Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
картографиия 3.doc
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2.98 Mб
Скачать

10.Атлас, олардың түрлері, жіктелуі

Жергілікті жердегі халық шаруа/ғы/ң көпт негізгі мәселе/р/ң шешімін табу үшін сол жер/ң геог/қ ортасын сақтау үшін, геог/қ білім/ң алға жылжуы мен табиғат пен қоғам арасындағы заңдылық/р/ң шешіміне толығымен жауап беретін география/қ атлас. Атлас – карта/р/ң жүйелі жиынтығы. Қолдануына, мазмұнына карт/қ қамту кеңістігіне қарай өте көлемді. Атлас әрт тақырыптағы карта/р жиынтығымен ерекшеленеді. Ірі карта/р – топог/қ карта/р масштабы: 1:10 000 – 1:1 000 000 н/е 1:200 – 1:100 000 орта масштаб, 1:200 000 – 1: 1 000 000 ұсақ карта/р, 1:1 000 000 ж/е одан жоғары.

Атласты жіктеу: 1) карт/у аймағына, геог/қ ерекшелігіне;

  1. Мақсатына қарай, тұтынушы/ң сұранысына, атлас/рмен жұмыс жасау талабына қарай;

  2. Мазмұнына, бағдарлама/ң байлығына, әлеу-экон/қ құбылыс/р ж/е олар/ң бір бірімен байл қарай анықталады.

Терр/ң көлемі, карта/ң жасалу мақсаты, мазмұны, бұл атлас/р/ң басты жіктелу көрсеткіші б/таб.

Терр – жеке планета/р/ң атласы жер шары/ң атласы, материк пен д/ж мұхит атласы. Жеке регион/рға арналған атлас.

Атласты форматына, қолдану тәсіліне қарай;

  1. Ірі форматтық, үстел/к

  2. Орташа книжный

  3. Қалталы атлас/р

Ірі форматы/ң көлемі 40-60 см. Бұл атласта 200-ден аса карта/р бар.

Орташа – 50-30 см, 30-20 см ге дейін, 100 беттік тақыр/қ карта бар.

Қалталы – 30-20; 10-20 cм, жалпы 50 беттен тұратын карта.

Мазмұнына қарай жалпы геог/қ кешенді ж/е тақыр/қ атлас б/бөлінеді.

11.Карта, картография, атлас терминдерінің анықтамасы.

Карта – белгілі бір математикалық заңдылықтарға сүйене отырып (масштаб пен проекция) жасалынатын жер шарының кішірейтілген, жер қисықтығын ескере отырып әр түрлі шартты белгілермен белгіленіп жазықтық бетке түсірілуі.

Картография дег-з – табиғат пен қоғам құбылысының үйлесуі мен өзара байланысын, олардың кеңістіктегі орналасуын және олардың мезгілге қарай өзгеруін т.б картографиялық кескіндеумен бейнеленетін ғылым. Сонымен қатар, бұл пән жалпы геог-қ карталар мен тақырыптық карталардың дамуын зерттейді.

Картография – карталарды құрастыру, жасау, өңдеу және басып шығару тәсілдерін, олардың мазмұндық мәселелерін зерттейтін ғылым.

Атлас дегеніміз – көптеген әр түрлі тақырыптағы карталардың жиынтығы. Атлас тарихы жағынан біртe-бірте қалыптасқан, ол көбінесе жергілікті жердің немесе планетаның моделі деп қарастырылады. Қолданылуына, мазмұнына, картог/қ кеңістігіне қарай атлас өте көлемді.

Атлас- синоним географиялық атлас – парақтардың жиыны немесе кітап ретінде шығарылған, бір бағдарламада жасалған картаның систематикалық жиыны. Атластың мынадай түрлері бар: қоршаған ортаны қамту жағдайына байланысты планета атласы, дүниежүзілік атлас, мұхиттар атласы, құрлықтар атласы, мемлекет түрлері атласы және т.б. Ал мазмұнына қарай жалпыгеографиялық және тақырыптық атлас, физико-экономика географиялық және комплекстік атлас. тағайындалуына байланысты: Ғылыми- анықтамалық атлас, өлкетану, оқу атласы, мектептік атластар, әскери атластар және т.б. Ал форматына қарай: улкен атластар, кітап түріндегі атластар немесе қалта атласы, ал жасау жағдайына байланысты дәстүрлік және компьютерлік атластар.