№ 2 Емтихан билеті

1.Мұнайға меншiк құқығы.  3-бап. Мұнайға меншiк құқығы.1. ҚР жер қойнауындағы табиғи жайылған мұнайдың бәрi де тек қана ҚР меншiгi болып табылады.2. Жер бетiне шығарылған мұнайдың меншiк иесi контрактiмен айқындалады.Жер бетiне шығарылған мұнайға иелiк ету құқығы, егер контрактiде өзгеше көзделмеген болса, меншiк иесiне берiледi.3. Сақтау үшiн жер қойнауына қайтарылған мұнай жер бетiне шығарылған мұнай ретiнде қарастырылады ж/е оның меншiк иесi контрактiмен айқындалады.

2.Қорш.ортаны қорғау саласындағы уәкілеттi орг-ң құзыреті

 қорш.ортаны қорғау саласындағы уәкiлеттi орган - қорш.ортаны қорғау ж/е табиғат пайд-у саласындағы басшы-қты ж/е салаара-қ үйлестiрудi жүзеге асыратын орта-қ атқарушы орган, сондай-ақ оның аумақтық органдары;

16-бап. ҚР Үкiметiнiң құзыретi. ҚР Үкiметi қорш.ортаны қорғау ж/е табиғат пайд-у саласында:1) қорш.ортаны қорғау ж/е табиғи ресурстарды пайд-у, қалдықтармен жұмыс iстеу саласындағы мемлекеттiк саясаттың негiзгi бағыттарын, оларды жүзеге асыру жөнiндегi стратегия-қ шараларды әзiрлейдi;1-1) ҚР климаттың өзгеруі саласындағы ха-қара-қ шарттары бойынша міндеттемелерін орындау жөніндегі мем-к саясатты іске асыруды жүзеге асырады;7) мыналарды: Парниктік газдар шығарындыларына квоталар бөлудің ұлттық жоспарын;қорш.ортаны ластаудан келтiрiлген залалды экономика-қ бағалау қағидаларын бекітеді;8) ерекше экология-қ, ғылыми ж/е мәдени маңызы бар қорш.ортаны қорғау объектiлерiнiң тiзбесiн айқындайды;9) мыналарды:Каспий теңiзiнiң солтүстiк бөлiгiндегi мемлекеттiк қорық аймағының шекарасын;қалдықтарды әкелу, әкету ж/е транзиттеу тәртiбiн;Парниктік газдар шығарындыларына квоталар бөлудің ұлттық жоспарындағы квоталардың белгіленген мөлшері резерві мен көлемі резервін қалыптастыру тәртібін парниктік газдар шығарындыларын азайту мен сіңіруге бағытталған жобаларды қарау, мақұлдау ж/е іске асыру тәртібін белгілейді10) ха-қара-қ ынтымақтастықты жүзеге асырады;11) аумақты төтенше экология-қ жағдай аймағы деп жариялайды ж/е төтенше экология-қ жағдай аймағы құқықтық режимiнiң қолданысын тоқтату туралы шешiм қабылдайдыт11-1) жобаларды іске асыру кезінде алынған парниктік газдар шығарындыларын азайту мен сіңіру бірліктерінің бөлігін басқа елдердің тізіліміне беруді ж/е (н/се) оларды квоталардың белгіленген мөлшер резервіне н/се Парниктік газдар шығарындыларына квоталар бөлудің ұлттық жоспарындағы квоталар көлемінің резервіне беруді шектеу туралы шешім қабылдайды

