- •1. Қазақстанда радиохабар тарату ісінің тарихы
- •2. Қазақ радиосының құрылымы (кеше жіне бүгін)
- •3. Радионың даму кезеңдері
- •1. Қазақ радиосының құрылымы (кеше жіне бүгін)
- •2. Радиожурналистика жаныры мен пішіндерінің эвалюциясы
- •3. Орфаграфия мен орфаепия, фонетика заңдылықтары
- •1. Радиожурналистиканың ақпараттық жанры
- •2. Какафония және эффония туралы ұғым
- •3. Радиохабардың тілі мен стиль ерекшелігі
- •1. Тікелей эфирді жүзеге асыру тәртібі
- •2. «Шалқар»ақпаратты-сазды бағдарламасы,оның тарихы, өзгешелігі
- •3. Радиодағы талдамалы жанр
- •1. Радиожурналистикадағы деректі көркем жанрлар
- •2. Кеңес дәуіріндегі радио жетістіктері
- •3. Радиодағы музыканың рөлі
- •1. Радиожурналистің соз мәдениеті
- •2. Радиохабарлардың жіктелуі.
- •3. Радиопішіндердің дамуы
- •1. Логиканың радиодағы рөлі
- •2. Қазақ радиосындағы –«Алтын қор»
- •3. Радиожурналист әдебі
- •1. Қазақ радиосындағы көркем хабарлар
- •2. Радиогазет, оның құрлымы, атқаратын қызметі
- •3. Радиодағы тікелей эфир немесе радиодағы интерактивтілік байланыс
- •1. Дыбыстық дерек – радиожурналистика өнімі
- •2. Радиоөнер және әуе толқынындағы әрбір сөздің салмағы
- •2. Шешендік өнерді меңгерудің кәсіби әдістері
- •2. Диктор-информатор және диктор-бастаушының айырмашылығы
- •3. Радиохабар жасауда интонация, екпіннің рөлі
- •15 Емтихан
- •2. Диктор, актер, журналист жүргізушіге байланысты тіл қолданыстары
- •1.30Ж. Радиода пайда болған жанрлар мен пішіндер радионың дамуына қандай үлес қосты?
- •2.Михайлов “Радионың табиғаты сөйлеу тілінің әдеби ауызша түріне жатады”,-деген сөзінің мәнісін түсіндіріңіз
- •3. Соғыс жылдарындағы радионың рөлі қандай болды?
- •1. Радиоүндесу мен радиогазеттің айырмашылығы неде?
- •2. Радиохабарларда «ырғақты» не үшін қолданады?
- •3. «Мағынасыз сөз болмайды, әрбір диктор сол мағынаны дөп басып таба білу керек»,-деген сөздің астарын түсіндіріңіз
- •1. Радиохабардағы саз- бейнелеудің тиімді құралы
- •2. Радиосұхбат, оның қазіргі кездегі сипаты
- •3. Радиожурналистке қойылатын талаптар
- •Баспасөз тілі мен радио тілінің айырмашылықтары
- •Радиодағы тікелей эфир дегеніміз не? тікелей эфирге тән ерекшеліктер
- •3. Журналистика және әдеп терминдері
- •Радио – ақпарат таратады, құлақтандырады дегенді таратып айтыңыз
- •Диджей – радионың жаңа жанры
- •3. Радиосұхбат пен радиоәңгімелесудің айырмашылығы
- •Радиодағы баспасөз мәслихаты
- •Радиохабардың өн бойында қолданылатын музыкаларды іріктеу
- •3. Саунд дизайнер радиода қандай қызмет атқарады?
- •1. «Қазақ радиосы» және ұлттық музыканың насихатталуы жайлы зерттеулер.
- •2. Тікелей эфирге алдын-ала жасалатын даярлық
- •3. Диктор – сөз шебері немесе жүргізуші журналистке қойылатын талап
- •1. Радиохабардағы өзіне тән тілдік және стилдік қолданыстары
- •2. Журналистің кәсіби санасының құрылымы қандай сипат алады?
- •3. Радиорепортаждағы дыбыстық фон деген не?
- •Радиорепортаждың өзіндік белгілері
- •Бернард Шоудың «Радиода «Иә» немесе «Жоқ» сөзін 50 түрлі етіп қолдануға болады»,-деген пікірін қалай түсінесіз?
- •Радиода сингормонизм заңын пайдалану
3. Радиожурналистке қойылатын талаптар
журналистке қойылатын талаптар төмендегідей:
графикалық ақпаратты немесе мәтіндік ақпаратты дайындау мен өндеуге арналған программа. Редакциялайтын программа.
Тапсырманың нақты мақсатын түсіну.
Объект жайлы толыққанды мәлімет жинау.
Оқиғаның немесе жағдайдың барысын дұрыс түсіиу.
Қойылатын сұрақтарды дайындау.
Хабардың жанрын, пішінін белгілеу.
Негізгі объект келмей қалған жағдайда қосымша кейіпкерлер дайындау.
Техникалық құралдың дайындығын тексеру.
№ 20 Емтихан билеті
Баспасөз тілі мен радио тілінің айырмашылықтары
Баспасөз – тілдің өмір сүруі үшін маңызды құрал. Баспасөз тілі өзіне тән түрлі ерекшеліктерді иелену керек. Баспасөз тіліне сипаттаудың толық дәлділігі, іскери нақтылық тән. Біздің зерттеу мақаламыз баспасөз беттеріндегі стандарт пен экспрессия мәселелеріне бағытталған. Баспасөз композициясында маңызды орын алатын бөліктерінің бірі – тақырып аттары.
