың атомдық салмағына байланысты. Атомдық салмағы ауыр заттар, айнада көлеңке береді де өздері көрінеді. Рентген сәулесін ұстамайтын бөгде заттардың белгілері, бронхтардың бітелу жағдайына байланысты (жартылай не толық бітелуі) өкпе бөлігінің, бөлшегінің тығыздалуына әкеліп соғады, не шектеліп ашықтануын көреміз. 80 процент жиілікте бөгде заттар оң жақ бас бронхта, не төменгі бөлігінің бронхында болады да оны бітеп өкпенің бөлігін тығыздандырады.

Өкпенің қабынуы (өкпе тінінің қабынуы)

Дерттің қоздырғышы ауа арқылы жоғарғы тыныс мүшелеріне өтіп , кеңірдекті және бронхтарды жарақаттайды. Клиникалық белгілері жалпы ағзаның дертіне ұқсайды да , тыныс алу мүшелерінің жетіспеушілік белгісін көрсетеді. Құлақпен тыңдағанда (аускультация) анда-санда тұрақсыз құрғақ қырыл мен дымқылданған сырылдар естіледі. Рентген суретінде қабынудың белгілері анық байқалады және өкпенің ауаға толы 0,2-0,7см. Ұсақ бөлшектерін көруге болады.Себебі ,ісініп, қабынған шырышты қабаттары ауаны бөлшектеріне жіберіп, оларды қайта өкпеден шығармайды. Сонымен клиникалық белгілеріне қосымша рентген суретінде ауаға толы ұсақ бөлшектерін көріп, бронхтың жедел қабынғанын анықтауға болады. Кішкентай балаларда бронхтың жедел қабынуының өзіндік ерекшелігі бар. Мысалы, неғұрлым жасы кіші болған сайын дерттің шеттері анық көрінбейді және төңірегіне тарап, бронхиолдарды да жарақаттайды. Бұны капиллярлы бронхит не бронхиолит дейді. Клиникалық белгілерінің ішінде бірінші болып тыныс алу мүшелерінің зақымдалу белгілері шығады. Құлақпен тыңдағанда өте көп ұсақ, дымқылданған көпіршіктер сырылы естіледі. Рентген суретінде ауаға жедел толып, кенеттен ұлғайған өкпенің бөлшектерін көреміз(диффузды эмфизема). Тыныс алу мүшелері қабынуының бұл кезеңінде, кесел бронх арқылы өтіп , өкпе тінінде жарақаттайды. Яғни, өкпе тіні мен бронхтар қатар қабынады да (бронхопневмония) қосымша көлеңкелер береді. Көлеңкелер көлеміне қарай ұсақ, орташа, үлкен секпілді болып келеді.

Қабынудың ұсақ ошақты түрі

Өкпенің ұсақ ошақты қабынуы жас нәрестелерде жиі кездеседі. Зақымдалатын бөлшектерінің көлемі 0,3мл. Бронхопневмония тәрізді, бронхтарды оның маңайындағы тіндерді, жарақттап төңірегіне жылдам жайылып кетеді. Рентген суретінде ұсақ секпілді көлеңкелерді екі өкпенің барлық бөлшектерінен көруге болады. Кейінірек олар бірімен – бірі қосылып, орта және үлкен секпілді өлеңкелерге айналады. Көлеңкелердің қлюлығы нәзік және орта дәрежелі қоюлықта көрінеді (кезеңіне, көлеміне, орналасқан тереңдігіне байланысты). Рентген суретінде ошақты қабынудың ерекше түрі – омыртқаны бойлап жарақаттайтыны (паравертевральды түрі). Оған өкпенің артқы жағының толық жазлмауы, соның салдарынан қан айналымын ң баяулап ағуы себеп болады. Бұл қабынуды кей уақытта дсиэктатическии деп те атайды.

Үлкен және орта ошақты қабыну

1-3жасар аралығындағы балаларда жиі кездеседі. Көлемі жағынан 0,6см. Секпілді көлеңкелерді өкпенің барлық алаңынан көруге болады. Өзара бірімен – бірі қосылып көлемі жағынан әр түрлі көлеңкелер үлкен жайылған ошақты көлеңкелеге айналып, өкпенің бөліктері мен шектелуі мүмкін.

Өкпенің ошақты қабынуының қандай да түрі болмасын кіші қан айналымының өзгеруіне әкеліп соғады.

Өкпенің суреті денди қантамырларының кеңеюі арқылы қоюланады (молаяды). Қантамырларының көлеңкелері шеткі аймақтарда анық көрінеді. Өкпе түбірлерінің құрамы лимфа, қан тамырларының кеңеюі, түбір бездерінің ісінуі себепті көрінбейді. Қабынудың ыдырап тарқау мерзімі оның пайда болу себебіне, аурудың жалпы жағдайына , қолданға емнің дұрыстығына байланысты. Асқынбаған түрінде, ем қонса орта есеппен дерттің қайту мерзімі рентген суретінде 15-21 күннен кейін көруге болады. Алдымен көлеңкелер ыдырайды, одан кейін барып өкпе суреті қалпына келеді.