 17-бап. Қорш.ортаны қорғау саласындағы уәкiлеттi орг-ң құзыретi Қорш.ортаны қорғау саласындағы уәкiлеттi орган:1) қорш.ортаны қорғау саласында бiрыңғай мемлекеттiк саясатты жүргiзедi;1-2) қорш.ортаны қорғау саласындағы мем-к саясатты іске асырады;1-4) құзыреті шегінде коммунал-қ қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы нормативтік-техника-қ құжаттаманы әзірлейді ж/е бекітеді;1-5) коммунал-қ қалдықтармен жұмыс істеу саласында әдістемелік қамтамасыз етуді ұйымдастырады;1-7) коммунал-қ қалдықтардың түзілу ж/е жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидаларын әзiрлейдi ж/е бекітеді 2) өз құзыретi шегiнде орта-қ ж/е жергiлiктi атқарушы органдардың қорш.ортаны қорғауды жүзеге асыру бөлiгiндегi қызметiн үйлестiредi;3) климатты ж/е Жердiң озон қабатын қорғау саласында мемлекеттiк басқ-уды жүзеге асырады;4) жеке ж/е заңды тұлғалардың климатты ж/е Жердiң озон қабатын қорғау, биоәртүрлiлiктi сақтау, жердiң шөлейттенуi мен жұтаңдауы саласындағы қызметiн үйлестiрудi өз құзыретi шегiнде жүзеге асырады;5) өз құзыретi шегiнде шаруашы-қ ж/е өзге де қызмет бойынша экология-қ нормативтер мен экология-қ талаптарды бекiтедi н/се келiседi;6) қорш.орта сапасының нысаналы көрсеткiштерін әзiрлейдi;8) өз құзыреті шегінде экология-қ рұқсаттар бередi, оларда қорш.ортаға арналған эмиссияларға лимиттер белгiлейдi;9) мемлекеттiк экология-қ бақылауды жүзеге асырады;10) қорш.ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды орындауға ж/е қызметтер көрсетуге лицензиялар берудi жүзеге асырады;11) табиғи ресурстарды пайд-у саласындағы лицензияларды, рұқсаттарды, шарттарды (келiсiмшарттарды) өз құзыретi шегiнде келiседi;12) өз құзыретi шегiнде мемлекеттiк экология-қ сараптаманы жүргiзедi, сондай-ақ ҚРнда экология-қ сараптаманы жүзеге асыру жөнiндегi қызметтi үйлестiредi ж/е оған әдiстемелiк басшы-қты жүзеге асырады;14) мiндеттi экология-қ аудит жүргiзу туралы шешiм қабылдайды ж/е міндетті экология-қ аудит жүргізу туралы қорытындының нысанын бекiтедi;15) қорш.орта жай-күйiнiң мемлекеттiк мониторингiн ж/е мониторингтiң жекелеген арнайы түрлерiн жүргiзудi ұйымдастырады, сондай-ақ Қорш.орта мен табиғи ресурстар мониторингiнiң бiрыңғай мемлекеттiк жүйесiн жүргiзудi үйлестiредi;16) Табиғи ресурстар кадастрларының бiрыңғай жүйесiн жүргiзедi 17) Өндiрiс ж/е тұтыну қалдықтарының мемлекеттiк кадастрын жүргiзудi ұйымдастырады;18) Зиянды заттарды, радиоактивтi қалдықтарды көмудiң ж/е сарқынды суларды жер қойнауына жiберудiң мемлекеттiк кадастрын жүргiзудi ұйымдастырады ж/е оны жүргiзу жөнiндегi нұсқау-қ-әдiстемелiк құжаттарды бекiтедi 19) қорш.ортаның ластану учаскелерiн мемлекеттiк есепке алуды ұйымдастырады;20) Озон қабатын бұзатын заттарды тұтынудың мемлекеттiк кадастрын жүргiзудi ұйымдастырады;20-1) көміртегі бірліктерінің мем-к тізілімін жүргізуді ұйымдастырады;20-2) парниктік газдар шығарындылары көздерінің ж/е сіңірулерінің мем-к кадастрын жүргізуді ұйымдастырады;20-3) қалдықтарды кәдеге жаратуды ынталандыру ж/е олардың түзілу көлемін азайту жөніндегі іс-шаралар тізбесін айқындайды;21) озонды бұзатын заттарды ж/е құрамында солар бар өнiмдердi Кеден одағына кірмейтін елдерден ҚР аумағына әкелуді ж/е ҚР аумағынан осы елдерге әкетуді лицензиялауды жүзеге асырады;21-1) озонды бұзатын заттарды пайдалана отырып жұмыстар жүргізуге, құрамында озонды бұзатын заттар бар жабдықты жөндеуге, монтаждауға, оған қызмет көрсетуге рұқсат береді;21-2) ҚР аумағы бойынша қалдықтарды трансшекара-қ тасымалдауға қорытынды береді;22) Табиғат пайд-ушылардың ж/е қорш.ортаны ластау көздерiнiң мемлекеттiк тiзiлiмiн жүргiзедi ж/е оларды есепке алу тәртiбiн белгiлейдi;23) Экология-қ ақпараттың мемлекеттiк қорын жүргiзудi ұйымдастырады, қорш.ортаға әсердi бағалау рәсiмiне ж/е белгiленiп отырған шаруашы-қ ж/е өзге де қызмет бойынша шешiмдер қабылдау процесiне қатысты экология-қ ақпаратқа қол жеткiзу мерзiмдерi мен тәртiбiн белгiлейдi;24) ең озық қолжетiмдi технологиялар тiзбесiн әзiрлейдi ж/е олардың тiзiлiмiн жүргiзудi ұйымдастырады;24-1) экология-қ қауіпті технологиялардың, техника мен жабдықтың тізілімін жүргізеді;25) әр түрлi дәрежедегi полигондарда орналастыру үшiн қалдықтар тiзбесiн айқындайды;26) қорш.ортаны қорғау саласындағы техника-қ регламенттердi әзiрлейдi;27) мемлекеттiк экология-қ бақылауды ұйым-у мен жүргiзуге қатысты құжаттардың нысандарын әзiрлейдi ж/е бекiтедi;28) мемлекеттiк экология-қ сараптама жүргiзу тәртiбiн қоса алғанда, қорш.ортаға әсердi бағалау ж/е мемлекеттiк экология-қ сараптама жүргiзу жөнiндегi нұсқау-қ-әдiстемелiк құжаттарды әзiрлейдi ж/е бекiтедi 28-2) парниктік газдарды түгендеу мониторингі мен оған бақылау жасау тәртібін әзірлейді 28-3) парниктік газдар шығарындылары мен сіңірулерін реттеу саласындағы жоба-қ тетіктерді іске асырудың тәртібін әзірлейді;28-4) Парниктік газдар шығарындыларына квоталар бөлудің ұлттық жоспарын әзірлейді 28-5) парниктік газдар шығарындыларына квоталар бөлу тәртібін әзірлейді 28-6) қалдықтарды басқ-у бағдарламаларын әзірлеу тәртібін әзірлейді; 28-7) Каспий теңізінің қазақстандық секторында мұнай операцияларын жүргізу кезінде өндірістік экология-қ мониторингті ұйым-у ж/е жүргізу қағидаларын әзірлейді;28-8) Каспий теңізінің қазақстандық секторында мұнай операцияларын жүргізу кезінде фондық экология-қ зерттеулерді ұйым-у ж/е жүргізу қағидаларын әзірлейді;29) мыналарды:қорш.ортаға эмиссиялардың нормативтерiн айқындау әдiстемесiн;қалдықтар сыныптамасын;қауiптi қалдықтар бойынша есеп беру нысанын;табиғат пайд-у шарттарын қорш.ортаға эмиссияларға берiлетiн рұқсаттарға енгiзу тәртiбiн, қорш.ортаны эмиссияларға рұқсат беру мәселелерi бойынша құжаттардың нысандарын ж/е оларды толтыру тәртiбiн: қорш.ортаны қорғау жөнiндегi iс-шаралардың үлгiлiк тiзбесiн;қорш.ортаға эмиссиялар үшiн төлемақыны есептеу әдiстемесiн мемлекеттiк экология-қ сараптама қорытындысының нысанын;техника-қ реттеу саласындағы сараптама кеңесiнiң құрамын ж/е оның ережесiн;Қорш.орта мен табиғи ресурстар мониторингiнiң бiрыңғай мемлекеттiк жүйесiн жүргiзу жөнiнде ақпарат алмасудың тiзбелерiн, нысандарын ж/е мерзiмiн;өндiрiстiк экология-қ бақылау бағдарламаларын келiсу тәртiбiн бекiтедi ж/е өндiрiстiк экология-қ бақылау нәтижелерi жөнiндегi есептiлiкке қойылатын талаптарды;парниктік газдар шығарындылары мен сіңірулерін реттеу саласындағы жоба-қ тетіктердің бірліктерін квоталар бірліктеріне ауыстыру тәртібін;ҚР ха-қара-қ шарттары негізінде квоталар бірліктерін ж/е өзге де көміртегі бірліктерін өзара тануды жүзеге асыру тәртібін;парниктік газдар шығарындыларына квоталармен ж/е көміртегі бірліктерімен сауда жасау тәртібін; сауда мақсаты үшін парниктік газдар шығарындыларының көміртегі бірліктері бойынша мониторинг, есепке алуды ж/е есептілікті жүргізу тәртібін;қондырғы паспортының нысанын;парниктік газдарды түгендеу туралы есептің нысанын парниктік газдар шығарындыларын өлшеу ж/е есепке алуды стандарттау тәртібін; парниктік газдар шығарындыларын, шығарындыларын азайтуды ж/е сіңіруді есептеу әдістемесін;жойылуы қиын органика-қ ластауыштармен ж/е олар құрамында бар қалдықтармен жұмыс істеу қағидаларын; көміртегі бірліктерінің мем-к тізілімін жүргізу тәртібін;ең озық қолжетiмдi технологиялар тiзбесiн; эмиссиялар нормативтерi белгiленетiн ластаушы заттар мен қалдық түрлерiнiң тiзбесiн;қорш.ортаға эмиссияны қысқартуға арналған квоталар мен мiндеттемелер саудасының тәртiбiн;қорш.ортаны қорғау саласындағы лицензияланатын қызмет түрiне қойылатын бiлiктiлiк талаптарын;қорш.ортаны қорғау саласындағы техника-қ регламенттердi;ластану учаскелерiнiң мемлекеттiк тiзiлiмiн жүргiзу тәртiбiн;парниктік газдарды түгендеу мониторингі мен оны бақылау тәртібін;парниктік газдар шығарындылары мен сіңірулерін реттеу саласындағы жоба-қ тетіктерді іске асыру тәртібін;қалдықтарды басқ-у бағдарламасын әзірлеу қағидаларын;Каспий теңізінің қазақстандық секторында мұнай операцияларын жүргізу кезінде өндірістік экология-қ мониторингті ұйым-у ж/е жүргізу қағидаларын Каспий теңізінің қазақстандық секторында мұнай операцияларын жүргізу кезінде фондық экология-қ зерттеулерді ұйым-у ж/е жүргізу қағидаларын бекітеді;30) мыналарды:қоғамдық тыңдау өткiзу тәртiбiн;парниктiк газдар шығарындыларын ж/е озон қабатын бұзатын заттарды түгендеу тәртiбiн;парниктік газдар шығарындыларын азайту мен сіңірудің нарықтық тетігінің субъектілері үшін парниктік газдар шығарындыларына квоталарды белгілейді;өндірістік экология-қ бақылау нәтижелері бойынша есептілікке қойылатын талаптарды қорш.орта сапасының нысаналы көрсеткiштерiн айқындау тәртiбiн ;кешендi экология-қ рұқсаттар беру тәртiбiн ж/е қорш.ортаға эмиссияларға рұқсаттардың орнына кешендi экология-қ рұқсаттар алу мүмкiн болатын өнеркәсiп объектiлерi үлгiлерiнiң тiзбесiн;озонды бұзатын заттарды пайдалана отырып жұмыстар жүргізуге, құрамында озонды бұзатын заттар бар жабдықты жөндеуге, монтаждауға, оған қызмет көрсетуге рұқсаттар беру тәртiбiн;озонды бұзатын заттарды тұтынуды есепке алу тәртiбiн;аумақтардың экология-қ ахуалын бағалау критерийлерiн; жердi бағалаудың экология-қ критерийлерiн;мем-к реттеу объектілері болып табылатын парниктік газдар тізбесін: шығарындылардың белгіленген мөлшері бөліктерін, азайту бірліктерін, шығарындылардың сертификатталған азайту бірліктерін, парниктік газдарды сіңіру бірліктерін ж/е ҚР ха-қара-қ шарттарында көзделген басқа да туынды бірліктерді құру ж/е айналымы тәртібін : парниктік газдар шығарындыларына квоталар беру тәртібін;экология-қ (жасыл) инвестицияларды іске асыру тәртібін белгілейді; 31) мемлекеттiк экология-қ бақылау органдары жүйесiндегi зертхана-қ-талдама-қ бақылау қызметтерiнiң жұмысын жетiлдiредi;32) су объектiлерiн кешендi пайд-удың ж/е қорғаудың бассейндiк схемаларын келiсуге, бассейндiк келiсiмдердi дайындауға, сондай-ақ өз құзыретi шегiнде су ресурстарын басқ-удың бассейндiк қағидатын iске асыруға қатысады 33) қорш.ортаны қорғау саласындағы ха-қара-қ ынтымақтастықты жүзеге асырады; 34) қорш.ортаны қорғау саласында келiсiмдер, меморандумдар жасасады;36-1) ҚР климаттың өзгеруі саласындағы ха-қара-қ шарттарын іске асыруды жүзеге асырады 36-2) ҚР климаттың өзгеруі саласындағы ха-қара-қ шарттарын іске асыру жөніндегі жұмыс органын айқындайды; 36-3) ҚР аумағында іске асырылатын парниктік газдар шығарындыларын азайту мен сіңіру жөніндегі жобаларды мақұлдайды;36-4) парниктік газдар шығарындыларын азайту мен сіңіру саласында кәсіби верификация-қ ж/е валидация-қ (детерминация-қ) қызметті, сондай-ақ парниктік газдарды түгендеу туралы есепті растауды жүзеге асыратын тәуелсіз ұйымдарды аккредиттейді.38) «ҚРндағы мем-к бақылау ж/е қадағалау туралы» ҚР Заңына сәйкес міндетті ведомство-қ есептіліктің, тексеру парақтарының нысандарын, тәуекел дәрежесін бағалау өлшемдерін, тексерулер жүргізудің жартыжылдық жоспарларын әзірлейді ж/е бекітеді;38-1) ҚР табиғи ж/е мәдени мұраны сақтау жөніндегі ха-қара-қ шарттарын іске асыру бойынша орта-қ атқарушы органдардың қызметін үйлестіреді;38-2) ҚР жойылуы қиын органика-қ ластауыштар туралы ха-қара-қ шарттарын іске асыруды ұйымдастырады 38-3) ҚР ха-қара-қ саудадағы жекелеген қауіпті химия-қ заттар мен пестицидтерге қатысты алдын ала негізделген келісім рәсімі туралы ха-қара-қ шарттарын іске асыру жөніндегі ұлттық орг-ң функциясын жүзеге асырады 38-4) метеорология-қ ж/е гидрология-қ мониторинг жүргізу үшін нұсқау-қ-әдістемелік құжаттарды бекітеді;38-5) қорш.ортаға эмиссияларды есептеу жөніндегі нұсқау-қ-әдістемелік құжаттарды бекітеді, қорш.ортаға эмиссиялар нормативтерін есептеу үшін бағдарлама-қ кешендерді қолдануды келіседі;38-6) ҚР жойылуы қиын органика-қ ластауыштар туралы, қауіпті қалдықтарды трансшекара-қ тасымалдауды ж/е олардың жойылуын бақылау туралы ж/е ха-қара-қ саудадағы жекелеген қауіпті химия-қ заттар мен пестицидтерге қатысты негізделген алдын ала келісім рәсімі туралы ха-қара-қ шарттарының міндеттемелерін орындау шеңберінде, жойылуы қиын органика-қ ластауыштарды қоса алғанда, қауіпті химия-қ заттарды мем-к басқ-уды жүзеге асырады;38-7) өз құзыреті шегінде табиғи ресурстардың мемлекеттiк есебiн, мемлекеттiк кадастрлары мен мемлекеттiк мониторингiн жүргiзу тәртiбiн айқындайды;38-8) мыналарды:шаруашы-қ ж/е өзге де қызметтiң экология-қ қауiптi түрлерiнiң тiзбесiн;қорш.ортаны қорғау саласындағы жобалардың ашық конкурстарын өткiзу тәртiбiн;сот шешiмiмен республика-қ меншiкке түстi деп танылған иесiз қауiптi қалдықтарды басқ-у тәртiбiн;қалдықтарды орналастыру полигондарын жою қорларын қалыптастыру тәртiбiн айқындайды;39) осы Кодексте, ҚР өзге де заңдарында, ҚР Президентінің ж/е ҚР Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