Радио тілі қарапайым, түсінікті, тапқыр, бейнелі, әуезді болуы керек. “Радио тілі” сөзден, сөйлеуден, әңгімелесуден келіп құралады екен. Сол сөйлесудің бәрі жай айтыла салмай, радионың, яғни, ақпарат құралының мақсатын орындауы керек. Тіл қолданудың өзіндік сырлры, жұмбақтары жетерлік. Радионың ерекшелігіне байланысты дыбыс айрықша рөл атқарады. Сондықтан сөйлегенде дауысты жоғарылату мен төмендетудің және екпіннің, үн ырғағының радиода сөйлеу үшін орны бөлек. Дауыстың қандай дәрежеде болуының өзі адамға әр түрлі әсер етеді. Дұрыс акцентпен айтылған сөз көңілге қонымды шығады.Тілді радиохабарларда орнымен, өзінің заңдылығымен қолдану тыңдаушыға оңды әсер етсе, керісінше дұрыс қолдана білмеу көңіл-күйге ыңғайсыз әсер беретіні белгілі.
Радиодағы тікелей эфир дегеніміз не? тікелей эфирге тән ерекшеліктер
Тікелей эфирдегі хабарды жүргізу – қазіргі заманғы радиожурналистиканың жаңаша жұмыс тәсілі, күрделі шығармашылық процесс, техникаға тәуелді таңғажайып құбылыс. Шындығында, радиожурналист жұмысының негізгі әдістері келіп туындайды. Тікелей эфир кезінде репортер өзі қатысып тұрған оқиғаның көрінісін тыңдаушы көз алдына қатысып отырғандай әсер қалдырса ғана репортаж өз дәрежесіне жетпек. Яғни сол оқиғаға қатысқан халықтың көңіл-күйі, музыка, қошаметтеген дауыстар, ойнаушылардың желпінген дауыстарын беруі және сол тікелей эфир арқылы комментарий жасауы очерк, интервью сияқты жанрларды кеңінен қолдана отырып хабардың барынша эмоциялылығын бағалап оның тірі әрі қызықты өтуіне жол ашады.
3. Журналистика және әдеп терминдері
Әдеп және журналистика Бұл тақырып бойынша студенттер әдеп және оның журналист кәсібіндегі мәні туралы білім бағыты айқындалады. Журналистика әдебіне байланысты алғашқы ағыс XX ғасырдың басында Еуропа мен Америкада газет шыға бастаған кезде басылымдарды қоғам өміріндегі өзгерістердің кейбір қалтарыстарын бұқараға жеткізуде айла әрекекеттер жасаудың құралы ретінде пайдаланудан басталды. Деморкратиялық жұртшылықтың, оның ішінде журналистердің қоғамдағы жайсыздықтарға қарсылығын реттеу және мұндай жағдайлардан оқырмандарды оқшаулау мақсатында XX ғасырдың 20-жылдарында көптеген елдердің журналистік бірлестіктері кәсібіи әдеп бойынша алғашқы кодекстерді дайындағанына зер салу тақырыптың мәнін ашуға студенттерге зор ықпал жасайды.
Одан кейін студенттер қазіргі кезеңде журналист әдебінің қоғамдағы практикалық жағдайларға байланысты күнделікті қызметте аса қажеттігін білуі тиіс. Байланыс каналдарының өсуі жаңа инновациялық технологияның қажеттігін және бұқаралық ақпарат құралдарын жетілдірудің өміршеңдігін көрсетті. Сондықтан, XX ғасырдың 70-жылдары әлемдік қауымдастықтың алдында, оның ішінде құрамында Қазақстан болған бұрынғы Кеңес Одағының алдында БАҚ-тар қызметінің құқықтық және әдептік проблемеларын реттеу өзекті мәселенің бірі болып саналды.
«Кәсіби әдеп» термині екі өзгеше ұғымда қолданылады:
1) Журналистің кәсіби әдебінің еркешелігі туралы ғылым.
2) Күнделікті жұмыста «кәсіби әдеп» термині журналистің кәсіби әдебінің нормалары мен ережелерінің жиынтығы ретінде қалыптасқан ұғым, журналист кодексі деген сөздің синонимі ретінде айтылады.
«Журналист – аудитория» адамгершілік мәні қатынасы тек қана мазмұндық деңгейде өріс алуы тиіс. Ол мынадай екі жағдайға байнанысты өрбиді:
1) журналист шындықты жазып отыр ма, оның ұстанымы адамдарға жағдайдан шығуға көмектесе ала ма?
2) кейіпкері қоғамдық, елдік қатынасқа баға бере алатындай білікті ме, әлде журналистің өзінің бағдарламалық мақсатын орындауға қолайлы кейіпкер ме? «Журналист – аудитория» қатынасына адамгершілік, әдеп тұрғысынан баға беруде осы екі жағдай да ескерілуі керек.
Бірақ, ғалымға: «Неше жасқа келгенде ғалым болуға болады?», - деп сұрақ қою журналист әдебіне қайшы келетінін ұдайы есте ұстау қажет. Бұл мәселе де - журналист шеберлігіне тікелей қатысты фактор. Жалпы шеберлік қалай келеді? Атаулы сұраққа жауап берерде студенттер мына мысалға көңіл бөлген дұрыс. Тақтайға шегені қолына балға ұстаған адамның бәрі қағады. Бірақ, олар он рет қағып, соның жартысынан астамында қолын ұрып барып шегені тақтайға қадайды. Ал балташы бір-екі қаққанда шегені орнына отырғызады. Журналист шеберлігі де теория мен тәжірибенің тоғысында осылай қалыптасады.
№ 21 Емтихан билеті