24. Картогрфиялық семиотика, Халықаралық карта,картографиялық топономика терминдері

Картографиялық торды құрастыру үшін мынадай графикалық тәртіпті қолданамыз. Бас мередиан, екі перпендикуляр түзу сызамыз, орта мередианнан экватордан жоғары және төмен қарай есептелінген параллельдер арасындағы қашықтықты саламыз. әрбір параллельдер өзінің ұзындығына сәйкес сызықтар жүргіземіз. Карт/қ топонимика – геог/қ атау/р/ң картада көрсетілуін зерт/ді.

25.Бейнелеу тәсілдері: геометриялық, көрнекілік, шрифт – қаріптік. Белгілерге қойылатын талаптар.

Бейнелеу тəсілдері: геометриялық, көрнекілік, шрифт – қаріптік. Қаріптік белгілерде бейнелейтін нысанның бірінші немесе екінші əрпі жазылады, сондай қысқартылған сөздер қолданылады. Қаріптік белгілер негізінен объектінің белгілі бір категориясын басқа геометриялық фигуралармен берілген белгілерден бөліп көрсету үшін қолданылады. Бұл қаріптік белгілерді салыстыру жəне ықшамдау, жинақы, оқуға оңай көрсетіледі. Қаріптік белгілерде өзі бейнелейтін объектіге ұқсас болып келеді, көбінесе табиғи нысандарды белгілейді. Белгілерге қойылатын талаптар:- белгілер жақсы көрінуі керек; бір –бірінен айрықша болуы керек;- көркем болуы керек; жасы боялуы керек;ь боялмайтын шартты белгілер болса, жақсы штрихталу керек; арақашықтықты сақтау керек.Белгілердің бірнеше əдістері болады: 1) сызықтық, 2)қозғалыс, 3) ареалдар, нүктелік жəне т.б.Сызықты белгілер əдісі – жағалау сызықтары, шекаралар, жолдар, өзен торлары,тарихи карталардағы сызықтар.қозғалыс белгілері- халық миграциясы, жүк тасымалдануы. Бұл белгілер картадатүсі мен қалыңдығы бойынша ажыратылады.Н%ктелік əдістер карталарға құбылыстардың санын, белгілі бір статистикалықкөрсеткіш бойынша мөлшерін көрсетеді жəне бұл құбылысты нүкте арқылы бейнелейді.Бұл əдіс көбіне мал шарушылығында мал санын көрсетуге қолайлы. Мысалы, 1 нүкте 200малдыкөрсетсе, 5000 малға 25 нүкте қоямыз. Нүктелер картада статистикалық, географиялықəдістер бойынша орналастырылады. Географиялық орналасу бойынша бұлар мал басыныңқай жерде, қанша мал орналасатынын көрсетеді.Ареал белгілері: белгілі бір аймақтағы құбылыстың таралу кеңістігін көрсетеді. Мысалы,өсімдіктер, жануарлар. Бұл белгілер картада боямен, суретпен, штрихпен көрсетіледі.

26.Қазіргі кездегі картографияның негізгі мәселелері.

Картаның қолданылмайтын саласы жоқ. Әскери, қорғаныс саласынан бастап, оқу жүйесі, байланыс, ал қазір жарнама үшін де пайдаланылады.Қазіргі картография – ежелгі немесе осыдан 30 жыл бұрынғы қолданылу мақсатын түбегейлі өзгертті. Алғашқы қолданысы жол бағдарлаудан басталған карта тарихы орта ғасырларда, әсіресе Ұлы географиялық ашулар кезеңінде жиһангез-саяхатшылар үшін жаңа жерлер мен байлықтарды игеруде таптырмас құрал болды.Қазір картография ғылымы жаңа заманауи технологиялар мен бағдарламалардың пайда болуымен өзінің зерттеулеріне ғарыштан түсірілген әуесуреттерді, сондай-ақ сандық карталар жасуға мүмкіндік ашқан әртүрлі компьютерлік бағдарламаларды қолдануда.Қазақстанда картогроф мамандарының жетіспеуі,осы салаға ақшаның аз бөлінуі картографияның дамуына кедергі келтіруде. Мамандар жасаған ғылыми болжам әлемде жер көлемі жөнінен 9-орын алатын, 2,7 миллион шаршы шақырым аумақты қамтып жатқан мемлекеттің картографиясын дамытуға жыл сайын 1 миллиард теңгедей қаржы бөліну керектігін дәлелдеп берді.Дамыған АҚШ, Канада секілді елдер өздерінің картографиялық қызметіне ерекше мән беріп, әр бес жыл сайын жаңа ақпараттармен толықтырып, барлық деңгейдегі карталарын жаңартып отырады