18-бап. Арнайы уәкiлеттi мемлекеттiк органдардың құзыреті. 1. Қорш.ортаны қорғау, табиғи ресурстарды қорғау, мо-қтыру ж/е пайд-у саласындағы арнайы уәкiлеттi мемлекеттiк органдар мыналар болып табылады:1) су қорын пайд-у мен қорғау саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк орган;2) жер ресурстарын басқ-у жөнiндегi орта-қ уәкiлеттi орган 3) орман шаруашылығы саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк орган;4) жануарлар дүниесiн қорғау, мо-қтыру ж/е пайд-у саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк орган;5) ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк орган;6) жер қойнауын зерттеу мен пайд-у жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк орган 7) азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті мем-к орган;8) ха-қтың санитар-қ-эпидемиология-қ салауаттылығы саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк орган;9) ветеринария саласындағы уәкiлеттi орган;10) өсiмдiктердi қорғау мен олардың карантинi саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк орган 11) атом энергиясын пайд-у саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк орган.2. Арнайы уәкiлеттiк берілген мемлекеттiк органдардың құзыретi ҚР жер, су, орман заңнамасында, ҚР денсау-қ сақтау, жануарлар дүниесiн қорғау, өсімін молайту ж/е пайд-у, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, ветеринария, өсiмдiктер карантинi, атом энергиясын пайд-у, радиация-қ қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы, жер қойнауы ж/е жер қойнауын пайд-у, азаматтық қорғау, өсімдіктерді қорғау туралы заңнамасында белгiленедi.       

