Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
картографиия 3.doc
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2.98 Mб
Скачать

14.Картографиялық генерализация, оның анықтамасы және олардың түрлері

Генерализация - латынша « басты, ортақ, жалпы» деген мағынаны білдіреді. Географиялық объектілерді картада бейнелеу үшін бастыларын іріктеп, жинақтап алады. Географиялық генерализацияның дәрежесі картаның масштабына, мақсатына, бейнеленетін жердің ерекшелігіне, картаның тақырыбына байланысты алынады.

Жергілікті жердің 1км2 көлемі 1: 1000 масштабтағы картада 1 метрді қамтиды, ал, 1: 100 000 масштабтағы картада 1 см. Масштаб кішірейген сайын жергілікті жердіңэлементтеріде ілінбей қалады. Картографиялық генерализацияда неғұрлым масштаб кішірейген сайын аймақтың бейнелеу көлемі көбейедіде, кейбір нысандардың маңызына көзқарастар өзгереді

15. Қазақстандағы Картографияның қысқаша даму тарихы

Қазақстан картографиясы туралы сөз болғанда, орта ғасырлардағы көптеген тарихшылардың географ қызметін атқарғанын байқаймыз. Марко Полоның ізімен Шоқан Уәлихановтың «Қашқарға сапары туралы» «Ыстықкөлге саяхат» жазбалары картографиялық еңбек ретінде өте құнды, алайда Уәлихановтың қазақ картографиясына қосқан үлесі блек және ұзақ зерттеуді талап етеді. Қазақстан картографиясы өз дамуында Ресей картографиясымен өте тығыз байланыста болды. Оның себебі де түсінікті; патшалық Ресейден КСРО-ның күйреуіне дейінгі 300 жылдан астам уақыт біз орыс империясына бодан болдық. Ғылым тұрғысында осылайша, сабақтастық қалыптасты.

ХІХ ғасырда картаны пайдалану тарихындағы басты тұлғалардың бірі – талантты географ, картограф және геодезист, Еуропалық Ресейдің гипсометриялық картасын тұңғыш құрастырушы, Орыс география қоғамының көрнекті қайраткері, Петербург пен Париждің Ғылым академияларының мүше-корреспонденті А.Тилло (1839-1899) болды. Тиллоның алғашқы ғылыми зерттеу жұмыстарында картаны құрал ретінде пайдалануы Орталық Ресейдің магниттік өрістерінің таралуын анықтауға арналды. 1887 жылы А.Тилло карта бойынша ғаламдық таулы аймақтардың таралу заңдылықтарын зерттеуге бет бұрды. Ол әлемнің басты су бөлінісі шекарасын анықтады, материктердің геометриялық орталықтарын есептеп шығарды, кейіннен 1889-1892 жылдар аралығында Жер шарының ендік белдеулерінің орташа биіктігі мен тереңдігін анықтады, «қиын параллельдерді» ашты, құрлықтың белгілі бұзылу зоналарының геологиялық тек-түріне талдау жасады.

16.Солтүстік және оңтүстік полюс, поляр аймақтарын құрастыруға қолайлы проекциялардың түрлері және есептелінуі

Солтүстік полюс төңірегіндегі арктикалық,оңтүстік полюс төңірегіндегі антарктикалық деп аталады.грекше анти карсы деген мағынаны білдіреді.екеуін жаппай мұз басып жатыр.климаттары өте қатал.арктикалық белдеудің 2-3 аптага созылатынжаз маусымы кезинде ауанын температурасы 0 градустан сал гана асады.кыста ауа температурасы 30-40 градустан туспей какаган аяз болып турады Антарктиданын климаты одан да катал.ол жерде жер шарындагы ен томенги температураны -89 температура байкалган восток станциясында тиркелген.антарктикалык жане арктикалык белдеулер м узды шол зонасына жатады. Жануарлардын тиршилиги тек тенизбен байланысканю солтустик музды мухитта тек морж бен аю журеди. Антарктикалык белдеуде пингвиннин тиршилиги материк жагалауындагы сумен байланыскан. Жазда муздан босаган аз гана жерде кына мен аздаган мук шыгады.

Полюстерди курастыруда азимуттык проекцияны колданган жон.