8. Жазықтықтағы ж/е ферма жазық/ғы стерженьдердің есептік ұз/н ан/у.

_{Стерженьнің есептік және геометриялық ұзындықтары болады. Стерженьнің геометриялық ұзындығы l – ферма жазықтығындағы түйіндер центрінің арасындағы аралық.}

_{Есептік ұзындық стерженьнің мүмкін болатын деформациясын ескеріп мына формула бойынша анықтайды:}

_{lef = μ · l,}

_{мұнда μ – сығылу дәрежесіне байланысты ұзындықты келтіру коэффициенті.}

_{ҚНжЕ бойынша, [2] ферма стерженьдерінің есептік ұзындығын бөлек бөлек жазықтықта және жазықтықтан анықтайды, өйткені стерженьдер екі бағытта да деформацияға түсуі мүмкін.}

_{Ферма жазықтығындағы есептік ұзындық қабылданады (5.1-сурет):а) белдеулер (сығылған), тірек кермелерінің және тірек бағандарының ұзындықтары}

_{яғни, есептік ұзындық түйіндер арасындағы аралыққа тең;б) барлық сығылған бағандар мен кермелер үшін}

_{в) созылған элементтер үшін}

_{Ферма жазықтығынан есептік ұзындық төбежабын түріне және ферма бойынша байланыстар жұйесіне байланысты анықталады:}

_{а) жоғарғы сығылған белдеу үшін}

_{сырғауылсыз төбежабын немесе сырғауылдардың горизонтальды қосылунан бекіту кезінде;}

_{б) төменгі созылған белдеу үшін}

9. Ферманың созылған стерженьдердің қимасын таңдау

_{Төменгі белдеудің және созылған кермелердің қималарының қажетті аудандары формула бойынша анықталады:}

_,

_{Мұндағы γс – созылған стерженьнің жұмыс шарты коэфициенті, 2 қосымша.}

_{Екі бұрышты, кіші полкалармен бірге құралған төменгі белдеулер үшін бұрыштың 900 бұрылуынан қосылған қима үшін іх радиусын сортаментте іу (у-у осі) графасынан шығаратынын ескеру қажет.}

_{а) жоғарғы сығылған белдеу үшін}

_{сырғауылсыз төбежабын немесе сырғауылдардың горизонтальды қосылунан бекіту кезінде;}

_{б) төменгі созылған белдеу үшін}

_{Таңдалған қималарды иілгіштікке тексереді. Содан кейін есептеу нәтижесі кестеге жазылады.}

10. Жоғарғы белдіктің ж/е тірек раскосының қимасын таңдау.

_{Сығылған стерженьдер үшін профильдерді ең жұқа полкалы алған бұрыс, өйткені оның қимасының инерция радиусы үлкен болғандықтан қатаңдығы мен қабілеті де үлкен. Ұзындық бойынша тұрақты жоғарғы белдеу қимасымен фермалар үшін профильді максимальді күшпен таңдайды. Қимасы өзгертілген фермалар үшін (5.1.п. қараңыз) әр участок үшін максимальды күшпен профильдің екі калибрін таңдайды. Таңдау кезегі келесідей:}

_{1) алдын ала иілгіштікпен задаемся, жоғарғы белдеу мен тірек кермесі үшін λ=80÷60 ұсынылады.;}

_{2) берілген иілгіштік бойынша, болаттың есептік кедергісін біле отырып, І қосымшасы бойынша бойлық иіліу коэффициентін φ анықтаймыз;}

_{3)ІІ қосымшасы бойынша ферма элементінің жұмыс шарты коэффициентін γс анықтаймыз;}

_{4)Қажетті ауданды формула бойынша анықтаймыз:}

5) Берілген иілгіштік λ бойынша қиманың инерциясының радиусын анықтаймыз.

_{Мұндағы стерженьнің есептік ұзындықтары}

11. Ферма тораптарының есебі (ферма түйіндерінің есебі)

_{Есептеудің негізі - әсер ететін күштерге байланысты флангты жіктердің қажетті өлшемдері анықталады. Содан кейін бұрыштық жіктерді орналастыру шартынан бұрыштық фасонканың өлшемдерін табады.}

_{Ферма түйіндерін құрастыруды түйінде кездесетін стерженьдердің осьтік сызықтарын түсіруден бастайды. Содан кейін осьтік сызықтарға бұрыштар контурлары байланыстырылады.}

_{Стерженьдер контурларын (М 1:10, 1:20) сәйкес профильдердегі қималардың ауырлық центрлері осьтік сызықтармен сәйкес келетіндей етіп салады.}

Стерженьдердің центрленуі

а) түйін стерженьдерінің осьтері; б) бұрыштар байламы;

в) қима өзгерісі жеріндегі бұрыштар байламы

_{Түйіндердегі есептеулер біткеннен кейін конструкцияларды жинақтау мен дайындауға қажетті барлық өлшемдерді қояды.}

_{Әр бұрыштық жікке оның қалыңдығы мен ұзындығын көрсетіп өлшемдерін жазады. Мысалы, қалыңдығы 6 мм және ұзындығы 100 мм жікті сызбада «6-10» деп көрсетеді.}

№24. Аркалы констр/ң статикалық схемалары

А рка қаптаулар көбінесе азаматтық құқықтық ғимараттарда павилондарда, жабық сауда орталықтарда, спортзалдарда және т.б. пайдаланады.

Арканың схемасы: а-үшшарнирлі, б-екішарнирлі, в-шарнирсіз.

Арканың конструкциялық формасын раманың констукциялық модификациясы ретінде құрастыруға болады, нәтижесінде конструкция жұмысында майысқан кездің шамасы тез төмендеуі металлдың үнемділігіне әкеп соқтырады. Бірақ бұдан геометриялық қапталу формасы қиындайды, тұрақтың пайдаланылмайтын габариттері туындайды. 80метр биіктіктен бастап арқалық жүйелер рамалықтан үнемдірек болады. Алдыңғы көп жылдық қапталуда алдыңғы бір жылдық арқалар көп кездеседі. Статистикалық схема бойынша, олар үш шарнирлық, екі шарнирлық және шарнирсыз болуы мүмкін. Үшшарнирлық арқалар статистік анықтау күшіне тіреудің қозғалуына және температурасының өзгеруіне тотықсызданбайды. Бірақ конструкциялық шарнирдің арқа конструкциясын қиындатады және салтанаттық кештің орындалуын қажет етеді. Жарты арқалардың бұрылысын ығыстырмай, шарнирдің герметикасын қамтамасыз етеді. Үшшарнирлік арқалар басқа түрлермен салыстырғанда анағұрлым деформатикалырақ және металлдың көтерілген шығынына ие. Толық мағынада шарнирсіз арқалар қарама-қарсы қасиеттерге ие. Бұл тіреудің ауысуы және температураның өзгеруі және тіреулік кездің іске қосылуына массивті фундаментті қажет етуіне максималды қозғалуы, үшреттік статистикалық анықталмайтын жүйе.