19-бап. Облыстардың, республика-қ маңызы бар қалалардың,астананың жергiлiктi өкiлдi органдарының қоршағана ортаны қорғау саласындағы құзыретi.Облыстардың, республика-қ маңызы бар қалалардың, астананың жергiлiктi өкiлдi органдары (бұдан әрi - жергiлiктi өкiлдi органдар) қорш.ортаны қорғау саласында:2) өз құзыретi шегiнде қалдықтарды басқ-у жөнiндегi бағдарламаларды бекiтедi;3) қорш.орта сапасының әкімшілік-аумақтық бірлік шегіндегі нысаналы көрсеткiштерiн өз құзыретi шегiнде бекітеді;3-1) аумақтарды дамыту бағдарламаларын ж/е парниктік газдар шығарындыларын азайту мен сіңіру жөніндегі жобаларды бекітеді;4) жергiлiктi атқарушы органдар мен заңды тұлғалар басшыларының қорш.ортаны қорғау мен табиғат пайд-удың жай-күйi туралы есептерiн тыңдайды;5) өз құзыретi шегiнде табиғат пайд-у ережелерiн қабылдайды, оны бұзғаны үшiн әкiмшiлiк жауапкершiлiк көзделедi 6-1) коммунал-қ қалдықтардың пайда болу ж/е жинақталу нормаларын бекітеді;7) ҚР заңнамасына сәйкес азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

