Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
картографиия 3.doc
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
2.98 Mб
Скачать

3. План мен карта, олардың айырмашылықтары.

План дег-з – жер бетінің үстіңгі жағынан кішірейтіліп түсірілген сызбасы. План жасау үшін аэрофотосурет қажет. Аэрофотосурет ұшақтан түсіру арқылы жасалады. Планда су айдыны - көгілдір бояумен, орман – жасыл бояумен т.б көрсетіледі.

Карта – белгілі бір математикалық заңдылықтарға сүйене отырып (масштаб пен проекция) жасалынатын жер шарының кішірейтілген, жер қисықтығын ескере отырып әр түрлі шартты белгілермен белгіленіп жазықтық бетке түсірілуі.

Карта – жер бетінің кішірейтілген жазықтықтағы шартты белгілері мен кескінделген сызбасы.

4. Аналитикалық карталар мен синтетикалық карталар.

Аналитикалық карта – қамтылмаған немесе аз қамтылған объектінің тек қана бөлек жақтарын немесе қандай да бір жаратылысты (мыс: ауаның температурасы картасы) көрсететін карта.

Синтетикалық карталар – объектінің интегралдық көрінісі немесе жаратылысын синтетикалық құрамда көрсететін карта. Көбінесе, синтетикалық карта территорияны комплекс бойынша типологиялық райондалуын көрсетеді.

Картог/лау әдісіне қарай карта/р аналитика/қ ж/е синтетика/қт б/п бөлінеді. Аналитика/қ – бір ғана құбылысты н/еқұбылыс/ң бір ғана сипаттамасын бейнелей/н карта. Мыс, беткей/ң құламалығын, бұл картада морф/қ көрсеткіш – беткей/ң ылдилығы көрсетіледі,ал басқа анал/қ картада жер бедер/ң тереңдігі/ң үш категория б/ша жіктелуін көрсетуге б/ды. Анал/қ карт/я/ң ұтымдылығы мынада: бір құбылысты толық дерлік бейнелеп көрсетеді. Жеке, сала/қ карта/рда анал/қ картаға жатады. Олар тар тақырыпты қамтиды, қандай болмасын жеке саланы көрсетеді. Сала/қ карта түріне өндіріс/к ж/е а/ш/лық өнім/р/ң жеке сала/рымен байланысты әлеу эконом/қ тақырып жатады. Машина жасау, тоқыма, химия/қ, астық ж/е басқа да өндіріс/к карта/р сала/қ б/п таб.

Синтетика/қ – құбылыс/ң н/е нысан/ң жалпылама бейнесін көрсетеді. Бұл карта/р нысан/р/ң жеке компонент/ріне сипаттама бермейді, бірақ ол туралы жалпы түсінік береді. Мыс, синтетика/қ геоморф/қ карта жер бедері/ң түрі көрсетіледі, беткей/ң құламалығы, оның деңгейі б/ша жіктелінуі көрсетілмейді. Көбінесе синте/қ карта/р терр/ң кешенді көрсеткіш/рі б/ша типология/қ аудандастыруды көрсетеді. Мұндай карта/рға: ландшафты, инженер/к-геол/қ, а/ш/лық аудандастыру карта/ры жатады. Синт/қ карта/р аналит/қ карта/р серия/р/ң негізінде интеграция жолымен алынады. Синт/қ карта жасау кезінде көп емес іріктелініп алынатын көрсеткіш/рді қолмен, ал егер көрсеткіш/р көп б/са, онда матем/қ моделдеу әдіс/рін қолд/у к/к.Син/қ карта/ң легендасында толық мәлімет беріледі, кейде олар/ң легендасы қолай/з үлкен б/ад.

5.Географиялық карталардың масштабтары, оның түрлері.

Масштаб дегеніміз – жер бетіндегі қашықтықтың неше есе кішірейтіліп немесе неше есе үлкейтіліп көрсетілетінін, анықтайтын шартты өлшем. Масштабтың алымы үнемі 1 см-ге тең, мысалы 1:10000.

Масштабтың түрлері:

Сандық – 1:1000

Атаулы – 1 сантиметрде 1 километр

Сызықтық – 1_____500

Карталар масштабына қарай 3-ке бөлінеді:

Ұсақ масштабты 1:1 000 000 ұсақ

Орта масштабты 1:1 000 000 – 1:200 000

Ірі масштабты 1:200 000 ірі