23. Параметрлердің аралық бағалауының мәнісі неде?

Нүктелік бағалауды бірінші сатысы ретінде қарастыру керек. Бұдан ары дамытуды аралық бағалау деп атайды.

Аралық бағалауда бағаланатын шаманың белгілі шекаралары мен шектелген аралықта жату ықтималдығын анықтайды.

Осы ықтималдықты сенімді ықтималдық дейді, ал шекараларды сенімді шекаралар дейді.

;

;

;

;

P=0,95; P=

;

Q- өлшенетін шама бағалауы

;

P=0,95;

;

24. Аралық бағалаудың Стьюдент әдісін сипаттаңдар.

Өлшенетін шаманың шын мәнін бағалау үшін таралу Гаусс таралуына бағанады. Стьюдент әдісі aралық бағалауға жатады, егер Гаусс таралуына бағынып, дисперсиясы белгісіз болса.

-белгісіз, n - өлшем саны кемірек болғанда.

Бөлшек енгізді: ;

Ағылшын ғалымы Госсет енгізген:

S(t,k)= ;

k=n-1 – еркіндік дәрежесінің саны;

P{

P{- < = 2 ;

P{ }= P{ }= 2 ;

K=n-1 n=10 P=0.95

= = ; = ;

Q=12.15 ; P=0.95; ;

12.10-12.20; P=0.95; Q= = ; P=0.95

25. Бірлескен өлшеу деп қандай өлшеуді айтады? Кіші квадраттар әдісі қалай қолданады?

Бірлескен өлшеу – бұл бір уақытта жүргізілетін бір немес бірнеше, біртектес емес шамалардың арасындағы байланыстарды анықтайтын өлшеу.

Кіші квадраттар әдісі

Кіші квадраттар әдісі бірлескен өлшемде пайдаланылады. Бірлескен өлшемдерде екі 2немесе бірнеше шаманы бір кезде өлшейді.

Сұйықтың қайнау температурасы сыртқы қысымға байланысты. Осы кезде 2шаманы қысымды, температураны бір кезде өлшейді.

P	P1	P2	P3
T	t1	t2	t3

Осындай өлшемдерді – бірлескен өлшеидер дейді.

Y= a+bx Y,x-өлшенетін 2 шама

y a,b- коэффициенттер

a { x

Жақсы сипаттайтын a,b-ны табу біздің мақсатымыз

b=tgα

- min

Тәж.жол теор.

– min

= 0 а-ның мәні

= 0 ның мәні

a=

b=

26. Өлшем құралдардың метрологиялық сипаттамаларын нормалаудың мәнісі қандай? Оның қалыпты жағдайлары қандай?

Өлшеу құралдарының метрол-қ сипаттамалары - өлшеу құр-ның өлшем нәтижесіне, дәлдігіне әсер ететін қасиеттері. Негізгісі – өлшем құр-ның дәлдігі н/е қателері.

Өлшем түрлендіргіштердің нег. метрол-қ сипаттамасы – түрлендіргіш функция.

Y=f(x),

Х-кіретін сигнал, у-шығатын сигнал.

Өлшеуіш құр-дың мәнінде өлшеу диапазоны бар.

Өлшем диапазоны- рұқсат етілген қателер нормаланған өлшенетін шаманың аралығы.

Ө.диап.көрсетілген диапазонмен бірдей диапазон бермейді. Көрсетілген диап-н одан кем аралық болуы мүмкін.

Өлшем шектері-өлшем диап-ның минимал ж/е максисал шектері.

Өлшенетін параметр бой-ша сезімталдығы- шығатын сигнал өзгерісін кіретін сигналға қатынасы.

S=Δy/Δx |см/А|=|бөлік/A|

Мысалы, ΔІ = 0,5 А, ΔI=0,1мА

Шкала бөліктерінің мәні - көрсеткіштің 1 мәнге өзгергендегі өлшенетін шамалардың өзгерісі. Екі көрші бөліктерінің арасында жылжыса өзгеретін мәнді көрсетеді.

Ажырату қабілеті-өлшеу құралдарымен ажыратуға болатын 2 минимал шаманың айырымы.

0,01 мА –ді ажырата аламыз, ал 0,001 мА-ді ажырата алмаймыз.

Негізгі метрологиялық сипаттамалары – ол өлшем құралдардың қатесі.

Өлшем құралдардың қатесі – көрсетілген мән мен нақты мән арасындағы мәнді айтады.

Абсолютті қате

Салыстырмалы қате *100%

Келтірілген қате

Өлшем құралдарын нормалау – өлшем құралдардың метрологиялық сипаттамаларының іш жүзіндегі мәндерінің олардың номиналды мәндерінен ауытқуының рұқсат етілген шектерінің орнатуды айтады.

Нормалауды негізгі қалыпты жағдайда жасайды. Қалыпты жағдайлар – өлшеу процесіне әсер ететін шамалар (температура, ылғалдылық, кернеу) олардың метрологиялық сипаттамаларға әсерін ескермеуге болатын облысты айтады. Қалыпты темперетура (20 )°С. Ылғалдылықтық қалыпты жағдайы (20-65)%. Қалыпты кернеу (220 )В.

Сыртқы факторлар әсер ететін қалыпты жақдайда болса, онда өлшем құралдардың қателері – негізгі қателер дейді.

Әсер ететін факторлар қалыпты жағдайда тыс болса, ондағы өлшем құралдардың қателері – қосымша қателер дейді.