19-1-бап. Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді органдарының коммунал-қ шаруашы-қ саласындағы құзыретi.Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді органдары коммунал-қ шаруашы-қ саласында:1) коммунал-қ қалдықтардың пайда болу ж/е жинақталу нормаларын бекітеді;2) коммунал-қ қалдықтарды жинау, әкету, көму ж/е кәдеге жарату тарифтерін бекітеді;3) ҚР заңнамасына сәйкес азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.Облыстардың, республика-қ маңызы бар қалалардың, астананың жергiлiктi атқарушы органдары (бұдан әрi - жергiлiктi атқарушы органдар) қорш.ортаны қорғау саласында:1-1) қорш.ортаны қорғау саласындағы мем-к саясатты іске асырады;1-2) құзыреті шегінде қорш.ортаны қорғау саласында келiсiмдер мен меморандумдар жасасады;2) мемлекеттiк экология-қ ж/е санитар-қ-эпидемиология-қ сараптамалардың қорытындылары негiзiнде өз құзыретi шегiнде кәсiпорындарды, құрылыстар мен өзге де объектiлердi салуға н/се реконструкциялауға тыйым салады н/се рұқсат бередi;3) өз құзыретi шегiнде шаруашы-қ қызмет объектiлерiнiң мемлекеттiк экология-қ сараптамасын ұйымдастырады ж/е жүргiзедi; 3-1) өз құзыреті шегінде қорш.ортаға эмиссияларға рұқсаттар береді, оларда қорш.ортаға эмиссияларға лимиттер белгілейді;4) мемлекеттiк экология-қ сараптама жүргiзу кезiнде қоғамдық тыңдау ұйымдастырады; 5) қорш.ортаны қорғау саласында құжаттар әзiрлеу жөнiнде ұсыныстар енгiзедi, мұндай құжаттардың бастамашы-қ жобаларын қорш.ортаны қорғау саласындағы уәкiлеттi орг-ң қарауына бередi 6) қорш.ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды орындауды ж/е қызметтер көрсетуді жүзеге асыратын сыртқы сарапшыларды (жеке ж/е заңды тұлғаларды) сараптама-қ жұмыстар жүргiзуге тартады;7) өз құзыретi шегiнде қорш.орта сапасының нысаналы көрсеткiштерiн әзiрлейдi;8) қалдықтарды басқ-у жөнiнде бағдарламалар әзiрлеудi ұйымдастырады ж/е олардың орындалуын қамтамасыз етедi; 8-1) коммунал-қ қалдықтардың пайда болуы мен жинақталуы нормаларын әзірлейді ж/е жергiлiктi өкілді органдарға бекітуге ұсынады;9) өндiрiс ж/е тұтыну қалдықтарын орналастыру жөнiндегi объектiлердi салуға жер учаскелерiн бөледi; 10) қалдықтарды жою ж/е орналастыру жөнiндегi объектiлердi салуды қамтамасыз етедi; 11) коммунал-қ қалдықтармен жұмыс iстеу кезiнде экология-қ талаптардың сақталуын қамтамасыз етедi; 12) қалдықтардың пайда болу көлемдерiн бақылауды жүзеге асырады ж/е қалдықтардың пайда болу көлемдерiн азайтуға, олардың қайтадан н/се баламалы түрде пайдаланылу деңгейiн арттыруға ж/е көмiлуге тиiс қалдықтар көлемiн қысқартуға бағытталған iс-шаралар мен экономика-қ ынталандырулар әзiрлейдi;13) ҚР заңдарында белгiленген тәртiппен табиғи ресурстарды табиғат пайд-уға беру туралы шешiм қабылдайды;14) тиiстi аумақта тұрған табиғат объектiлерiнiң жай-күйi туралы ха-қты хабардар етудi жүзеге асырады;15) қоғамдық экология-қ сараптама жүргiзудiң тiркелуiн жүзеге асырады; 16) қорш.ортаны қорғау саласындағы инвестиция-қ жобаларды әзiрлейдi ж/е оларды қорш.ортаны қорғау саласындағы уәкiлеттi органға табыс етедi;17) жергілікті мем-к басқ-у мүддесінде ҚР заңнамасымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады;17-1) өз құзыреті шегінде табиғат қорғау іс-шараларының жоспарларын келіседі;17-2) коммунал-қ қалдықтармен жұмыс істеу саласында қолданбалы ғылыми-зерттеу ж/е тәжірибелік-конструктор-қ жұмыстар жүргізуді ұйымдастырады 17-3) коммунал-қ қалдықтардың түзілуі мен жинақталу нормаларын есептеу қағидаларын бекітеді;18) парниктік газдар шығарындыларын азайту мен оларды сіңіру жөніндегі жобаларды әзірлейді ж/е қорш.ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органмен келіседі.

 20-1-бап. Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi атқарушы органдарының коммунал-қ шаруашы-қ саласындағы құзырет .Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi атқарушы органдары коммунал-қ шаруашы-қ саласында 1) коммунал-қ қалдықтардың пайда болуы мен жинақталуы нормаларын әзірлейді ж/е аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi өкілді органдарына бекітуге ұсынады 2) коммунал-қ қалдықтарды жинау, әкету, көму ж/е кәдеге жарату тарифтерін әзірлейді ж/е аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi өкілді органдарына бекітуге ұсынады;2-1) коммунал-қ қалдықтармен жұмыс істеу саласында мем-к саясатты іске асырады;3) жергілікті мем-к басқ-у мүддесінде ҚР заңнамасымен жергiлiктi атқарушы органдарға жүктелген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

21-бап. Қорш.ортаны қорғау саласындағы қызметтiлицензиялау.1. Жеке ж/е заңды тұлғалардың табиғат қорғау iсiн жобалау, нормалау ж/е экология-қ аудит жөнiндегi қызметi осы Кодекстiң 40-бабына сәйкес шаруашы-қ ж/е өзге де қызметтiң I санаты үшiн қорш.ортаны қорғаусаласындағы жұмыстарды орындау мен қызметтер көрсетуге арналған лицензияның негiзiнде жүзеге асырылады.2. Қорш.ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды орындау мен қызметтер көрсетуге қызметті лицензиялауды ҚР рұқсаттар ж/е хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес қорш.ортаны қорғаусаласындағы уәкiлеттi орган жүзеге асырады.3. Қорш.ортаны қорғау саласындағы лицензияланатын қызмет түрiне қойылатын бiлiктiлiк талаптарынқорш.ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган бекітеді.

3.Жерді пайд-у мен қорғауды бақылау. . Осы Ереже ҚРнда жер заңнамасының сақталуын, жердi пайд-у мен қорғауға мем-к бақылауды (бұдан әрi - жердi пайд-у мен қорғауға мемлекеттiк бақылау) жүзеге асыруды регламенттейдi 2. Жердi пайд-у мен қорғауға мемлекеттiк бақылау ҚР  Конституциясына , ҚР Жер кодексiне ж/е осы ережеге сәйкес мемлекеттiк органдардың, жеке, заңды ж/е лауазымды тұлғалардың ҚР жер заңнамасын орындауын, ҚР заңнамасының бұзылуларын табуды ж/е жоюды, азаматтар мен заңды тұлғалардың бұзылған құқықтарын қалпына келтiрудi, жер учаскелерiн пайд-у ережелерiн сақтауды, жер кадастрын жүргiзу мен жерге орналастырудың дұрыстығын ж/е жердi ұтымды пайд-у мен қорғау жөнiндегi iс-шараларды орындауды қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырылады. 3. Жерді пайд-у мен қорғауға мемлекеттiк бақылауды жер ресурстарын басқ-у жөніндегi орта-қ уәкілеттi орган мен олардың аумақтық органдары, сондай-ақ өз құзыретi шегiнде өзге де уәкілеттi органдар жүзеге асырады.4. Жерді пайд-у мен қорғауға мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыратын өзге де мем-к органдар мыналар болып табылады: қорш.ортаны қорғау саласындағы уәкілеттi орган; санитар-қ-эпидемиология-қ қызметтің мемлекеттiк органдары; сәулет, қала құрылысы ж/е құрылыс iстерi жөнiндегi уәкiлеттi орган;ауыл шаруашылығы, орман, аңшы-қ ж/е ба-қ шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, су ресурстарын пайд-у мен қорғау саласындағы уәкiлеттi орган (бұдан әрi - ауыл шаруашылығы саласындағы уәкiлетті орган). Бұл органдар өз функциясын өзара бiр-бiрiмен iс-қимыл жасау арқылы жүзеге асырады 5. Жер ресурстарын басқ-у жөнiндегi қорш.ортаны қорғау, сондай-ақ сәулет, қала құрылысы ж/е құрылыс саласындағы, ауыл шаруашылығы саласындағы орта-қ уәкiлеттi органдар, санитар-қ-эпидемиология-қ қызметтiң мемлекеттiк органдары:өз құзыретiне сәйкес жердi пайд-у мен қорғауға мемлекеттiк бақылауды жүзеге асырады; жердiң сапалы жай-күйiнің өзгеруiн тексерудi ж/е сараптауды ұйымдастырады;жердi мақсатты пайд-удың сақталуын бақылауды жүзеге асырады;жер заңнамасының бұзылуын жоюға шаралар қолданады; жердi пайд-у мен қорғау мәселелерiне қатысты нормативтiк кесiмдердi әзiрлеуге қатысады;тозған ауыл шаруашылығы жайылымдықтарын, химия-қ, биология-қ, радиоактивтi ж/е басқа да зиянды заттармен ластанған, сондай-ақ пайдаланылуы одан әрi адам өмiрi мен денсаулығына қауiп төндіруге, төтенше жағдайларға, апаттарға, тарихи-мәдени мұралар мен табиғат ландшафтарының бұзылуына, ауыл шаруашылығы өнiмдерi мен су көздерінiң ластануына әкеп соғатын карантиндiк зиянкестер мен өсімдік ауруларын жұқтырған жерді белгiленген тәртiппен сақтап қою туралы ұсыныстар енгiзедi;қала құрылысы ж/е жерге орналастыру құжаттамаларын келiсуге, суландырылған, қайта қалпына келтiру жүргiзілген ж/е олардың сапа-қ жай-күйiн жақсарту бойынша iс-шаралар жүргiзiлген басқа да жердi, сондай-ақ жердi қорғау мақсатында салынған объектiлердi қабылдау жөніндегі комиссияның жұмысына қатысады6. Жер ресурстарын басқ-у жөнiндегі орта-қ уәкiлетті орг-ң ж/е оның аумақтық органдарының жердi пайд-у мен қорғауға мем-к бақылау саласындағы функциялары ҚР Жер кодексiнiң 147-бабымен  айқындалған.

№ 3 БИЛЕТ

1.Ұлттық компанияның міндеттері:  1) ұдайы өндiру қарқынын пайд-у ж/е мұнай ресурстарын одан әрi арттыру стратегиясын әзiрлеуге қатысу;2) ҚРҮкiметi айқындайтын тәртiппен ж/е келiсiм-шартта бекiтiлген өкiлеттiктер шегiнде ұлттық компанияның үлестiк қатысуын көздейтiн мердігерлермен жасалған келісім-шарттарда мемлекет мүддесiн бiлдiру;2-1) ҚР Үкiметiнiң шешiмi б/ша келiсiм-шарттарда үлестiк қатысу арқылы конкурс жеңiмпаздарымен бiрлесiп мұнай операцияларын жүргiзу;2-2) оларға тiкелей келiсiм негiзiнде ұсынылған блоктарда мұнай операцияларын жүргiзу;2-3) мұнай-газ саласында бiрыңғай мемлекеттiк саясатты iске асыруға қатысу;3) ҚРаумағында, Каспий ж/е Арал теңіздерi секторын қоса алғанда, мұнай операцияларына конкурстар ұйым-уға қатысу;4) ҚРмұнай-газ операцияларын жүзеге асыру жөнiндегi ха-қара-қ ж/е iшкi жобаларына ҚРзаңдарында белгiленген тәртiппен қатысу.5) ҚРкөмiрсутегi шикiзатын тасымалдау жөнiндегi ха-қара-қ ж/е iшкi жобаларына ҚРзаңдарында белгiленген тәртiппен қатысу;6) келiсiм-шарттардың орындалу барысы туралы ҚР Үкiметiнiң жыл сайынғы есептерiн әзiрлеуге қатысу;7) көмiрсутегiн барлау, әзiрлеу, өндiру, өңдеу, сату, тасымалдау, мұнай-газ құбырлары мен мұнай-газ кәсiпшiлiгi инфрақұрылымын жобалау, салу, пайд-у мәселелерi жөнiндегi корпоративтiк басқ-уды ж/е мониторингтi жүзеге асыру болып табылады. Ұлттық компания мердiгер болып табылатын келiсiм-шарттар б/ша ҚРпайдасына қол қою бонусын төлеу, сондай-ақ бiрлескен қызмет туралы шартта өзгеше көзделмесе, барлауды қаржыландыруды оның стратегия-қ серiктесi жүргiзедi. Құзыреттi орган жосықсыз мердiгермен барлауға, өндiруге, бiрлескен барлау мен өндiруге арналған келiсiм-шартты бұзған кезде ұлттық компания келiсiм-шарттық аумақты өз қарамағына алады. Құзыреттi орган келiсiм-шартты бұзған кезде көрсетiлген аумақтағы бұрынғы мердiгердiң мүлкi, ғимараттары, жабдықтары белгiленген тәртiппен республиканың меншiгiне өтедi. Ұлттық компания ж/е құзыреттi орган бұрын қолданылған келiсiм-шартқа белгiленген тәртiппен қажеттi өзгерiстер енгiзедi.Ұлттық компания келiсiм-шарттарда мiндеттi үлестiк қатысумен мемлекеттiк мүдделердi бiлдiру мақсатында операторды құру кезеңiнде оператордың жарғы-қ капиталының кем дегенде елу процентiн иеленуге тиiс. 

2.Мұнай операцияларын жүргiзуге арналған құқық:Осы Заңға сәйкес мұнай операцияларын жүргiзуге арналған құқықты беру;Осы Заңмен белгiленген шектерде мұнай операцияларын жүргiзуге арналған құқықты беру;әмбеб. құқық мирасқорлығы тәртiбiмен мұнай операцияларын жүргiзуге арналған құқықтың ауысуы арқылы пайда болады.Жер қойнауын пайд-у Құқығының пайда болуы үшiн белгiленген заңдардың нормалары осы Заңмен өзгеше белгiленген жағдайларды қоспағанда, мұнай операцияларын жүргiзуге арналған құқықтың пайда болуымен тең дәрежеде қолд-ды.

Мұнай өндірісінің тарихы: Атырау өңіріндегі Жайық пен Жем аралығында көлкіген мұнай кені бар екені ерте заманнан белгілі болған. Тіпті сол кездің өзінде−ақ жергілікті көшпенді қазақтар жер бетіне шығып жатқан қимайды, мұнайды сүзіп алып, түйенің н/се адамның теңге қотырын емдеуге қолданған. Бірақ қазақтар бұл үлкен қазынаның жер бетіне шығып жатқан шеті ғана екенін білген жоқ. XVIIIғ. мен XIX ғасырдың алғашқы жартысында Жайық пен Жем өңірінде жер қойнауын зерттеушілердің пайда болғаны белгілі. И. Лепехин /1768/, П. И. Рычков /1772/, П. С. Паллас /1773/, С. Г. Гмелин /1785/, Г. Гельмерсен /1836/, т.б.лары Атыраудың география-қ жіне топография-қ құрылымына, су қорлары мен кен бай-қтарына қысқаша геология-қ сипаттама берді. зерттеушілердің осы алғашқы деректерінің ғылым үшін пайдасы зор болды ^[1].Атырау өңірін алғашқы зерттеушілердің бірі – Н. А. Северцов. Ол 1860 ж. «Горный» журналына қазіргі Доссор маңы туралы есебін жариялайды. Онда «Бұл жердің мұнайы су бетіне қалқып шығып жатады екен» – деп жазады. Біздің осы өлкемізде 1874 ж. инженер Д. В. Кирпичников келіп, бірнеше кен орындары жайлы пікір қалдырды. Мысалы, әлгі Доссор кені жайлы мынадай тұжырым жасады: «Бұл жерде мол мұнай қоры бар екендігіне күмән жоқ. Бірақ тұщы суы тапшы, қатынас жолы қиын, тұрғын халқы, шабатын шөбі жоқ. Бұл бай-қты пайд-у өте қиынға соғады». Ол тұста бұл аса мәнді болжамға ешкім назар аудара қоймайды. Бұдан кейін де Атырауға бірнеше этнограф ғалымдар мен экспедициялар келеді. 1899 жылдың қараша айында Атырау облысы, Ж.ой ауданына қарасты Қарашүңгіл алаңындағы №7 ұңғымадан мұнай фонтаны атқылап, тәулігіне 20 тоннадай өнім берді. Бұл бүгіндері дүние жүзіне мәлім болған Қазақстан мұнайының алғашқы тамшылары еді. Қарашүңгіл мұнай фонтаны туралы хабар Ресей ж/е шетел кәсіпкерлерін дүр сілкіндіріп, Ембі–Каспий аймағында мұнай қорын іздестіру жұмыстарын кең көлемде жүргізуге мәжбүр етті.

№ 4 БИЛЕТ

1.Мұнай операцияларын жүргiзудiң шарттары: Мұнай операцияларын жүзеге асырушы мердiгер мұнай операцияларын ҚРзаңдарына сәйкес, сондай-ақ контрактiде айқындалған тәртiп пен шарттарда жүргiзуге мiндеттi. Көмiрсутегi шикiзатының кен орындарын барлау ж/е әзiрлеу бекiтiлген техника-қ жобаларға сәйкес жүзеге асырылады.Барлау мен өндiрудi ж/е бiрлескен барлау мен өндiрудi жүзеге асыратын мердiгер барлау мен өндiру жөнiндегi операцияларды келiсiм-шарттарға сәйкес жүргiзуге мiндеттi.Мердiгер барлау мен өндiрудi жүргiзу кезiнде кен орындарын әзiрлеудiң оң тәжiрибесiн басшы-ққа aлуғa мiндеттi.Барлауды жүзеге асыратын мердiгер кен орындарын, егер ол келiсiм-шартта көзделсе, сынамалы пайд-уды жүргiзуге құқығы бар. Кен орнындағы мұнайдың қоры, сондай-ақ мұнайдың алыну деңгейi ҚРпайдалы қазбалар қорлары жөнiндегi мемлекеттiк комиссиясында мемлекеттiк сараптауға ж/е бекiтуге жатады. 

2.Мұнай операцияларын жүргiзу процесiнде авариялар мен өзге де қауiптi жағдайларды болдырмау жөнiндегi iс-шаралар: Мұнай операцияларын осы Заңға сәйкес жүзеге асыратын мердiгер кен орындарын игерудiң оң практикасын ж/е ҚРзаңнамасын басшы-ққа ала отырып, адамдардың өмiрi мен денсаулығына ж/е қорш.ортаға, сондай-ақ мұнай операцияларын жүргiзу процесiнде меншiктi жоюға қатер төндiретiн авариялар мен өзге де қауiптi жағдайларды болғызбау мақсатында қолданыстағы нормалардың сақталуын қамт.етуге ж/е бар-қ қажеттi шараларды қабылдауға мiндеттi.Мұнай операцияларын жүзеге асыратын мердiгер мұнай операцияларын жүргiзу кезiнде авариялар мен өзге де қауiптi жағдайларды болдырмау жөнiндегi iс-шаралар бағдарламасын әзiрлеуге ж/е оны жылдық жұмыс бағдарламасымен бiрге барлау жүргiзу мен өндiру кезiнде не жыл сайын, мұнайгаз құбырларының құрылысын Салу ж/е оны пайд-у кезiнде, сондай-ақ мұнайдың жер асты сақтау қоймалары мен резервуарларын Салуда ж/е оны пайд-у кезiнде қорш.ортаны қорғау саласындағы уәкiлетті органда келiсуге мiндеттi. 

3.Мұнай қатынастарын мем-к реттеудің міндеттері: Мұнай операцияларының жүргiзiлуiне мемлекеттiк бақылауды ҚРқолданылып жүрген заңдарына сәйкес мемлекеттiк органдар (өздерiнiң құзыры шегiнде) жүзеге асырады. Бұл органдардың тексеру жүргiзетiн қызметкерлерi коммерция-қ құпияны сақтауды қамт.етуге мiндеттi.  Егер мердiгер өндiрудi негiзсiз бастамай отырса н/се кен орнының геология-қ мүмкiндiгiн ескере отырып мұнайды жеткiлiксiз деңгейде өндiретiн болса, құзыреттi орган жазбаша хабарлар ету арқылы мердiгерге белгiлi бiр мерзiмде кен орындарын игерудiң Оңтайлы тәжiрибесiмен негiзделген мөлшерде өндiрудi қамтамасыз ететiн шаралар қолдану қажеттiгiн атап көрсетуi мүмкiн. Хабарлама белгiленген мерзiмде орындалмаған ретте құзыреттi орган осы Заңның 27-бабына сәйкес контрактiнi бұзуға құқылы.